Titanyum Nedir

Titanyum nedir , Titanyum hakkında bilgiler.

Titanyum (Ti), Titanyum olarak da bilinir, periyodik tablonun IVb grubunda yer alan kimyasal element. Gümüş grisi renkli, hafif, çok sağlam, yenime (korozyon) karşı oldukça dayanıklı bir metal olan Titanyum, bazı uçak parçalarının yapımında alaşım halinde kullanılır. Titanyumın oksijenle olan bir bileşiğini ilk olarak 1791’de İngiliz kimyacı ve mineralog William Gregor buldu. Alman kimyacı Martin Heinrich Klaproth da 1795’te Gregor’dan bağımsız olarak aynı bileşiği yeniden buldu ve elementi adlandırdı.

Bulunduğu yerler, özellikleri ve kullanım alanları. Yaygın biçimde ve bol miktarlarda bulunan Titanyum, yerkabuğundaki elemeıTtler arasında bolluk bakımından dokuzuncu sırada yer alır ve hemen hemen bütün kayaçlarda, kum, kil ve öbür topraklarda bileşikler halinde bulunur. Titanyuma ayrıca bitkilerde, hayvanlarda, doğal sularda, denizlerin dibinde, göktaşlarında ve yıldızlarda da rastlanır. İlmenit ve rutil en önemli Titanyum cevherleridir. Katışıksız Titanyum metalini ilk olarak 1910’da Yeni Zelanda asıllı ABD’li metalürjisi Matthew A. Hunter, hava sızdırmayan çelik bir silindir içinde Titanyum tetraklorürü (TiCU) sodyumla indirgeyerek ayırdı. 1947’den sonra da Titanyum sanayide, Titanyum tetraklorürün magnezyumla indirgenmesine dayalı Kroll yöntemiyle üretilmeye başladı.

Katışıksız Titanyum sünektir, yoğunluğu yaklaşık demirinkinin yarısı kadar, aluminyumun-kinin ise iki katından biraz daha azdır. Çok iyi parlatılabilir. Paramagnetik olan Titanyum metalinin elektrik ve ısı iletkenliği düşüktür. Titanyumın 882°C’nin altında heksagonal yakın birleşmiş (alfa), 882°C’nin üstünde ise yüz merkezli kübik (beta) olmak üzere iki kristal yapısı vardır. Doğada Titanyum, Titanyum-46’dan Titanyum-50’ye kadar olan beş kararlı izotopunun bir karışımı halinde bulunur.

Titanyumın çoğu metallerle ve bazı ametallerle yaptığı alaşımları yaygın biçimde kullanılır. Bu alaşımların bazılarının kopma dayanımları titamnkinden çok daha yüksektir. Titanyum, yüzeyinde eylemsiz bir oksit katmanı oluştuğundan birçok ortamda yenime karşı olağanüstü dayanıklıdır. Uç yıldan çok deniz suyu ile temas ettiğinde bile belirgin bir yenime uğramaz. Yoğunluğu düşük, çok dayanıklı ve yenime karşı olağanüstü dirençli olması nedeniyle uçakların, uzay araçlarının, füzelerin ve gemilerin çeşitli parçalarının yapımında kullanılır. Ayrıca Titanyum ile et dokuları ve kemikler arasında bir tepkime olmadığından protezlerde de Titanyumdan yararlanılır. Titanyum, çelikte yükse ltgen-meyi önlemek ve tane boyutunu küçültmek, paslanmaz çelikte karbon oranını düşürmek, aluminyumda tane büyüklüğünü ayarlamak, bakırda da malzemeyi sertleştirmek amacıyla alaşım maddesi olarak kullanılır.

Titanyum, oda sıcaklığında yükseltgenmeye karşı dayanıklı olmakla birlikte, yüksek sıcaklıklarda havadaki oksijenle tepkimeye girer. Ama bu olgu Titanyum alaşımlarının dövülmesinde ya da üretiminde herhangi bir özellik değişimine yol açmaz. Oksit kabuğu üretimden sonra giderilebilir. Sıvı haldeki Titanyum ise çok tepkindir ve bütün tuğlamsıları (refrakter) indirger.

Bileşikleri. Titanyum, oksijenle yaptığı bileşikler olan Titanyum II oksit [Titanyum monoksit (TiO)], Titanyum III oksit [diTitanyum trioksit ÎTİ2O3)] ve Titanyum IV oksitte [Titanyum dioksit (TİO4)] olduğu gibi üç ayrı değerlikte bulunur. En kararlı olduğu durum +4 değerlikli olduğu bileşiklerdir.

Titanyumın iki değerlikli olduğu bileşikleri azdır. Buna karşılık üç değerlikli olduğu birçok bileşiği vardır. Bunlardan kristal haldeki Titanyum triklorür (TiCb) sanayide propilenden polipropilen üretiminde kullanılan özel bir katalizördür.
Dört değerlikli olduğu bileşiklerinin en önemlisi Titanyum dioksittir ve zehirli olmayan bu katışıksız beyaz toz boyalarda, minelerde ve lakelerde pigment olarak yaygın biçimde kullanılır. Bu bileşik doğada bro-kit, oktaedrit, anataz ve rutil mineralleri halinde bulunur.

Ticari açıdan önemli olan bir başka Titanyum bileşiği de Titanyum metalinin eldesinde kullanılan, renksiz sıvı haldeki Titanyum tetraklorürdür. Titanyum tetraklorürden birçok organik tepkimede katalizör olarak da yararlanılır.

Yorum yazın