İlk Barajlar

İlk Barajlar

Akarsuların ve ırmakların doğal akışını denetim altına alarak, toplanan suları gerektiği zaman ve yerde kullanmak amacıyla yapılan barajlar çok yönlü yararlar sağlar. Baraj engelinin arkasında toplanan su ile oluşan göller yalnızca çevredeki ekim alanları için sulama kaynağı olmakla kalmaz, aynı zamanda havanın nem oranını çoğaltarak iklimin yumuşamasını, ormanların gelişmesini de kolaylaştırırlar. Bu göllerde balıkçılık yapılabilir. Ayrıca yüksekten akıtılan suyun gücüyle türbinler döndürülerek, elektrik enerjisi üretilir. Tüm bu yararların yanı sıra, barajların taşkınları ve su baskınlarını önlemek gibi çok önemli bir işlevi de vardır.

Binlerce yıldır, dünyanın hemen her yerinde akarsular ve ırmaklar üzerinde barajlar kurulmuştur. Mısır çölünde, Nil Nehrinin doğusunda İ.ö. 2500 yıllarında yapıldığı sanılan bir baraj kalıntısı bulunmaktadır. Bu baraj yağmur sularını dar bir çukurda biriktirmek amacıyla yapılmıştır. Biriktirilen su, yöredeki küçük bir köyün su gereksinimini karşılıyordu.
Irak, Suriye, Arabistan gibi kurak ülkelerde de böyle çok eski baraj kalıntılarına rastlanmıştır. Bu barajların çoğu, çorak çöl bölgelerinde tarlaların sulanması için gerekli suyun toplanması amacıyla yapılmıştı. İsrail’deki Necef çölü gibi çorak bir bölgede bile insanlar, kurdukları barajlar ve sulama sistemleriyle yaşamlarını sürdürebilmişlerdir. Necef çölünde 2000 yıl önce kurulduğu
sanılan taştan bir baraj hâlâ ayaktadır. Bu baraj yakın bir süre önce onarılmıştır. Sri Lanka’da da onarılarak kullanıma açılmış böyle eski sulama sistemleri vardır.
İlk barajların yapımında taş, toprak ve tahta kullanılmıştır. Bunlar, suyun itişi dayanılmayacak ölçüde artmadığı ya da seller üstlerinden aşacak kadar çoğalmadığı sürece işe yaramışlardır. Böyle bir olay meydana gelince de yeryüzünden silinmişlerdir. İnsanoğlu, büyük basınca dayanabilecek baraj yapımını zamanla öğrenmiştir. Fazla suyun akıtılmasını sağlayacak bir boşaltım yolunun barajlara eklenmesi de zamanla gerçekleşmiştir. Bir yandan da barajların dayanıklılığını artıracak yeni maddeler kullanılmaya başlanmıştır.

Yorum yazın