Mühendislik Dalları ve Çalışma Alanları

Mühendislik Dalları ve Çalışma Alanları

Mühendislik, bayındırlıkla ilgili teknik çalışmaları konu edinen bir meslek dalıdır. Çağdaş yaşayış, büyük ölçüde mühendislikle bağıntılıdır. Evimizdeki mutfak ocağından, dondurulmuş besinlere kadar birçok şey varlığını mühendislere borçludur. Ev de bir mühendislik hizmetinin ürünüdür.

İnşaat mühendisliği
İnşaat mühendisleri, kentlerin görünüşünü düzenlerler. XX. yüzyılda yapılar eski yöntemlerle yapılmamaktadır. Gökdelenler, alt ve üst yol geçitleri, mühendisler tarafından hesaplanıp yaptırılır.
Beton ve çelik, yapım yöntemlerini büyük ölçüde değiştirmiştir. Modern yapılar, cam veya betonla kaplanmış çelik bir çerçeve tarafından taşınırlar. Bir kısmı ise, çelikle kuvvetlendirilmiş betondan yapılır.
Yeni malzemelerin kullanılışı öğrenildikçe, daha yüksek yapılar yapma olanağı doğmuştur. Fakat yeni yapım teknikleri, eskiden tuğla ve harç, ya da ahşap veya taştan yapılan yapılara göre çok daha karmaşıktır.
Bir apartman yapılacağı zaman, inşaat mühendisleri, yapının oturacağı yeri inceleyerek, ne tür yapı yapmak gerektiğine karar verirler. Kullanılacak malzemeyi belirlerler ve yapının nasıl olacağını tasarlayıp, planlarını çizerler. Yalnız yapıyı değil, su, pis su, ısıtma ve havalandırma donanımlarını da planlarlar.
Yapıların iç planlamasını, mimarlar yapar. Bu iş için mühendislik bilgisi gerekmez. Günümüzde, mimarlar ve mühendisler birlikte çalışırlar. Bu şekilde, daha güzel görünüşlü, sağlam ve ekonomik yapılar planlayabilirler.
Büyük alanlara yapılan yapılarda daha fazla plan lama gerekir, örneğin yeni bir kent yapımı böyledir. Konutlar, çarşılar, eğlence yerleri ayrı ayrı düşünülür. İyi bir planlama yapılmazsa, büyük ölçüde zaman ve para kaybı ortaya çıkabilir. İnşaat mühendisleri, kendilerine yardımcı olarak bilgisayarları kullanırlar. Bir iş programı hazırlanarak, neyin ne zaman yapılacağını, insan gücümü en iyi şekilde nasıl kullanacaklarını planlarlar. Böylece, her işin ne zaman başlayıp, ne zaman biteceği belirlenmiş olur.

Karayollarında çalışan mühendisler de, yolları ve [ulaşım yapılarını hesaplarlar, inşaat mühendisleri, bunlardan ayrı olarak, barajlar, köprüler, demiryolları, tünel ve metrolar, petrol taşıma boruları ve pompa istasyonları gibi yapıları da planlarlar.

Elektrik mühendisliği
Elektrik düğmesini çevirdiğimizde, lambaya, elektrik sobasına, saç kurutma makinesine veya televizyona elektrik akımı [gitmesini sağlamış oluruz. Böylece bir düğmeyi [çevirmekle elektrik elde etmiş oluruz. Elektrik kesilince, evler ışıksız kalır, televizyon izlenemez, elektrikli araçlar çalışmaz. Isıtma sistemlerinin çalışmaması yaşlıların birçok hastalıklarına [yol açar. Bu örnekler elektriğin ne denli gerekli [olduğunu gösterir.
Elektrik mühendisleri, kömür, su veya atom enerjisinden elektrik üreten jeneratörler planlar ve çakıştırırlar. Üretilen elektriği, kente ve evlere kadar iletmeyi de onlar gerçekleştirirler. Fabrikalardaki elektrikli makineler, otomobillerdeki elektrik donanımı ve elektrikle ilgili diğer şeyler de elektrik mühendisliğinin konusuna girer.
Radyo, telefon, telgraf ve televizyon, elektrik [mühendisliğinin haberleşme alanındaki uygulama konularıdır. Elektronik de elektrik mühendisliğinin bir dalıdır. Elektronik mühendisleri televizyon ve radar sistemlerini hesaplar, füze ve uzay araçlarını kontrol ederler. Bilgisayarlarda elektronik mühendisliğinin önemli bir ürünüdür.


Makine mühendisliği

1903 yılında Wright kardeşler ilk uçağı yaptılar. Bu uçak, saatte 50 kilometre hızla ve yerden 4 metre yüksekten uçmuştu. Bu olaydan 62 yıl sonra, 1%5’de bir Lockheed YF-12 A jet uçağı, saatte 3 330 km. hız yaparak rekor kırdı.
1968’de bir Lockheed denizaltısı, en fazla derine dalarak rekor kırdı; deniz yüzünden 2 530 metre derinliğe inmeyi başardı. A.B.D. deniz kuvvetleri ilk denizaltıyı 1900 yılında satın almıştı. Bu denizaltı, birkaç saat su altında kalabiliyordu, ikinci Dünya Savaşında denizaltılar her gece su yüzüne çıkarak bataryalarını yenileyip taze hava almışlardır. Zamanımızdaki nükleer denizaltılar su altında 2-3 ay kalabilmektedirler. 1958’de A.B.D. donanmasına bağlı Nautilus adlı nükleer denizaltı kuzey kutbunun buzları altından geçmiştir. Makine mühendisliği, yüzyılımızda çok ilerlemiş tir. Wright’ın uçağından yola çıkılarak Apollo ay yolculuklarına ulaşılmıştır.
Makine mühendisleri yalnız motor yapımıyla ilgilenmezler. Aynı zamanda, motorun hareket ettirdiği, otomobil, gemi, uçak gibi araçları da hesaplarlar. Flava içinde çok yüksek hızla gitmek, birçok sorun ortaya çıkarır.
Uçak mühendisleri uçakların yapımıyla ilgili hesapları yaparlar. Uçak giderken, çevresindeki havanın akışını incelerler. Buna ait incelemeleri, hava tünellerinde deneylerle yaparlar. Duran bir uçak modelinden hızlı bir hava akımı geçirince oluşan etkilerle, duran hava içinde uçağın gidişinin etkileri benzerdir. Yapılan uçak modeli, asıl uçağın biçiminde fakat daha küçüktür. Bu uçak modeli, hava tüneli içine konarak ne gibi etkiler oluştuğu izlenir.
Yalnız uçakların değil, otomobillerin de biçimi, hava direncini en aza indirecek şekilde olmalıdır. Gemi ve kayıkların biçimi de, su ve hava içinde en az dirençle hareket etmeyi sağlayacak şekilde olur.

Endüstri mühendisliği
Bir mağazadan aldığınız bir kutu çikolatanın yapımında, makine, elektrik ve endüstri mühendisleri birlikte çalışırlar. Sanayileşmiş ülkelerde, fabrikalarda her şey makinelerle yapılır. Günümüzde elle üretim çok azalmıştır; bu ürünler daha pahalı satılır. Makineyle iş yapmak, elle yapmaktan daha kısa zamanda olur. İşçi ücretlerinin yüksek olduğu ülkelerde, bir işi el emeğiyle yaptırmak, daha pahalıya elde etmek sonucunu verir. Aslında, insanın yaptığı işi yapan makineyi yapmak başlangıçta çok pahalıdır. Fakat bir kere yapılınca, elle yapılandan çok seri ve ucuza üretim yapılır duruma gelinir. Gelişmekte olan ülkelerde, birçok şeyler henüz elle yapılmaktadır. Bunun bir nedeni, bu ülkelerde ücretlerin ucuz olmasıdır. Fakat sanayileşmiş ülkelerde hemen her şey makinelerle ve seri şekilde üretilir. İşte endüstri mühendisleri, bu seri şekildeki üretimi planlarlar.
Bir fabrikanın, yeni model bir spor otomobil üretimine geçeceğini düşünelim. İlk olarak, fabrikanın endüstri mühendisinin otomobilin bütün parçalarını tam olarak bilmesi gerekir. Ayrıca, metaller hakkında da bilgisi olmalıdır. Metalleri kesecek ve şekil verecek makineleri de tanımalıdır.
Bütün bunları tanıdıktan sonra bu makineler seri üretim için uygun şekilde düzenlenmelidir. Endüstri mühendisleri bunu yaparlar. Makineler üretimde hiç zaman kaybı olmayacak şekilde sıralanırlar.
Bir fabrikasyon üretimi hazırlarken, endüstri mühendisleri her makinenin nereye konacağını ve herbirinde yapılan parçaların hangi sırayla bir diğerine geçeceğini planlarlar, iyi düzenlenmiş bir sistem, daha ucuza üretim yapar. Fabrikanın küçük çapta bir modelini yaparak, hangi düzenlemenin daha iyi olduğu belirlenir. Çok kere, bu düzenlemelerin en iyisini bulmak için kompüterler kullanılır.
Kimya mühendisliği de, endüstri mühendisliğinin değişik bir dalıdır. Kimya mühendisleri yapay gübre, deterjan, ilâç, sentetik iplik gibi ürünlerin seri yapımını planlarlar. Petrol rafinerileri ve petrol ürünleri fabrikalarının yapımında da çalışırlar.
Bir bilim adamı laboratuarda yeni bir şey bulunca, onu az miktarda elde etmiş olur. Tüpler, kavanozlar ve diğer küçük araçlar kullanır. Bulunan şey, yararlı bir madde ise, seri şekilde yapımına geçilir. Kimya mühendisi çok miktarda yapılacak bu üretimi planlar.

Yorum yazın