Cam Nedir – Cam Nasıl Yapılır

Cam Nedir – Cam Nasıl Yapılır

Cam Nedir - Cam Nasıl YapılırCamla akide şekerinin ortak yanları olduğunu hiç düşünmemişsinizdir. Nasıl olur da sert, kırılabilir ve saydam bir madde lezzetli bir şekere benzer? Gerçekten de dış görünüşleri oldukça değişiktir. Benzerlikleri iç yapılarındadır.

Evde akide şekeri yapabilirsiniz. Bunun için şeker pekmezini 120° – 160°C’a kadar kaynatmak ve soğumaya bırakmak yeter. Şeker soğudukça koyulaşır. İyice soğuduğunda oldukça sertleşmiştir. Şeker pekmezi, başka maddelerle karışık şeker moleküllerinden oluşmuştur. Pekmez sıvı haldeyken molekülleri dağınık durumdadır. Belli bir düzende birbirlerine bağlı değildir. Moleküller birbirleri üzerinde hareket ederken pekmez akıcıdır.

Pekmez soğuyup katılaştığında moleküller daha sıkılaşmıştır. Akide şekeri serttir ve biçimini korur. Çünkü moleküller birbirleri üzerinden kolayca kayamaz. Bununla birlikte, akidenin molekülleri halâ düzensizdir. Belirli bir kalıpta bağlı olan şeker moleküllerinden oldukça değişiktir.
Cam molekülleri de düzensiz bir durumdadır. Akide şekeri gibi, cam da, şekilsiz (amorf) katı diye adlandırılır. Cam parçaları da serttir ama biçimleri değişik olabilir. Diğer birçok katı belli geometrik biçimlerde kristallerden oluşmuştur. Pencere camının bileşiminde en büyük oranda sodyum silikat vardır. Sodyum silikat sodyum karbonat ile kuartz (silikon ile oksijen bileşiği) birlikte eritilerek elde edilir. Cam yapımında kullanılan geleneksel kuartz, küçük kuartz kristallerinden oluşan silisyum dioksit kumudur. Cam yapmak için silisyum dioksit kumu bir fırında sodyum karbonatla birlikte ısıtılır. Kuartz erir ve sodyum karbonatla birleşerek sodyum silikatı oluşturur. Bu, yavaş yavaş soğumaya bırakılır. Tıpkı akide gibi sodyum silikat da soğudukça katılaşır. Bileşimindeki silikon ve oksijen atomlarının belirli bir kalıpta bulunduğu kuartzın kristal yapısına dönmez. Cam en düzensiz atom yapısına sahip maddedir. Bu da şekilsiz bir katı cismin tipik özelliğidir.

Cam yapılırken çoğu zaman silisyum dioksit kumuna belli bazı kimyasal maddeler eklenir. Saf kuartzın erime noktası 1723°C’dır. Sodyum karbonat erime noktasını 850°C’a indirir. Bu sıcaklık düşmesi daha az yakıt gerektirir ve sodyum karbonat camdaki sodyum silikatı suda çözülür duruma getirir.

Yağmurda pencere camlarınızın erimeye başlamasını önlemek için kalsiyum karbonat kullanılır. Ancak, fazla miktarda kalsiyum karbonat camda kristal oluşmasına yol açar. Cam soğurken şekilsiz kalacağına kuartz kristali haline dönüşür. Kıvamı iyi bir cam elde etmek için çok dikkatli bir oran sağlamak gerekir.

ilk zamanlarda cam kaplar sıvı haldeki cama kilden bir kalıp daldırıp soğumasını bekleyerek yapılırdı. Bu zor bir yöntemdi. M.Ö. I. yüzyılda üfleme borusunun bulunması camı daha kolay ve çabuk biçimlendirmeyi sağlamıştır. Üfleme boruları hâlâ kullanılmaktadır. Günümüzün cam üfle-yicisinin tekniği, 2000 yıl önceki Romalı sanatkârın tekniğinden çok az değişiktir.

Üfleyicinin büyük beceri sahibi olması gerekir. Borusunun ucunda erimiş cam topağı vardır. Üflerken bu topak bir balon gibi şişer. Camın her yerinde aynı kalınlığı sağlamak için üfleyici boruyu sürekli çevirir. Bir dakika duraklasa cam bozulur. Balonu özel bir kalıbın içine sokar. Cam kalıbı dolduruncaya kadar üfler. Böylece aynı biçim ve ölçüde birçok cam eşya elde edilir.

Bazen cam eşyalar üfleme borusu kullanmadan, kalıplarda yapılır. Erimiş cam kalıba dökülür ve bir baskı ile kalıba uydurulur. Bir cam eşya çok yavaş soğutulmalıdır, yoksa çatlar. Bir fırında taşıma kayışına yerleştirilen cam eşya, sıcaklık yavaş yavaş düşürülerek, soğutulur.

Ucuz cam ürünlerinin yapımında fabrikasyon yöntemi kullanılır. Hammaddeler büyük bir fırına doldurulur. Erimiş cam sürekli olarak akar. Camın sıkıştırılma ve biçimlendirilme işlemi ise otomatik olarak yapılır.

Evinizde, çevrenizde değişik işler için çeşitli tipte cam eşyalar keşfedebilirsiniz. Belirli özellikler vermek için cama birçok madde eklenebilir. Işıkta parlaması için şarap bardaklarının camına kurşun oksit katılır. Yapım sırasında borik oksit eklenirse cam ani sıcak ya da soğuk karşısında çatlamaz. Bunun nedeni sıcaklık değişikliğinde genişlememesi ya da büzülmemesidir. Mutfak eşyaları genellikle böyle camdan yapılır.

Cam, metal ya da metal oksitlerle renklendirilebilir. Bakır oksit ya da altın kırmızı cam elde etmekte kullanılır. Kobalt oksit koyu mavi, demir oksit açık yeşil renk verir. Renkli cam Ortaçağ kiliselerinde olsun, modern kiliselerde olsun renkli pencere yapımında kullanılmıştır.

Aynalar cam tabakasının bir yüzüne ince bir zar halinde gümüş ya da alüminyum püskürtülerek yapılır. Cam, yansıtıcı olan metale, yalnızca destek ve koruma sağlamak için kullanılır.

Etiketler:

Yorum yazın