Kağıt Nasıl Yapılır

Kağıt Nasıl Yapılır

Kâğıt genellikle ağaçtan yapılır. Kanada, Amerika Birleşik Devletleri, İskandinav ülkeleri ve Rusya’da hızlı büyüyen çam, köknar ve ladin gibi ağaçlardan oluşan çok geniş ormanlar vardır. Bu ağaçlardan kâğıdın yapıldığı kütükler elde edilir. Ormanlarda büyümüş ağaçlar kesilirken sürekli olarak yenileri dikilmektedir.
Bu ağaçların yetişmediği ülkelerde kâğıt yapımında başka hammaddeler kullanılır. Örneğin, Hindistan’da bambu sapları, Avustralya’ca şekerkamışı posası kâğıt yapımında kullanılmaktadır. Ülkemizde de, Afyon’da kurulmakta olan kâğıt fabrikası, kâğıt yapımında çevredeki göllerde bol miktarda yetişen adi kamışların saplarını hammadde olarak kullanacaktır.
Bir tahta parçasına dikkat ederseniz, örneğin bir kibrit çöpünün dahi fırça telleri gibi liflere ayrılabildiğini görürsünüz. Bu liflerin her biri de yine incecik teller demetidir ve en ince iplikten daha incedir. Bu teller linyin denilen reçine ya da sakız gibi bir maddeyle yapışık kalmaktadır.

Kağıt Yapım Aşamaları

Kâğıt yapımının gizi, ağaç ya da benzeri maddelerde bulunan bu lifleri birbirinden ayırmak, sonra onları bir hamura dönüştürmek, bu hamurdan da daha sonra kâğıt tabakaları elde etmektir.
Ormandan kesilen kütükler, kâğıt fabrikasına vardığında ilk yapılan işlem, ağacın kabuğunu ayırmaktır. Bundan sonra kütükler sürekli olarak dönen bir dizi büyük merdanelerden geçer. Bu merdanelerin yüzeyleri sert, pürtüklü ya da çentiklidir. Kütükler geçerken bu merdanelerin çentikleri kütüğün kabuklarını soyar.

Kütükten Hamura

Kabukları soyulup temizlendikten sonra kütükler hamur yapılmaya hazırdır. Kütükten hamur yapımı için iki ayrı yöntem uygulanabilir. Ya ağır makineler kullanılır ya da kimyasal maddelere başvurulur. İki yöntem, iki ayrı nitelikte kâğıt çıkarır. Makinelerin kullanımıyla ucuz ama çok dayanıklı olmayan bir hamur elde edilir. Yalnızca gazeteler ve ucuz kitaplar için ya da çok dayanıklılık gerektirmeyen amaçlara yönelik olarak kullanılır. Kimyasal yöntemle ise, daha dayanıklı ve daha düzgün yüzeyli kâğıt elde edilir. Bu tür kâğıt, nitelikli baskılı kitap, defter yapımında ve benzeri işlerde kullanılır.
Makinelerle elde edilen kağıt hamuru, kütükleri çok büyük taşlar arasında öğütmeyle yapılır sa da, bu işlemde doğal taşlar kadar yapay maddeler de kullanılabilir. Bu taşlar, değirmende un öğüten taşlar gibi çalışır ama, hem daha büyüktür hem de daha hızlı dönerler.

Dev bir ele benzeyen bir makine, kütükleri kıstırarak dönen taşlara dayar. Sürtünmeyle oluşan ısının yangın çıkarmaması için taşlara sürekli su akıtılır. Kütüğün parçalanan lirlerini, su büyük tanklara taşır. Kütüğün lifleri yumuşak ve cıvık bir hamur oluşturmuştur. Bu lifler o denli küçüktürler ki, daha uzun ve kuvvetli lifler katılmazsa iyi kâğıt elde edilemez.
Daha uzun ve kuvvetli lifler ise kimyasal işlemle elde edilir. Kimyasal işlemde kütükler bir kesme makinesine verilir. Çok keskin ve ince bıçaklar dizisi., kütükleri kibrit çöpü büyüklüğünde keser. Bu parçacıklar kimyasal sıvılarla dolu tanklara iletilir. Karışım ısıtılır ve sıkıştırılır. Birkaç saat sonra tahta parçacıkları pürüzsüz bir hamur oluşturur. Ancak, kimyasal maddeler tahta liflerinin boylarını kısaltmaz. Bu nedenle kimyasal yöntemle hazırlanan hamur uzun liflerle doludur.

Kimyasal yöntemle hazırlanan hamur, kimyasal maddelerden arıtılır. Artık makinelerle hazırlanmış diğer hamura katılmaya hazırdır. Kimyasal hamurdan ne kadar çok kullanılırsa üretilen kâğıt o denli dayanıklı ve sağlam olur, örneğin, gazeteler için daha çok mekanik yöntemle elde edilen kâğıt hamuru kullanılır; ancak, içine bunun onda biri kadar da kimyasal hamur katılır, böylece gazete için yeterli sağlamlık elde edilmiştir.
Kâğıt hamuru yapımının son devresinde biraz mavi boya katılır. Kâğıda beyazlık veren bu boya dışında,sıvı reçine ya da yapıştırıcı bir madde eklenerek kâğıdın çok fazla mürekkep emmesi engellenir. Hamur artık kâğıda dönüştürülmeye hazırdır.

Hamurdan Kâğıda Dönüşme Evresi
Islak hamurun kuru kâğıt tabakalarına dönüştürülmesi için birçok makine kullanılmaktadır. İlk makinede hamurun tüm lifleri düzgün bir şekilde aynı boyda kesilir. Bundan sonra hamur, bantlı iletme düzeniyle makine odasına götürülür. Götürülürken tel bir kafesten geçer, suyu bu tel kafesten geçme sırasında süzülür. Lifler de hasır gibi birbirlerine geçmiş, adeta örülmüştür. Bu evrede hamur uzun ıslak bir kâğıt şeridi görünümü kazanmış olur.
Bundan sonraki işlemde hamurun kalan suyu önce emmeyle alınır. Bu şekilde hamurdaki suyun önemli bir bölümü alınır. Sonra uzun bir kayışla, hamur sıcak merdaneler dizisinden geçirilerek iyice kurutulur.
Bu devrede elde edilen kâğıt,basıma uygun olmayacak kadar kabadır. Yüzeyini düzgün kılmak için buharla nemlendirilir ve büyük çelik silindirler arasından geçirilerek yüzeyi düzeltilir. Bu işleme perdahlama denilir.
Sonunda, kâğıt çok büyük bir makaraya alınır ve rulo biçimine getirilir. Kâğıt yapımı, makinelerin yıkanması ile onarım ve bakımı dışında işlemlerine hiç ara verilmeyen sürekli bir işlemdir. Bazı makineler 24 saatte 6 metre eninde ve 1200 kilometre uzunluğunda kâğıt üretebilir.
Kâğıt ruloları ambalajlanarak kullanılacakları endüstriye iletilir; burada kitap, gazete, dergi gibi günlük yaşantımızın bir parçasını oluşturacak şekilde baskı, kesim ve ciltleme işlemlerine girerler.

DİĞER İŞLEMLER
Mektup yazma gibi işlerde kullandığımız üstün nitelikte kâğıtların yapımı için daha ince ve ustalıklı bir çalışma gerekir. Bu tür kâğıt için yapımda ilk devreler aynıdır. Ama, ilk hamur oluşturulduktan sonra kimyasal maddelerle rengi beyazlatılır. Temiz, beyaz hamur bundan sonra bir kazana girer. Bu kazan, lifleri sürekli döver ve çalkalar. Aynı anda kâğıdı daha dayanıklı ve kalın yapmak için katkı maddeleri kullanılır. En çok kullanılan katkı maddeleri kil, talk (magnezyumdan yapılır) ve nişastadır. Dövülme işleminden sonra karışımının tutması için başka kimyasal maddeler de katılır. Bu işlemle elde edilen kâğıt dayanıklı ve kalındır; üstelik düzgün, pürüzsüz ve beyaz bir yüzeyi vardır.

Kaplanmış Kâğıtlar
Özellikle renkli resim basılacak kâğıtlarda daha da düzgün bir yüzey gereklidir. Buna kaplanmış kâğıt denir. Seramik kilinden yapılan bir sıvı ile beyaz kâğıdın yüzeyi en ufak delikler örtülünceye dek kaplanır. Soyulma ve dökülmeyi engellemek için başka kimyasal maddeler de katılır. Sonra cilalı ve çelik merdanelerden geçirilerek parlak bir duruma getirilir.

KÂĞITTAN YAPILAN DİĞER ÜRÜNLER
Kâğıt yalnız baskı ya da yazı yazmak işlemleri için kullanılmaz, tüm yaşantımızda yaygındır. Kesekâğıdı, un, çimento torbası gibi yapımlarda özellikle kalın ve kuvvetli olması gerekir. Bu nedenle bu tür kaba kâğıtlar uzun lifleri olan hamurdan yapılır.
Kâğıt parçalanmadan nem emebilecek şekilde yapılabilir. Kurutma kâğıdı ve kâğıt filitreler için bu tür gereklidir.Böylesi kâğıtların yüzeyi düzgün değildir ve deliklidir. Delikler sıvıyı emerler. Bu tür kâğıtlar uzun ve kaba liflerden yapılır.
Daha ağır kâğıtlar karton kutuların yapımında kullanılır. Oluklu mukavva, ambalaj yapımında kullanılan bir diğer türdür. Oluklu mukavvada, karton üzerine oluklu ve çıkıntılı bir şekilde bükülmüş ikinci bir kâğıt yüzeyi yapıştırılmıştır. Oluklu mukavva, darbe ya da sallantıdan korunması gereken ürünleri ambalajlamakta kullanılır.
Nemi emecek kâğıt gibi, nemi geçirmeyen kâğıt da gereklidir. Süt ve meyve suları için gerekli karton kutular özel bir kâğıdın balmumu ile kaplanmasıyla yapılır. Ayrıca, tereyağı ve peynir sarmakta kullanılan yağ geçirmez bir kâğıt türü de hemen her gün elimizden geçmektedir.

Yorum yazın