Tank Nedir – Tankların Tarihçesi

Tank Nedir – Tankların Tarihçesi

tank, kara kuvvetlerinin vurucu gücünü artırmak amacıyla tasanmlanmış, doğrudan ateş eden top ya da otomatik silahlarla donatılan ve kendi motoruyla paletler üzerinde hareket eden, üzeri tümüyle kapalı, zırhlı askeri araç. Zırhı yardımıyla içindeki personeli daha iyi koruyan ye paletleri yardımıyla da engebeli arazide kolayca yol alabilen tanklar, günümüzde kullanılan kon-vansiyonel silahların en önemlilerinden biridir.

Tank Nedir - Tankların Tarihçesi

Tanklar genel olarak, hafif tanklar (ağırlığı 20 tondan az), orta ağırlıkta tanklar (ağırlığı yaklaşık 10-30 ton arasında), ağır tanklar (ağırlığı 30 tondan fazla) ve özel amaçlı tanklar (uçaksavar, mayın temizleme, mayın tarama, köprü, alev, dozer tankları, amfibik tanklar vb) biçiminde sınıflandırılabilir. İlk üç sınıfı oluşturan savaş tankları ana silah olarak bir top, yardımcı silah olarak da makineli tüfek vb silahlarla donatılır. Bazı savaş tanklarında füze fırlatma rampaları da bulunur. Tank zırhlarının kalınlığı, kullanım amacına bağlı olarak 14-15 cm’ye kadar çıkabilir. Bir tankın toplam ağırlığının yaklaşık yansı zırhın ağırlığıdır. Tanklar genellikle çok yakıt tükettiğinden, yakıt deposu 2-3 ton yakıt alabilecek büyüklüktedir.

20. yüzyılın ilk yıllarında çok sayıda AvrupalI bilim adamı, içten yanmalı motorlu, paletli araçlar geliştirmeye yönelik çalışmalar yürütmeye başladı. Birkaç başarısız denemeden sonra 1915’te ABD’nin büyük traktör üreticilerinden biri olan Holt Company, günümüzdeki tankların ilk örneği sayılan “Holt traktörü”nü gerçekleştirdi. İngiliz Deniz Kuvvetleri aynı yıl birkaç tane “Holt traktörü” satın alarak bunları askeri amaçla kullanılacak hale getirdi ve böylece “Little Willie” olarak adlandırılan İngiliz tankları ortaya çıktı. Bunlardan ilki 15 Ağustos 1916’da Fransa’ya gönderildi ve Somme Çarpışması’nda saldın amacıyla kullanıldı. Tanklar I. Dünya Savaşı’nın daha sonraki yıllarında da oldukça etkin bir rol oynadı. İngilizler 20 Kasım 1917’de, 474 tanktan oluşan bir saldırı gücüyle Cambrio’ daki Alman hatlarını yardı. “Little Willie”, onun biraz daha gelişmiş modeli olan “Big Willie” ve “Mark P’lerden oluşan bu tanklar oldukça yavaş (saatte yaklaşık 6,4 km) ve kısa erimli (32-64 km) idi. 1916’da geliştirilmesine karşın 1917’ye değin kullanılmayan ilk Fransız tankı “Schneider” de traktör şasisi üzerine oturtulmuş zırhlı bir kaportadan oluşuyordu. Saatte 12 km hıza ulaşabilen, yaklaşık 125 km erimli “Medium A” tankı ile Fransızların yakın piyade desteği amacıyla yaygın olarak kullandıkları 6,5 tonluk “Renault FT” tankı da I. Dünya Savaşı sonunda geliştirildi. 1. Dünya Savaşı bittiğinde Fransa 3.870, İngiltere ise 2.636 tank üretmişti. Bu ülkeler savaştan sonra da daha hızlı ve hafif yeni tanklar geliştirmeye yönelik çalışmalarını sürdürdüler. Sonuçta 1930’lara değin Fransızlar “2C” ve “Char B”, İngilizler de “Medium D” ve “Vickers Medium” gibi oldukça kullanışlı tanklar geliştirdiler. 1930’larda tanksavar silahı olarak kullanılabilen 37-47 mm’lik toplarla donatılmış ağır tankların, ağır makineli toplarla donatılmış hafif tanklardan daha üstün olduğu görüşü yaygındı. Görece hafif, hızlı ve ince zırhlı olan Sovyet yapısı “T-26” ve “BT” tanklarının İspanya İç Savaşı’nda ağır bir yenilgiye uğratılması da bu kanıyı doğrulayınca, SSCB ve Almanya’da 60 mm’lik zırh ve 76 mm’lik toplarla donatılmış ağır tanklar üretilmeye başladı. Almanlar bu arada, ilkini 1938’de yaptıkları “Pan-zerkampfvvagen” (kısaca “Panzer”) adlı hafif ve oldukça hızlı tankların üretimini de sürdürdü.

Öbür ülkelere oranla daha az sayıda tanka sahip olmalarına karşın, Almanlar II. Dünya Savaşı sırasında, son derece hızlı ve etkili biçimde saldırabilen “Panzer” birlikleri sayesinde büyük üstünlük sağladılar. 1939-41 arasında Alman tank birlikleri hemen hemen hiç yenilgiye uğramadı. O yıllarda öbür Avrupa ülkelerinin kara kuvvetlerinde tanklar dağınık biçimde yerleştiriliyor ve bunlar piyade birliklerince denetleniyordu.

Almanya ve SSCB’de sürdürülen tank geliştirme çalışmaları, savaş sırasında bu alanda yeni standartların ortaya çıkmasına yol açtı. 1943’te Almanya “Panther” tankım cepheye sürdü. 75 mm lik topla donatılan bu tankın zırh delme yeteneği çok yüksekti. Gene Almanlar’ın savaş sırasında geliştirdiği “Ti-ger” tipi tank, 88 mm’lik bir topla donatılmıştı ve 68 ton ağırlığındaydı. SSCB’nin 1944’te geliştirdiği “Stalin” tankı ise, 122 mm’lik bir topla donatılmıştı, ama Alman tanklarına oranla daha yavaştı. II. Dünya Savaşı sırasında geliştirilen öbür önemli tanklar arasında, 90 mm’lik toplu ABD yapımı “M26 Preshing”, 75 mm’lik toplu ABD yapımı “M4 Sherman”, İngiliz yapımı piyade tankları “Churchill”. “Crusader” ve “Cromwell” ile 76 mm’lik toplu İngiliz yapımı “Centurion”lar sayılabilir. Savaş sırasında yaklaşık 50 bin adet üretilen “M4”ler, ABD ordusu ile öbür Müttefik ordularının temel tankı oldu.

II. Dünya Savaşı’ndan sonra doğu ve batı bloku ülkeleri karşı kuvvetlerin tanklarını alt edebilecek yeni tanklar geliştirmeye giriştiler. Sonuçta Sovyet vapımı “T-34”, “T-54”, “T-55”, “T-62”, “T-64″, ABD yapımı “M46”, “M47”, “M48”. “M60”, Alman yapımı “Leopard”, Fransız yapımı “AMX-30”, İngiliz yapımı “Chieftain”. İsveç yapımı “STRV 103″ gibi, bir bölümü günümüzde de kullanılmakta olan, değişik kalınlıklarda zırh ve değişik büyüklüklerde toplarla donatılmış tanklar geliştirildi.

Günümüzde kullanılan modern tankların çoğu 40-50 ton ağırhğmdadır ve dizel motorludur. Bunlar bazı gelişkin gözleme, nişan alma, ateşleme sistemleriyle donatılmıştır. Havayoluyla taşınabilen hafif tanklar ve belirli derinliklerde su içinde yol alabilen amfibik tanklar modern orduların vurucu gücünde önemli rol oynar.

Günümüzde Türk Silahlı Kuvvetleri’nde ABD yapımı “M47″, “M48”. “M8”. “M113”, “M2”, “M3” ve “Commando” tipi tanklar ile Alman yapımı “Leopard 1 A3”. “Leopard 2” gibi tanklar kullanılmaktadır. Kara Kuvvetleri bünyesinde bulunan Arifi-ye’deki tank fabrikasında her tür tankın bakım ve onanmı, modernizasyonu yapılmakta ve benzin motorlu olan eski tip tanklar dizel motoruyla donatılmaktadır. Ayrıca bak. zırhlı araç.

Yorum yazın