Plastiğe Şekil Verme Yöntemleri

Plastiğe Şekil Verme Yöntemleri

PLASTİĞİ BİÇİMLENDİRME İlk yapay reçine yüzyılı aşkın bir süre önce bulunmuştu. O zamanlar reçineyi bitmiş durumdaki plastiğe dönüştürmek için kullanılan yöntemler günümüzde aynı iş için kullanılanlara kıyasla çok kabaydı. Yeni plastik tipleri geliştirildikçe, yeni biçimlendirme yöntemleri de geliştirildi. Günümüzde plastik birkaç yöntem kullanılarak biçimlendirilir. Ancak, kalıba dökerek biçimlendirme hâlâ en önemli yöntemdir.
Kalıba Dökme Yöntemi: Plastiği kalıba dökmenin de birkaç ayrı şekli vardır. Bu şekiller kullanılacak plastiğe ve sonuçta yapılacak eşyaya göre belirlenir. Kalıba dökme yönteminde kullanılacak aygıt,şişirme makinesi (suflaj makinesi) adlarıyle adlandırılır. Termoplastik kalıplanırken, kalıp oldukça soğuk olmalıdır. Sıcak ve erimiş durumdaki plastik kalıba dökülünce soğur ve sertleşir. Termoset plastik kalıplanırken kalıp sıcaktır; bu durumda kalıba dökülen plastik sertleşir. Her iki tip plastiğin, yani termoplastik ve termo- set’in sertleşmesinde genellikle yüksek basınca gereksinme duyulur.
Püskürtme (Ekstruzyon) Yöntemi: Termoplastik, püskürtme yöntemiyle de biçimlendirilebi- lir. Yumuşak plastik kalıbın içine bir memeden geçerek püskürtülür. Memenin biçimi plastiğin biçimini belirler. Bu yöntemle tabaka, film, çubuk, tüp ve diğer biçimdeki eşyalar yapılabilir. Naylon ve saran elyafı da püskürtme yöntemiyle elde edilir. Bunlar ince, uzun ve yapay elyaftır; tekstil endüstrisi, kalın dokuma kayışı yapımı, döşeme kumaşları yapımı ve endüstride bez filitre yapımı işlerinde kullanılır.
İnce plastik tabakalar püskürtme yöntemiyle ve önce tüp şeklinde çekilir. Kullanılan bu yöntemle boru gibi oluşan tüp havayla şişirilir. Sıcak plastik ince bir tabaka durumuna gelinceye kadaır gerilir. Plastik torbalar genellikle bu yöntemle yapılır.
Silindirden (Merdaneden) Geçirme Yöntemi: Termoplastik reçineden film ya da ince tabaka yapımında kullanılan önemli bir yöntemdir. Plastik, birkaç çift ısıtılmış merdane arasından sıkıştırılarak geçirilir. Son çift merdaneler arasındaki ıralık ayarlanarak hemen hemen her kalınlıkta film y? da tabaka plastik çekilebilir. Son çift merdaneye desen verilerek plastik film ya da tabakanın desenli olarak yapımı sağlanabilir. Silindirden geçirme yöntemiyle, bazı gereçlerin örneğin kâğıt, kumaş, alüminyum kağıdı ve tahta kaplamaların plastikle kaplaması da yapılır.
Laminasyon Yöntemi: Laminasyon sözcüğü Latince “ince tabaka ya da tabaka” anlamına gelen lamina sözcüğünden gelmiştir. Bu yöntemle reçine, tabakalar durumundaki kumaş, kâğıt, ağaç ve cam elyafının birbirine yapıştırılmasını sağlar. Bu maddelerden birinin tabakaları, reçine ile iyice ısıtılıp hidrçlik baskı altına konur. Baskının sıcaklığı ve basıncı reçineyi kalın tabakalar oluşturarak sertleştirir. Bu yöntemle yapılan eşyalar çok sağlamdır; çünkü, reçine ile pekiştirme maddesinin (yukarda sayılan kumaş, kâğıt, ağaç ve cam elyafından biri) sağlamlıkları eşyada bir araya getirilmiştir.
Masalar ya da tezgah üzerinde laminasyon yöntemiyle yapılmış malzeme kullanılır. İstenen baskıyla süslenmiş kâğıt en üstte ve malzemenin görünen yerindedir. Kontraplak da, laminasyon yöntemiyle yapılmış bir malzemedir. Ancak, bunda kullanılan reçine miktarı pekiştirme maddesine (ağaç kırpıntısı ve tozu) oranla çok azdır.
Bazı plastiklere de, alçak basınç altında laıni- nasyon yöntemi uygulanır. Sıvı durumdaki reçine, pekiştirme maddesine ya fırça ile sürülür ya da püskürtülür.
Kaplama Yöntemi: Plastik her tür malzemenin, örneğin: kâğıt, metal, ağaç, kumaş, deri, cam, beton ve seramiğin kaplanmasında kullanılır. Plastik kaplama malzemeyi sıcağa, ateşe, lekeye, kire, kararmaya ve neme karşı korur. Bazen
kaplama, yalnızca malzemenin daha güzel görünmesini sağlar.
Yağlıboya ve vernik en çok bilinen kaplama maddeleridir. Plastiğin bulunuşundan önce yağlıboya ve verniğin ana maddesi beziryağı idi. Günümüzde anamadde olarak plastik kullanılmaktadır.
Kâğıt, kumaş ve benzeri malzeme birçok yoldan kaplanabilir. Bir makineye yerleştirilmiş uzun bir bıçak aracılığıyle kaplama maddesi yayılabilir. Malzeme üzerinde dönen merdanelerle kaplama yapılabilir. Ya da malzeme sıvı reçine tankına daldınlabilir.
Plastikle kaplanmış kumaşların pek çok kullanım yeri bulunmaktadır; örneğin, duvar kâğıtları, yağmurluklar, taklit deri gibi. Kitap kapakları da, plastikle kaplanmış cilt bezi ile yapılabilir.

Yorum yazın