Gaz Türbini Çalışma Prensibi

Gaz Türbini Çalışma Prensibi
Buhar türbinleri “dıştan yanmalı motorlar” denen bir makine türüne girerler. Yakıt kullanarak su kaynatılır ve makina ya da motorların dışında buhar oluşturulur. Sonra buhar makineye borularla gönderilir.
“içten yanmalı motorlar” denilen diğer bir motor grubunda yakıt motorun içinde hava ile karışıp yanar. Bu yanma sonucu genleşen gazlar motorun hareket eden parçalarını doğrudan doğruya etkileyerek çalıştırır. Benzin ve dizel motor- ları,çok tanınan içten yanmalı motor örnekleridir.
1700’lerden önceye değin bu konuda buluş yapanlar, içten yanmadan elde edilen sıcak gazlarla bir türbin tekerleğini döndürmeğe çalışıyorlardı. Ama 1900’lere gelinceye kadar başarılı bir gaz türbini geliştirilemedi. Bunun nedeni, geçmişte çok yüksek yanma ısısına dayanabilecek güç ve nitelikte bir metalin bulunmamasıydı. Isı, türbin kanatçıklarını yakıyor ya da buhar metali paslandırıyordu. Kanatçıklar da, türbin yüksek hızlarda çalıştığı zaman ya kırılıyor ya da kopuyorlardı. Bu sorun, oluşan ısıya dayanabilecek yeni alaşımların 1930’ların sonlarında geliştirilmesine kadar çözümlenememişti.
Yanma için gerekli havayı içeri zorlamak amacıyla gaz türbinlerinin bir kompresörü vardır. Kompresör ve türbin aynı mil üzerine takılır; böy- lece türbin ve kompresör birlikte dönerler.
Bir gaz türbininin dönen milinin gücü tekerlekleri, pervaneleri çevirmek ya da bir jeneratörü çalıştırmak için kullanılır, örneğin, bir türbo pervaneli uçakta hem pervane ve hem de türbin birlikte bulunur. Gaz türbinleri otomobiller, lokomotif ve gemilerde de denenmiştir. Ama, gaz türbini ile çalıştırılan bu araçlarda bugün de çözülmesi gereken bazı sorunlar vardır.
Gücü,döner bir milden alacak yerde, türbin içinde genleşen gazın gücü doğrudan doğruya da kullanılabilir. 1930’larda geliştirilen türbo jet uçak motorlarında gaz türbini bu şekilde kullanılırdı. Bu konuya ilişkin ayrıntılı bilgiyi daha sonraki jet motorları bölümünde bulabilirsiniz.

İKİ DENEYSEL TÜRBİN
Türbin içinden geçen gazlar ne denli sıcak olurlarsa t türbin de o denli iyi çalışabilir. Daha yüksek verim araştırmalarında cıva buharlı bir türbin de denemeye alindi. Normal sıcaklıklarda sıvı olan tek metal cıvadır. Türbinin kazanı 473°C (884° F) de cıvayı gaz durumuna çevirir. Cıva buharlı türbin verimli olduğunu göstermiştir; ancak, sakıncaları da vardır. Cıva buharı zehirli olduğundan borulardaki herhangi bir kaçak çok tehlikelidir.
Deneysel tipten bir başka türbin de sıcak hava türbinidir. Yakıt havayı ısıtır ve bu haVa da türbini çevirir. Hava türbinden alınır ve hava kompresöründen geçirilir. Hava kompresörü havayı sıkıştırır; hava tekrar ısıtıcıdan geçirilir ve türbine gönderilir. Her ne kadar sıcak hava türbininin bir kazana gereksinmesi yoksa da, ısıtıcı bir buhar kazanı kadar yer kaplar.

Yorum yazın