Metan Nedir

Metan Nedir

Metan NedirDoymuş hidrokarbonların CH4 (dört hidrojen atomuna bağlı bir karbon atomu; Bkz. Çizim) formülündeki ilk öğesi.

Olağan sıcaklıkta ve basınçta bir gaz olan metan, j.B. Van Helmont (1577-1644) tarafından incelenmiş ve 1804’te J.Dalton tarafından çözümlenmiştir.

Selülozun anaerobi mayalanmasıyla oluştuğu için, düşük yoğunlukta havada bulunur (sözgelimi, “bataklık gazı” adını almasına neden olan bataklıklarda). Madenkömürü gazı, kok gazı ve odunun karbonlaşmasıyla oluşan gazlar metan içerirler; bu ad, zaten “odun ruhu” denen metil kökünden kaynaklanmaktadır (eskiden buna (örmen denmekteydi). Metan, % 69 ve % 95 arasında değişen oranlarda doğal gazın temel bileşenidir. Ayrıca, kömür yataklarında ve yanardağ gazlarına karışmış olarak da metana raslanır.

 

 

FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ

Gaz halindeki metan renksiz ve kokusuzdur (ticari alanda kullanılan metanın kokusu, kaçakları saptamak için kokulu maddelerin özellikle katılmasından ileri gelir). Özgül ağırlığı 0,72 g/l’dir. 1 barlık normal basınç altında sıvılaşma ve katılaşma noktaları, sırasıyla -164°C ve -185°C’tır. Zor olan sıvılaşması, sanayide, 47 bar altında -82°C’ta gerçekleştirilir. Özel çelikten depolarda sıvı halde taşınır (metan tankerleri) ve saklanır. Suda az çözünür: Olağan basınç ve sıcaklık koşullarında suyun litresinde 40 sm’.

Metan, petrolden ayırımlı damıtma yoluyla çıkarılır, kok yatağı gazlarından hazırlanır ve özellikle de bazı doğal gaz birikimlerinden elde edilen karışımlardan ayrılır.

KİMYASAL ÖZELLİKLERİ

Kimyasal açıdan fazla etken olmayan metan, kararlı bir gazdır ve ayrışma tepkimesi tersinirdir: CH4 ^ C + 2H2. Tepkime koşulları sıcaklık, basınç ve kullanılan katalizöre çok bağlıdır.

Açık havada, fazla parlak olmayan bir alevle yanar, ama, bu tepkime metanın önemli bir yakıt olmasını sağlar, çünkü yanması büyük miktarda ısının açığa çıkmasına neden olur:

CH4 + 202 -C02 + 2H20 + 900 kj.
Bu tepkimenin stokyometri koşullarında, yanma, patlamaya yol açar (kömür madenlerindeki grizu patlamaları). 900°C’a doğru, nikelli bir katalizörle, metan karbon monoksite yük-seltgenir ve hidrojen açığa çıkar. Aynı koşullarda aynı bileşikleri vererek su buharını indirger; bu. sanayide bireşim gazı denen karışımdır. Bu sanayi yöntemi. 1 500°C’tan yüksek sıcaklıkta, metandan asetilen hazırlanmasına olanak tanır. Metan, halojenleri de indirger. Flüor, molekülü parçalayarak şiddetle etkir. Stokyometri koşullarında klorla yaptığı bir karışım (CH4 + 2C12 – 4HC1 + C) tutuşabilir: Bu tepkime toz halde karbon verir.

Yaygın ışıkta tepkime daha yavaştır; Hidrojen atomları klor atomlarıyla yer değiştirirler ve metil klorür (CHjCl), metilen klorür (CH2C12), kloroform (CHCI3), karbon tetraklorür (CC14) elde edilir. Brom güçlükle, iyot dolaylı biçimde yer değiştirir. Dolaylı yoldan, soğutma akışkanı olarak kullanılan CF2 Cl2 (freon ya da foran) türü karışık bileşikler de elde edilebilir. .

Yorum yazın