Ev Teknolojisi

Ev teknolojisi

Ev Teknolojisiİnsanoğlunun üç temel gereksemesi vardır: yiyecek, giyecek ve barınak. Bunların sonuncusu ailenin en değerli, en kalıcı varlığıdır. Batı dünyasında ev planlaması ve donatımı, ileri teknolojinin yardımıyla geliştirilmiştir. Bu teknolojinin ürünlerinin çoğu, daha az gelişmiş ülkelerde yaşıyan insanların olanaklarının ötesindedir.

 

 

Basit Teknolojiler ve Topluluk Gereksemeleri

Kırsal kesim insanlarının daha rahat ve daha dayanıklı konutlar yapabilmeleri için, plan ve yapı tekniği basit olmalıdır. İlk kez Zaire’de uygulanıp Orta ve Doğu Afrika’yla Güney Amerika’nın bazı ülkelerinde de yapılmaya başlanılan çamur ve dallarla örerek pekiştirme yönteminde olduğu (2) gibi, kırsal kesimde konutların yerel malzemeyle yapılması gerekir. Böylece insanlar, hava koşullarından daha iyi korunma olanağına, daha iyi pişirme (4) ve yıkama araçlarına sahip olan sağlıkları için daha uygun koşullarda yaşayabilirler (6)..

Kimi kişisel gereksemeler aynı zamanda toplulukların da gereksemeleridir: güvenilir ve temiz bir su kaynağı, ucuz ve etkili bir enerji kaynağı (metan gazı gibi) ve ucuz yapı malzemelerine kolayca erişebilme olanağı. Topluma sabun, tarım araçları ve yemek pişirme kapları gibi, gerekli ürünler sağlayan kırsal sanayiler başk,a bir gereksemedir. Bu sanayi dalları aynı zamanda, çoğunlukla yoksul olan kırsal kesimin ekonomik açıdan gelişmesine de katkıda bulunur.

Üstün nitelikli, ucuz konutlar meydana getirebilmek için önce yörenin özgül gereksemelerine yöne lik araştırma ve deney yapılmalıdır. Planlar hem yöresel üsluba ve iklime uygun hem de küçük evlerin gerektiğinde büyütülebilmesi için oldukça esnek olmalıdır. Planların, konut yapımını yerel malzeme ve iş gücüyle gerçekleştirilecek biçimde hazırlanması da önemlidir. Son olarak, yöresel kaynakları harekete geçirmek ve gelişme isteğini körüklemek amacıyla kooperatifler kurulmalıdır.

Sağlık Korumu ve Besin Depolama

Sağlığın korunması için önlem alma, ailenin olduğu kadar toplumun da sorumluluğu altındadır. Ancak, bu sorumluluk evde baslar. Hastalık tehlikesini azaltmak için alınacak başlıca önlemin, evlere su geçirmez tuvaletlerin (7) kurulması olduğu söylenebilir. Bu tür tuvaletler, gelişmekte olan ülkelerin çoğunda kullanılmakta olan açık çukurlardan t daha sağlıklıdır. Açık çukurlar, çeşitli hastalıkların yayılmasına neden olabilir.

Besin depolama yöntemleri de, aile ve halk sağlığı için önemlidir. Kalkınmakta olan ülkelerin çoğunda iklim, (çağdaş Batı ölçülerince) buzdolabının zorunlu sayılacağı koşullar gösterir. Buz bulunabilen yerlerde, yalıtılmış buz kutusuyla sorun bir ölçüde çözülebilir. Kutunun yapımı kolay ve ucuzdur, ama buz, kırsal kesim ailelerinin çoğu için çok pahalı olabilir.

Nemsiz bölgelerde, doğal buharlaşma yoluyla çalışan besin soğutucusu elverişli bir seçenek olabilir. Yanları ve rafları, hava akımını kesmemek için tel örgüden yapılan bu soğutucu, içi su dolu alçak bir kabın içine oturtulur ve ikinci bir kap ile üstü kapatılır. Dolabın üstü çuval yada kenevir bezi ile örtülür. Çuval bezinin, ucu suya değdiğinden, suyu fitil gibi emer ve dolap, güneş ışığından uzakta, esintili bir yere yerleştirildiğinden nemli bez buharlaşır. Buharlaşma sırasında ısı da emileceğinden dolabın içi soğur

Depolama Yoluyla Isıtma

Başarısı Zambia’da kanıtlanmış olan bir ısıtma düzeni, bir dış duvardan 35 sm dışarıya doğru yapılmış, yüksekliği yaklaşık 1 m, eni 70 sm olan havageçirmez tuğla duvar ile çevrili, kapalı bir bölümden oluşur. Duvarda, bu bölüme doğru açılmış iki delik vardır. Yere yakın olan delik, içinde yanan kömür dolu bir kabın ancak geçebileceği, ondan 80 sm yukarıda olan ikinci delik ise, tuğla ile ‘kapatılacak büyüklüktedir. Bölme, kalın bir kil tabakasıyla kaplanarak ısı kaybı azaltılır.

Kömür kabı içine yerleştirildikten yaklaşık bir saat sonra bölümün tuğlaları ısınır. Tuğlalar, yakıt söndükten uzun süre sonra bile (Batı tipi ısıtıcılar gibi) ısıyı tutarlar. Zambia’da akşam yemeği hazırlanıp yakıta artık gerek kalmayınca, odun kömürü kabı ısıtma bölümüne yerleştirilir.

Çamaşır Yıkamada Kolaylıklar

Elektrikli çamaşır makinasının bile, Afganistan’da başarıyla uygulanmış, ucuz bir benzeri vardır. Çamaşır makinaları, sıcak suyu ve çamaşırları sürekli karıştırarak çalışır. Elde yıkamanın üç sakıncası vardır: eller yıpranır ve çirkinleşir, eller çok sıcak suya dayanamayacağından yıkama suyu fazla ısıtılamaz ve çamaşır yıkama işi sırasında önemli ölçüde insan emeği ziyan edilir.

«Kırsal» tip çamaşır makinasının ana öğesi, bir küvettir. Bu küvetin yaklaşık yarı çapındaki bir pistonla çamaşır karıştırılır. Piston küvetin içine, uzun tahta sapı kapaktaki delikten geçirilerek yerleştirilir. Büyük küvetlerde iki piston (iki yanda birer taiıe) bulunabilir. Bunlar birbirlerine bir uçta sapı olan manivelayla bağlı olarak çalıştırılır. Böylece elle çamaşır, yıkamanın üç zararı da önlenir: yıkayanın elleri kuru kalır, su hemen hemen kaynama noktasına kadar ısıtılabilir ve piston aracılığıyla kas Gücünden en iyi biçimde yararlanılır.

Bu birkaç örnek, düşük maliyetli teknoloji uygulama olanaklarınıın çok çeşitli olduğunu göstermektedir. Bugün birçok kişi, içinde bulunduğu toplumun ileri Batı teknolojisine erişmesini bekleyeceğine, bu olanaklardan yararlanabilir.

Etiketler:

Yorum yazın