Jet Motorunun İcadı

Jet Motorunun İcadı

Hemen hemen 2000 yıl kadar önce, İskenderiyeli Hero adlı Eski Yunanlı, bir motor buldu. Bu bir kazana bağlı borular arasına konmuş içi boş bir metal küreydi. Kazandan gelen buhar borulardan geçip kürede toplanıyor ve sonra kürenin iki yanındaki kıvrık borulardan dışarı kaçıyordu. Borulardan kaçan buhar kürenin hızla dönmesine neden oluyordu.
Hero’nun makinesinin çalışma nedeni 1687 yılına kadar anlaşılamadı. O yıl, İngiliz bilgini Isaac Nevvton (1642 -1727) cisimlerin nasıl hareket ettiklerini açıklayan Üç Hareket Yasasını bulup ortaya çıkardı. Bu yasalardan üçüncüsü,”Her etkiye karşı eşit ve zıt yönde bir tepki oluşur” biçiminde tanımlanabilir.
Newton’un üçüncü yasası, Hero’nun makinesinin nasıl çalıştığını açıklamaktadır. Kürenin i- çindeki basıncın,buharı kıvrık borulardan dışarı atması etkiyi, buharın borular üzerinden geri itilmesi ise tepkiyi oluşturuyor, bu da kürenin dönmesine neden oluyordu. Bu tür motorlara “tepkili motorlar” adı verilmesinin nedeni de dayandıkları çalışma ilkesinden kaynaklanmaktadır.
Jetler havacılıkta oldukça yeni gelişmedir. 1§40’ların ortalarından beri bu motorlar geniş çapta kullanılmaktadır; ama, jet motorunun çalışma ilkesi Hero’nun topunu döndüren ilkenin aynıdır. Jet motorunun arkasından jet gazı fırlayıp çıktığı zaman aynı tür bir karşıt etki (reaksiyon) gücü uçağı ileriye doğru iter; ama, jet egzozunun arkasındaki havaya karşı olan gücünün uçağı hareket ettiren güç olmadığını anımsayınız. Uçak, motor içindeki karşıt etki (tepki) gücü tarafından ileriye doğru hareket ettirilir.

JET MOTORLARININ TARİHİ
Gördüğümüz gibi, jet motorlarının temel ilkeleri uzun bir süredir mühendislerce biliniyordu; ama bu düşüncelerden yüzyılımıza değin pratik olarak bir yarar sağlanamamıştı. Uçak yapımcıları 1930’larda uçaklarda jet motorunu kullanmanın üstünlüklerini görmeye başladılar. İngiltere’de Kraliyet Hava Gücü’nde bir subay olan Frank Whittle 1936 yılında pratik bir jet motoru geliştirdi. Ama, jet motorlarının uçaklarda kullanılmasında Alman uçak yapımcıları öncülük ettiler. Almanya’da ilk türbo – jet uçuşu 1939’da yapıldı.
Son 20 yılda jet uçakları, en önemli uçak türü olmuşlardır. Ticari ve askeri uçakların önemli bir bölümü şimdi jet motorları ile hareket etmektedirler.
jetler pervane ile hareket ettirilen uçaklardan yalnız çok daha hızlı araçlar değildir. Ayrıca, kendilerine özgü biçimleri de vardır.Yüksek hızlar havanın direncini en aza indirmeye elverişli gövde çizgilerini gerektirir. Eski tip uçakların normal düz kanatları yerine bunlara geri çekik kanatlar ya da delta (üçgen) kanatlar konulmaktadır.

Yorum yazın