Petrolün Pazarlanması – Petrolün Satışı

Petrolün Pazarlanması – Petrolün Satışı

Drake’in yaşadığı günlerde petrol, alıcılara tahtadan fıçılar içinde, vagonlarla, mavnalarla ve demiryolu vagonlarıyla gönderilirdi. Ama bu yöntem, günlük yaşam için bu denli değerli,yakıt için yavaş bir dağıtım biçimiydi. Daha sonraları, petrol üreticileri elde ettikleri petrolü yeraltında gömülü bir boru yoluyla göndermeyi tasarladılar. Böylece dünyanın 8 km’lik ilk en uzun boru yolu 1865 yılında, A.B.D.’de yapıldı. 1879’da daha uzun bir petrol yolu gerçekleştirildi. Doğal gaz taşımacılığı için 1872 yılında 40 km. uzunluğunda yapılan ilk boru yolu da tahtadandı. 1920 yıllarında mühendisler boru yollarının çelikten yapılabileceğini düşündüler ve böyle bir boru yolu ilk kez 1930 yılında Texas eyaletinden A.B.D.’nin ortasına doğru uzanmaya başladı.

Evlere, işyerlerine ya da benzin istasyonlarına petrol taşıyan büyük tankerleri elbette görmüşsünüzdür. Bu, petrol taşımanın en önemli yollarından biridir. Genellikle petrol bu kamyonlara yüklenmeden daha önce binlerce kilometre yol almıştır.
Bugün, petrolün çıktığı kuyudan arıtımevine, buradan da kullanılacağı ile ya da ilçeye yeraltından binlerce kilometre uzunluğunda boru yolu ile gitmesi olağandır. A.B.D.’de 1976 yılında 1568 bin km’den fazla doğal gaz boru yolu, 346 bin km’den fazla da petrol boru yolu döşenmiş bulunmaktaydı.

Böyle bir boru yolu Türkiye’nin güneyinde Irak’taki Kerkük petrollerini Akdeniz’e taşımak üzere döşenmiştir. Kerkük’ten İskenderun körfezine kadar uzanan bu boru yolunun uzunluğu 900 km’dir. Buradan yılda yaklaşık 35.000.000 ton ham petrol akar. Irak,bu petrolün topraklarımızdan taşınmasına karşı Türkiye’ye yılda belirli bir ücret ödemektedir. Ayrıca Batman ile İskenderun körfezi dışındaki yerli bir petrol boru hattı ile Batman ve Raman bölgesinden elde edilen ham petrol, arıtımevlerine taşınmak üzere, deniz kıyısına ulaştırılır. Boru yolları boyunca birkaç kilometrede bir bulunan özel pompalar basıncı arttırarak petrolün sürekli akışını sağlarlar. Doğal gaz, boru yolunda saatte yaklaşık 24 km. hızla ilerler. Petrolün akış hızı ise saatte 5 km’dir.
İşçiler, sürekli olarak alçaktan uçan küçük uçaklarla, boru yolunda her hangi bir sızıntı ya da tıkanıklık sorunu olup olmadığını denetlerler. Çok soğuk bölgelerde, petrolün akışını sağlamak için petrol boru yolunun çevresi ısıtılmaktadır.
Boru yolunu temiz tutabilmek için özel bir aygıt yapılmıştır. Bu, birçok yay takılı bir maden parçasıdır ve ileri doğru gittikçe yolun içini kazıyarak temizler. Doğal gazın ya da petrolün akıp akmadığını ya da sızıntı olup olmadığını saptamak için bazı boru yolları bilgisayarlarla sürekli olarak denetlenir.

Şimdiye dek yapılmış böyle en uzun yol 1280 kilometre uzunluğunda olup, Alaska’nın kuzey bölgesinden güney kıyılarındaki Valdez limanına kadar uzanır. Petrol burada gemilere yüklenerek arıtımevlerine gönderilir. Maliyeti 8 milyar doları aşan Alaska yoluyla günde 1,2 milyar varil ham petrol taşınmaktadır.

Özellikle evleri ve büroları ısıtmada kullanılan doğal gaz ve petrole duyulan gereksinim, yılın çeşitli İklimlerinde ayrıcalıklar gösterir, örneğin bir kasabanın, çok soğuk geçen bir kış süresinde, ilkbahar ve yaz aylarına oranla daha çok yakıta gereksinimi olacaktır. Bu değişken isteği karşılayabilmek amacı ile petrol işletmecileri, doğal gaz ve petrolü, gerektiğinde kolaylıkla dağıtabilmek için depolarlar. Bazen depolamada boru yolları kullanılsa da, genellikle bu iş için yerin üstünde büyük depolar yapılır. Doğal gazın depolanmasında eski maden kuyularından da yararlanılmaktadır. Doğal gaz çok büyük ısı altında basınç etkisinde bırakılırsa, sıvı biçimine dönüşür. Sıvılaştrılan doğal gaz, normal gazdan çok daha az yer kaplar. (Bu yöntem denizaşırı taşımacılıkta da kullanılır.) Sıvı halinde bulunan doğal gaz yeniden ısıtıldığında gaza dönüşür. Boru yolları genel
likle göl, akar su ya da deniz kıyısında sona erer. Doğal gaz ve petrol buradan arıtımevine sarnıçlı gemilerle iletilir.
Petrolü açık denizlerde taşıyan gemiler çok büyüktür. Bu tankerlerin her birine 3,5 milyon varil petrol yüklenebilir. Büyük bir özenle yapılmalarına karşın, gene de petrolün tankerlerden suya yayıldığı olur. Bu, tanker yüklenirken ya da bir kaza sonucunda olur. 1976 yılında A.B.D.’nin doğu kıyılarında karaya oturan bir tanker fırtına sonucu ikiye ayrılmış, onbinlerce varil petrol denize yayılarak doğal yaşam için büyük tehlike doğurmuştu. Buna benzer bir kaza da Türkiye’de olmuştur. 15 Kasım 1979 günü Haydarpaşa mendireği önlerinde bir Yunan gemisi ile çarpışarak karaya oturan 110.000 tonluk Romen tankerinde yangın çıkmış, tankerin 90.000 tonluk petrol yükü bir aydan fazla süre ile yanarken Haydarpaşa limanı ve Kadıköy yakası için büyük bir tehlike oluşturmuştur. Yangın sırasında denize yayılan ham petrolün Marmara Denizindeki canlılara ve doğal hayata verebileceği zararlar ise, önceden tahmin edilemeyecek ölçüde büyük olmuştur.

Kaza sonucu eğer petrol suya yayılırsa, özel ve uzman bir ekip petrolü temizleme amacı ile olay yerine çağırılır. Bazen suyun üzerine yayılan petrol yakılır. Ama eğer petrol suyun üzerinde birbirinden ayrı gruplar halinde yüzüyorsa ya da deniz çalkantılı ise, bu yöntem işe yaramaz. Eğer petrol yayılmaya başlarsa, özel bir set, yani suyun üzerinde yüzen ve çepçevre petrolü sarıp yayılmasına engel olan plastikten şişme bir engel kullanılır. Petrolü emebilme ve kıyıya sürüklendiğinde kolaylıkla toplanabilme özellikleri nedeniyle bazen yayılmış petrolün üzerine saman dökülür. Bazı durumlarda da su yüzeyindeki petrol büyük vakum (çekici) pompalarıyla temizlenir.

Dökülen petrolün temizlenmesi çok pahalı ve tehlikeli bir işlemdir. Değerli bir madde olan petrolün böylece ziyan olması da büyük bir kayıptır. Bu nedenlerden ötürü petrol şirketleri kazaları önlemek amacı ile sıkı önlemler alırlar.

Yorum yazın