Nitrat nedir

NİTRAT i. (fr. nitrate). Kim. Nitrik asidin tuzu veya esteri: Ergimiş gümüş nitrat halk arasında «cehennem taşı» adiyle anılır.

— Bot. Nitrat bakterisi, nitritleri oksitleyerek nitrat haline getiren kendibeslek azot bakterisi.

— ANSİKL. Kim. nitrat’lar billûrsu katilardır; nötür olanlarının hepsi suda çözünür. Bütün nitratlar ısı etkisiyle ayrışır: alkali nitratlar önce nitritleri verir; amonyum nitrat azot aksidül ile su verir; öbür nitratlar ise maden oksidini serbest bırakarak azot dioksit ve oksijen gazı açığa çıkarır; bu tepkimelerden nitratların yükseltgen özellikleri olduğu anlaşılır. Yine bu özelliği sebebiyle potasyum nitrat; kükürt ve kömür karışımı, kara barut denen bir patlayıcı maddeyi meydana getirir. Tabiatta potasyum tuzu (güherçile) ve özellikle soydum tuzu (şili güherçilesi) gibi bazı nitratlara rastlanır; diğerleri nitrik asitten elde edilir veya sentetik azot dioksitin bir alkali veya karbonat üzerine etkimsiyle nitrit ve nitrat karışımı halinde üretilir. Amonyum nitrat sentez yoluyle de elde edilebilir. Bk. nitrik.

Alkali nitratlar, kalsiyum ve amonyum nitrat gübre olarak kullanılır. Amonyum nitrat ise patlayıcı olarak işe yarar.

—Zır. Azot, bitkiler tarafmdan en çok nitrat şeklinde soğurulur. Azotun bitkilerin büyümesinde büyük bir etkisi olduğu için nitratlar gübre olarak önemli bir rol oynar; kış mevsiminden sonra bitkilere canlılık vermek ve beslenmelerini sağlamak için kullanılır. Nitratların suda kolayca çözünmesi ve bitkiler tarafmdan hemen özümlenmesi sebebiyle, zayıf topraklarda, özellikle kuraklık yüzünden amonyaklı gübrenin yetersiz kaldığı durumlarda nitratlaşma büyük bir yardımcıdır. Nitratlar genellikle toprak üstünde veya toprak yüzeyinin hemen altına gömülerek kullanılır. En çok kullanılan nitratlar şunlardır: şili sodyum nitratı, Büyük Okyanus kıyısındaki çok büyük yataklardan elde edilir; arıtmadan sonra, bu nitratta yüzde 16 oranında nitratlı tanecikler bulunur; sentetik sodyum nitrat sanayide aynı oranlarda üretilir; kalsiyum nitrat çok nemçekicidir, sentetik a-monyak gazından elde edilir; bileşiminde yüzde 13-15,5 oranında nitrat bulunur, kolayca erir; kalsiyum ve magnezyum nitratta yüzde 15 nitrat ve yüzde 8 magnezyum vardır; potasyum nitratın bileşiminde yüzde 13 nitrat azotu ve yüzde 44 potasyum bulunur; her iki element de bitkiler tarafından kolayca özümlenir; amonyum nitrat ta, yarısı amonyaktan diğer yarısı da nitrattan gelen yüzde 35 oranında azot vardır; bileşik gübre üretiminde kullanılır: kalker veya kile emdirilerek azot miktarı yüzde 20’ye indirilir, böylece amonitrat adı altında toprağın azot miktarını arttırmada çok kullanılır.

Yorum yazın