Soygazların Özellikleri ve Kullanım Alanları – Asal Gazlar

Soygazların Özellikleri ve Kullanım Alanları – Asal Gazlar , 8a Grubu Elementleri ve Özellikleri

1894 yılına dek hiç kimse soy gazlar olarak adlandırılan gazların varlığını bilmiyordu. 1894’de Lord Rayleigh adında bir İngiliz, havadan elde edilen azotun, azot bileşiklerinden elde edilen azottan daha ağır olduğunu farketti. Lord Rayleigh ve bir başka bilim adamı Sir William Ramsey, daha sonra,havadan elde edilen azotun saf olmayıp başka bir gazla karışımından oluştuğunu buldular. Azot gazına karışmış halde bulunan bu yeni gaza, Yunanca tembel anlamına gelen argon adını verdiler; çünkü bu yeni elementi başka hiçbir elementle tepkimeye sokamayacaklarını anlamışlardı.

VIII. grup elementleri şunlardır:
Adı – Simgesi – Atom numarası
Helyum – He – 2
Neon – Ne – 10
Argon – Ar -18
Kripton – Kr – 36
Ksenon – Xe – 54
Radon – Rn – 86
20. yüzyılda ise havadan elde edilen argonun kendisinin gazların bir karışımı olduğu anlaşıldı. Gerçek argonun yanısıra havada düşük oranlarda helyum, neon, kripton ve ksenon gazları da bulunmaktadır. Havada ayrıca, nükleer bozunmanın ürünü olan radon zerrecikleri de bulunmakta, ancak bunlar büyük bir hızla bozunmaktadır.
Soy gazların bulunması, kimyacılar için büyük sürpriz olmuştur. Periyodik sistem tablosunda, henüz bulunmamış bazı elementlerin varlığından söz edilmekteydi. Ancak, hiç kimse yeni bir büyük element grubunun bulunabileceğini ummuyordu.
Helyumun dışında kalan tüm soy gazların dış enerji bölgelerinde 8 elektron bulunur. Helyumun ise 2 elektronla dolu bir K enerji bölgesi vardır. Soy gaz atomlarının dış enerji bölgeleri elektronla dolu olduğundan iyonlaşarak ya da elektron paylaşarak kimyasal tepkimeye girmezler. Bu özelliklerinden dolayı VIII. grup elementlerine soy (asal) gazlar denir. Günümüzde ise bu gazların özel koşullarda bazı elementlerle birleşebildikleri bilinmektedir.

HELYUM (He)
Helyum, balonların şişirilmesinde kullanılır. Hidrojenden sonra en hafif elementtir. Hidrojenden daha pahalı olmasına karşın ateş almama özelliğinden ötürü balonlarda hidrojen yerine kullanılır. Solunumu tehlikesiz olduğundan hastaların, dalgıçların ve uzay adamlarının soludukları hava içine azot yerine helyum karıştırılır.
Helyum, Yunancada güneş anlamına gelen helios sözcüğünden türemiştir. Dünyada bulunuşundan daha önce güneşte var olduğu, güneş ışığının incelenmesi ile saptantığından bu ad verilmiştir. Tüm elementler içinde kaynama noktası en düşük olanı helyumdur. Helyum, mutlak sıfırın (-273° C) birkaç derece üstünde kaynar. Mutlak sıfır, evrendeki tüm maddelerin katı halde bulundukları en düşük sıcaklıktır.

NEON (Ne)
Cam bir tüpe doldurulmuş neon gazı içinden elektrik akımı geçirildiğinde kırmızı portakal renkli bir ışık oluşur. Bu özelliğinden dolayı, reklam ışıklarında kullanılır. Neon, helyum ve öteki soy gazlarla birlikte çeliği kesebilecek güçte bir ışın olan lazer ışınlarının üretilmesinde de kullanılmaktadır.

ARGON (Ar)
Soy gazlardan en çok bulunanı ve bu nedenle de en çok kullanılanıdır. Atmosferin % 1 ‘i argondur. Göktaşlarında da bulunur. Ampullerin tellerini ve transistörleri oluşturan özel kristalleri havanın etkisinden korumak için kullanılır. Argon ve neon karışımı ile dolu cam tüpten elektrik akımı geçirildiğinde mavi-yeşil renk elde edilir.

KRİPTON (Kr)
Kripton da ışıklı reklamlarda kullanılır. Beyazımsı parlak bir ışık verir. Ancak, argondan çok daha pahalıdır. Kriptondan, radyoaktif hale getirilip bu biçimde vücuda şırınga edilerek kalpteki deliklerin yerinin bulunmasında yararlanılır.

KSENON (Xe)
Kriptondan çok daha ender bulunur ve daha pahalıdır. Ameliyatlarda kullanılan etkili bir anestezi (uyuşturma) maddesidir. Bu alanda eterden daha kullanışlı ve güvenlidir. Ksenon, uygun koşullar sağlandığında florla tepkimeye sokulabilir ve değişik flor bileşikleri oluşur. Bu bileşikler de oksijenle birleşerek ksenon oksitlerini oluştururlar. Soy gazların tepkimeye girebilmeleri, kimyacılara hiçbir bilimsel sorunun “ilk ve son” gibi bir kuralla sınırlandırılamayacağını hatırlatmaktadır. Yeni buluşlar her an beklenmektedir.

RADON (Rn)
Radon, radyumun bozunması ile oluşan radyoaktif bir elementtir. Bu gaz, küçük tüplerde toplanarak özel bir biçimde korunur. Radon tıbbi işlemlerde radyasyon kaynağı olarak kullanılır.

Yorum yazın