Nitrürleme nedir – Nitrürleme işlemi

NİTRÜRLEME i. (nitrürlemek’ten nitrür-le-me). Metalürji. Demirli alaşımların yüzeylerini azotla sertleştirmeğe dayanan ter-mokimyasal işlem. (NlTRüRASYON da denir.)

— ANSİKL. Normal semantaşyon çeliklerinin yüzey sertliğini artırmak amacıyle, ilk defa 1925 yılında Fry ve L. Guillet tarafından uygulanan nitrürleme işlemi, alaşımın yüzeyinde, istenilen mekanik özelliklere sahip ve kııılmaya karşı dayanıklı çok sert bir tabaka meydana getirir. Bu tabakanın Vickers sertliği 1 000’den yukarıdır; oysa adî semantasyonla en çok 800 Vickers sertliğine ulaşılabilir.

Nitrürleme işlemi için, su verme ve 550°C’-ta menevişlemeden önce, parçanın iç kısımlarına istenilen mekanik özellikleri kazan-dırmak amacıyle bir isıl işlem uygulanır; sonra parça, içinde amonyak gazı akımı dolaşan bir elektrik fırınıyle ısıtılan, ateşe dayanıklı çelikten yapılmış bir kalıp içinde 500° ile 525°C arasmda tutulur; amonyak bu sıcaklıkta demirli parçalarla temas edince azot ve hidrojen halinde ayrışır; açığa çıkan azot demirde yayılır. Nitrür tabakası için istenilen kalınlığa ve çeliğin cinsine bağlı olarak, nitrürleme süresi 70 ile (0,3 – 0,4 mm’lik kalınlık için) 120 saat (0,8 mm’lik kaimlik için) arasmda değişir. En sonunda yüzey, kabasını almaksızın, perdahlayarak veya hafifçe taşlayarak bir bitirme işleminden geçirilir.
Bütün demirli alaşımlar ve özellikle âdi çelikler nitrürlenebilir; fakat en iyi sonuç (Sertlik, işlenmiş yüzeyin kırılgan olmayışı, sıcakta işleme süresince şekil değiştirmenin çok az oluşu) karbon oranı yüzde 0,2 ile

0,4 arasmda değişen ve krom (yüzde 1,5 ile

3), alüminyum (yiizde l’e kadar), molibden (yüzde 0,3) gibi katkı elemanları bulunan çeliklerde alınır, özellikle alüminyum, dış tabakanın sertliğini arttırarak, azotun parçanın içlerine kadar işlemesini önler. Nitrürleme işlemi, aynı zamanda dökme demirler ve nikel ile krom yüzdesi yüksek olan özel çeliklere de uygulanır. Nitrürleme, diğer semantasyon metotlarına oranla şu noktalarda üstünlük gösteıir: yüzeysel büyük bir sertlik elde edilmesi; düşük sıcaklıkta işleme sırasmda çok az şekil değişikliği veya hiç değişiklik olmayışı; nit-rürlenmiş tabakanın aşınmaya ve yorulmaya karşı direnci. Sıcaklık yükseltilse bile bu direnç kaybolmaz.

Nitrürleme piston kolları, krank, pompa milleri, patlamalı motorların silindir gömlekleri, tespit parçaları, haddeleme veya çekmeyle şekil değiştirme takımları, met-roloji cihazları için donatım v.b. gibi çok çeşitli parçalara uygulanır. (L) NITRÜRLEMEK geçi. f. (nitrür’den nit-rür-le-mek). Metalürji. Demirli alaşımdan yapılmış bir parçayı nitrürleme işlemiyle yüzeysel olarak sertleştirmek. (L)

Yorum yazın