Makine Yağlama Nedir Nasıl Yapılır

Yağlama Nedir Nasıl Yapılır

İki katı cismi birbirleri üzerinde hareket ettirirken meydana gelen sürtünmeyi gidermek için yapılan işleme yağlama denir. Bir tuğlayı katı bir yüzey üzerinde hareket ettirebilmek için çok çaba harcamak gerekir. Yüzeyler birbirlerinin ileri doğru hareket etmesine karşı direnir. Bu dirence sürtünme denir. Ancak, katı yüzeyin üzerine biraz yağ dökülürse, tuğla çok daha kolay hareket eder. Yağ, sürtünmeyi azaltan bir ara madde görevini görür.
Herhangi bir cisim üzerinde en kaygan bir madde bile kayşa, belli bir ölçüde sürtünme meydana gelir. Sürtünmeye yol açmayacak bir yüzey yoktur. örneğin, çok iyi cilalanmış bir çelik makine parçası mikroskop altında incelendiği zaman, yüzeyinin çeşitli girinti ve çıkıntılarla kaplı olduğu görülür. Bu durum, en düz görünen yüzeylerde bile sürtünme meydana gelmesinin nedenini açıklar.
Yağlayıcı madde, yüzeylerdeki bu girinti ve çıkıntıları doldurur. Ayrıca, ince bir kat halinde, iki yüzeyin arasında yer alarak bunların birbirleri üzerinde kolayca kaymalarını sağlar.
Yağlayıcı madde iki yüzey arasındaki sürtünmeyi azaltır. Sürtünmenin giderilmesi, otomobil ya da uçak motorları gibi hareketli parçaları içeren makinelerde çok önem kazanır. Bu tür makinelerde yağlayıcı maddeler kullanılmazsa, makinenin ürettiği enerjinin büyük bir bölümünün sürtünme nedeniyle ortaya çıkan direncin önlenmesinde harcanması gerekir. Ayrıca hareketli parçalar, yağlanmadan hareket ettirilirlerse ısınarak aşınırlar.
Bu nedenle, makinelerin bu denli önem kazandığı çağdaş Dünyada, yağlama işlemi de özen gösterilmesi gereken bir konu olmaktadır. Makinelerin değişik yerlerinde değişik yağlayıcı maddeler kullanılır. XX. yüzyılın başlarında yağlama işlemi, kesin sonuç vermeyen ve rasgele yapılan bir işti. Oysa günümüzde, yağlama başlı başına bir sanat durumuna gelmiştir.
Yağlayıcı maddeler katı, sıvı ya da gaz olabilirler. Bunlar, hayvan ya da bitki yağlarından, petrolden, doğal maddelerden elde edilebilirler ya da laboratuarlarda çeşitli hammaddelerin kullanılmasıyla yapılırlar.
En önemli yağlayıcı maddeler, petrol sanayiinin yan ürünü olarak elde edilen bazı maddelerdir. Ham petrolün bir bölümünden çeşitli yağlayıcı maddeler türetilir. Bunlar otomobillerde ve uçaklarda kullanılır.
Günümüzde sentetik yağlayıcı maddeler de kullanılmaktadır. Bu maddeler daha pahalıya maı olmakla birlikte, yüksek sıcaklıklarda kullanılabildikleri için değerli sayılmaktadırlar. Ayrıca, bu-yağlar sıcaklığa bağlı olarak değişseler bile, ya daha incelmiş sıvılara dönüşmekte ya da buharlaşmaktadırlar.
En yaygın olarak kullanılan yağlayıcı maddelere polialkilen glikoller denir. Bunlar, çok çeşitli sıcaklıklara dayanabilirler ve lastiği eritmedikleri için makinelerin lastik kesimlerinde de kullanılırlar. Bir deney sırasında bu maddeler, büyük basınç altında bulunan bir dizi dişli üzerinde kullanılmış, dişliler bir yıl boyunca hiç bir yıpranma belirtisi göstermemişlerdir. Aynı dişliler üzerinde, madensel yağlar kullanılmış, dişliler altı ay içinde aşınmışlardır.
Gres çok önemli bir yağlama maddesidir. Gres, normal sıcaklıkta akıcı değildir. Petrol yağları ya da sentetik yağlarla sabunları karıştırarak elde edilir. Sabun, sünger gibi yağı çeker, Gres makine içinde kullanılırken yağ yüzeye yayılarak yağlayıcı etkisini gösterir. Sabun molekülleri ise makine parçalarının yüzeylerine yapışarak, yağlanmayı güçlendirirler.
Sıvı yağlama maddelerinin kullanılmadığı yerlerde gresler çok yararlı olurlar. Greslerin, sıvı yağlara göre birtakım üstünlükleri vardır. Örneğin, sık sık yenilenmek istemezler. Ayrıca, bir kap içinde rahatça tutulabilirler. Sızıntı yapmazlar. Bu özellik yiyecek ve kumaş gibi çok temiz kalması gereken maddeleri yapan makinelerde daha büyük önem kazanır. Son olarak, gresler birçok yağdan daha iyi bir korunma sağlarlar.
Sıvı yağların üstünlükleri ise, kolay boşaltılıp doldurulmalarıdır. Bunlar yüksek sıcaklıklarda daha iyi sonuçlar verebilirler. Ayrıca, miktarları daha kolay kontrol edilebilir.
Katı yağlama maddelerini kullanmak zordur. Fakat, bu maddeler, sıvı yağlama maddelerinin ayrıştığı yüksek sıcaklıklarda, özelliklerinden hiç bir şey kaybetmezler. Madensel yağlama maddeleri grafit, talk, (manyezyum silikat), sabun tozu ve mikadır. Son zamanlarda, yağla karıştırılmış metal tozları da kullanılmaktadır. Katı bir yağlama maddesi olan molibden disülfit çok farklı sıcaklıklarda uygulanabilir.
Yağlama işlemlerinde kullanılan gazlar arasında hidrojen ve hava vardır. Son yıllarda, sanayide, hava yağlamasından yararlanılarak bazı önemli gelişmeler sağlanmıştır. Makine parçalarında hava ile yağlanan yataklar kullanılmaktadır. Bu yönteme özellikle bileme makinelerinde başvurulur.

Etiketler:

Yorum yazın