Petrol Rafinerisi Nedir

Petrol Rafinerisi Nedir – Petrol Rafinerisi Nasıl Çalışır

«Kaya yağı- (Latince petra: kaya ve oleum: yağ) anlamına gelen petrol plastikler, ecza maddeleri, kozmetikler, yapıştırıcılar, cilalar, boyalar, patlayıcılar ve tarım ilaçları gibi çeşitli kimyasal maddelerin kaynağıdır. Ham petrol, hidrojen ve karbondan oluştuğu için hidrokarbon adı verilen yüzlerce tür kimyasal madde içeren karmaşık bir karışımdır. Fiziksel özellikleri açısından ham petrol sarı, yeşil kırmızı yada kahverengiden siyaha kadar uzanan çeşitli renklerde, yapışkan ve yanıcı bir sıvıdır. Aynı zamanda flüoresanlı da olabilir. Bileşimi, alındığı kaynağa göre önemli ölçüde değişir.

Hidrokarbonlar, parafin (Cn H, „ genel denklemine sahip siklo olmayan bileşik), naftenler (sikloparafinler, genellikle siklopentan C_ H1B yada sikloheksan C H(, ve bunların türevleri) yada aromatikler (bir yada daha fazla 6 karbonlu halkalara sahip benzene ilişkin maddeler) olabilir.

Petrol Nasıl Rafine Edilir

Ham petrol bir rafineride (1) işlenir. Önce hidrokarbon karışımı çeşitli bileşenlerine (damıtık maddeler adı verilen) ayrılır. Çeşitli hidrokarbonlar değişik sıcaklıklarda kaynarlar ve böylece ayrımsal damıtma yoluyla (damıtık maddelerin uzun düşey kolonun değişik düzeylerinde kaynamaları, yoğunlaşmaları ve ayrışmaları için ısıtma) ayrılır. Bunlar daha sonra bir kez daha rafine edilir yada kimya sal olarak değiştirilir ve bazen kalitesini yükseltmek için doğrudan damıtılmış maddelerle tekrar karıştırılır.

Petrol Rafinerisi Nedir

Kaynama noktalarına göre sıralanmış 8 ana damıtık madde gazlar (kolonun tepesinden çıkan), benzin, kerosen, dizel yakıtı, yağlama yağı, fuel-oil, parafin (hepsi de damıtılmış olarak) ve kolonun dibinde toplanmış ziftli bir artık dır. Çeşitli petrol ürünleri elde etmek için gereken ayrılma dereceleri petrol bir dizi kolondan geçirilerek sağlanır. Ürünlerin nicelikleri ve özellikleri, pazarın gereksemelerine uygun olarak ayarlanır Otomobil sayısı çoğaldıkça benzine olan talep de artar; aynı biçimde, havacılıkta jet motoru yakıtı olarak kullanılmasıyla birlikte kerosen pazarı da genişlemiştir.

Rafine etmede kazandırılan esneklik, büyük moleküllerin küçük moleküller halinde parçalanmasıyla yani «cracking»le sağlanır. Bu yolla, dizel yakıtında kullanılanlar gibi, ağır damıtık maddeler benzine dönüştürülebilir. Damıtık petrol maddelerinin kalitesini yükseltmek için, bu maddeler «yenilenebilir» (reforming). Yenileme işlemi, maddelerin hidrojenle karıştırılıp bir katalizör üzerinde ısıtılmasın dan oluşur Düz zincir hidrokarbon molekülleri otomobil motorlarında daha iyi bir kullanım sağlayan halka yapılar halinde yeniden düzenlenir. Ortaya çıkan karışım tekrar damıtılır. Ürünler, işlenmiş benzinin yanısıra tolüen ve ksilen (kim yasal madde yapımında kullanılan) de içerirler; ayrıca hidrojen elde edilir

Dönüştürme İşlemleri

Küçük moleküller tepkimeye sokularak daha büyük moleküller oluşturulur Böylece yeni bir petrol kaynağı elde edilir. Bu işleme yabancı maddeleri atmak için yapılan işlemler eşlik eder (3). Son zamanlarda hava kirlenmesine karşı duyulan kaygı yüzünden bunların önemi gittikçe artmaktadır. Sözgelimi kükürtü çıkarmak için ham madde hidrojenle işlenerek hidrojen sülfür haline getirilir ve sonra hidrojen sülfür ayrılır: kükürt değerli bir yan üründür

Kimyasal maddeler önceleri artık rafineri gazından elde edilirdi. Bu hâlâ kullanılan bir kaynak olmakla birlikte yerini petrolden özellikle petrol naftasından «Crac king» yöntemiyle damıtılan etilen ve propilen gibi gazlara bırakmıştır. Tolüen gibi bazı kimyasal maddeler, rafine işlemi sırasında elde edilir. Bu yolla bütilenler de elde edilir ve birçok sentetik kauçuğun ana maddesi olan bütadien yada eritgenlere dönüştürülebilir.

Petrol Türevleri

Bugün en önemli ana kimyasal maddeler etilen (6) ve propilendir. Bu «yapı taşları» polietilen ve polipropilen plastikleri elde etmek için dolaysız olarak polimerleşir. Etilen PVC, polistiren, antifriz, polyesterler ve etil alkol gibi maddelere dönüştürülür ve bir kısmı sentetik kauçuk elde etmede kullanılır. Polipropilen türevleri arasında eritgenler, akrilik lifler, poliüre tan, köpük plastik, naylon ve kırılabilir olan boya tabakaları ile reçineye esneklik vermek için kullanılan «plastikleştiriciler» bulunur.

İkinci derecede önemli olanlar, benzen, tolüen ve ksilen gibi aromatiklerdir. Ana kaynağı katalizörlü yenileme işlemidir, ama bazı aromatikler damıtık petrol maddelerinin hidrojenle işlenmesinden sonra naftaların özel «cracking» işlemi sırasında elde edilir Bu, gerekenden fazla tolüen üretir ve artanı benzene dönüştürülür. Bundan da naylon, polistiren, sentetik kauçuk, reçine ve deterjan yapılır. Tolüen aynı zamanda eritgenlerin ve poliüretan reçinesinin de temel maddesidir. Aromatik serinin daha yukarısında ksilenler, polyester liflerine ve plastikleştiricilere dönüştürülmede kullanılır. Bir sentez ana maddesi olan asetilen bugün genellikle petrol kaynaklarından elde edilir. Kükürtten sonra gelen başka bir önemli inorganik ana kimyasal madde, yapılması için gerekli hidrojenin nafta yada doğal gazdan sağlandığı amonyaktır.

Kerosen (bir zamanlar parafin yağı olarak bilinen), evlerde ısıtma işlerinde, lambalarda, jet motorlarının yakıtı yada yakıt bileşeni olarak kullanılan bir petrol türevidir.

Petrol dünya plastiğinin, reçinesinin, sentetik kauçuğunun, ipliğinin (selülozdan elde edilenin dışında) ve kimyasal eritgeninin yüzde 90’ından fazlasını ve dünya sentetik deterjanının yaklaşık yüzde 50’sini sağlar. Bir kuşaktan biraz daha fazla bir zaman önce bunlar büyük ölçüde bitkisel kaynaklardan, ağaç ve kömürden elde edilirdi. Ne var ki, petrol rezervlerinin sınırlı olduğu da bilinmektedir.

Etiketler:

Yorum yazın