Vanadat Nedir

Vanadat Nedir
vanadat mineralleri, vanadyum (V) ve oksijen (O) ile çeşitli metallerden oluşan doğal bileşiklerin ortak adı. Son derece özgün koşullar altında kristalleşen bu minerallerin çoğu ender olarak bulunur. Kimi zaman vanadinit vanadyum cevheri ve kar-notit uranyum cevheri olarak çıkarılmakla birlikte, vanadatların çoğunun fazla ekonomik değeri yoktur. Ama renklerinin parlaklığı nedeniyle mineral koleksiyoncularının gözde taşları arasında yer alırlar.

Vanadat minerallerinin yapısı karmaşıktır. Bazı vanadat mineralleri, merkezinde bir vanadyum atomu, köşelerinde ise dört oksijen atomu bulunan vanadat (VO4) dörtyüzlüleri (tetraedron) içerir. Her vanadat dörtyüzlüsü —3 net yüke sahiptir; bu eksi yük, dörtyüzlünün dışındaki büyük, artı yüklü metal iyonlarınca (örn. kalsiyum, manganez ya da demir II) nötrleştirilir. Birleşerek zincirler, levhalar, halkalar ya da örgü yapılar oluşturan silikat dörtyüzlülerinin tersine vanadat dörtyüzlüleri benzersiz yapılar oluşturur. Bu dörtyüzlüleri içeren vanadat mineralleri yapısal ve kimyasal olarak fosfat ve arsenat minerallerine benzer; aslında, bu vanadatların çoğunda vanadyumun yerini genellikle fosfor ya da arsenik alır ve böylece vanadatlar ile fosfatlar ve arsenatlar arasında katı çözelti dizileri oluşur. Fosfat ve sülfat mineralleri gibi vanadat minerallerinin de çoğu geçiş metallerinin, özellikle de demir II, manganez ve bakırın karmaşıktandır.

Öbür vanadatlar, özellikle uranyumlu olanlar, VzOg’ iyonları içerir, bu yapı, ortasında iki vanadyum atomu ve köşelerinde sekiz oksijen atomu bulunan, birer kenan ortak iki kare piramit biçimindedir. Başka çok karmaşık kümeler de vardır, ama bunlar vanadatlar olarak değil, daha karmaşık oksit mineralleri olarak sınıflandırılır.

Yorum yazın