Kimyasal Bağlar Nedir

Kimyasal Bağlar Nedir – Kimyasal Bağlar Hakkında Bilgiler
Kimyasal bağlar, maddenin içindeki atomlar, iyonlar ve moleküller arasındaki etkileşimle oluşur.
Doğada, serbest atomlarla (asal gazlar, bazı metal buharları) karşışılaşılsa da, madde, özellikle atom ya da iyon yığışımlarından kuruludur. Bazı atomların da moleküller diye adlandırılan yığışımları oluşturma özellikleri vardır. İki atom arasındaki bağ, yeni oluşan bütünün enerjisi, atomların tek tek enerjilerinin toplamından daha düşükse gerçekleşebilir. Bir bağın gücünü nicel olarak belirten bu enerji farkına, bağ enerjisi denir ve mol’de kilokalori olarak değerlendirilir. Bağlar elektrik kökenlidirler; ilgili atomların en dış tabakalarındaki elektronların yer değiştirmeleri sonucu oluşurlar. Çok çeşitli olmalarına karşın, genel olarak ikiye ayrılabilirler. Güçlü bağlar (ya da yüksek enerjili bağlar), zayıf bağlar (ya da düşük enerjili bağlar) biçiminde sınıflandırılabilirler- Güçlü bağlarda, bağ enerjisi 40 ve 150 kkal/mol arasında değişirken, zayıf bağlarda bu enerji 10 kkal/mol’ den düşüktür.

GÜÇLÜ BAĞLAR

Elektro Valans
Çok kutuplu bağ ya da elektrostatik iyon bağı diye de adlandırılan elektrovalans, iyon billurları arasındaki kohezyonu sağlar. Sözgelimi, NaCI yani sodyum klorür bir atomdan (Na) öbürüne (Cl) elektron aktarılmasıyla oluşmuş karşıt işaretli ( Na+ ve cr ) iyonlar yığışımıdır (çiz. 1). Bu tür bağın kökeni, çeşitli iyonların birbiri üstündeki elektrostatik çekimlere dayanır. Söz konusu çekim, iyonlar birbirlerine fazla yaklaştıklarında ortaya çıkan itme güçleriyle dengelenir ve bütün doğrultularda görüldüğünden, bağ denetlenemez.

Kovalens Bağı

Atom bağı ya da eş kutuplu bağ da denilen kovalans (ortak birleşme değeri, ortaklaşım), iyonlaşmamış bileşiklerin moleküllerindeki atomlar arası kohezyonu sağlar. Bu bağ, ilgili atomlann bir ya da birçok elektron çiftini ortak kullanmalarına dayanır. Elektron çiftleri, söz konusu atomlar tarafından eşit biçimde ya da eşit olmayan biçimde verilir.Gerek elektrovalansta , gerek kovalansta bir elektron çifti, ortak olarak kullanılır. Ancak, elektrovalansta , bu elektron çifti en elektronegatif atom tarafından kullanılırken, kovalansta, iki atom arasında eşit biçimde paylaşılır. Bununla birlikte ara durumlar da görülebilir.

Metal Bağı

Katı metallerde kohezyonu metal bağı sağlar. Yukarıda sözünü ettiğimiz iki bağ türünde olur. Şu gibi, metal atomları da, dolu bir çevre elektronu tabakası edinme eğilimi gösterirler ve bu amaçla, dolu olmayan dış tabakalarındaki elektronları bırakarak, dolu olan bir alt tabakayla yetinirler. Demek ki, metal kütlesi, bir elektron bulutu içindeki artı iyonların yığılmasından oluşmuştur. Dolayısıyle bu bağ yerleşik değildir ve yönlendirilmemiştir.
Metallerin özgül niteliklerini, bu arada da özellikle iletkenliklerini açıklayan da, bu çok hareketli ve güç farklarına duyarlı elektron bulutunun varlığıdır.

ZAYIF BAĞLAR

HİDROJEN KÖPRÜSÜ BAĞLARI YA DA HİDROJEN BAĞLARI
Bu tür bağlar, bazı maddelerin (su, alkol) fiziksel özelliklerinde görülen birtakım bozukluklara (sözgelimi, olağanüstü yüksek buharlaşma ısısı) neden olurlar. Bu bağlar, çok elektronegatif bir atoma (çoğunlukla oksijen ya da azot) sözgelimi kovalansla bağlı bir hidrojen atomu ile aynı molekülün (molekül içi hidrojen köprüsü; Salisilik asit (çiz. 2] ya da bir başka molekülün (moleküller arası hidrojen köprüsü: Su ya da buz elektronegatif bir atomundan oluşmuş elektrik çift kutbu arasındaki elektrostatik güçlerden kaynaklanır. Bağ enerjisi 2 ve 10 kkal/mol arasındadır.

VAN DER WAALS KUVVETLERİ ARACILIĞIYLA OLUŞAN BAĞLAR
Bu tür bağlar çok daha zayıf bağlardır: Enerjileri, her zaman, 2 kkal/mol’dan daha düşüktür. Katılaşma sonucu oluşan billurlardaki, asal gazların ve hidrojenin türdeş yapışmasını ya da fiziksel yüze soğuma arasında oluşan bağları açıklarlar ve çift kutuplar arasındaki etkileşimden kaynaklanırlar.

KOVALANS KAVRAMI

Atom, Bohr-Sommerfeld kuramına göre düşünülürse, iki atomun, iki elektronu ortaklaşa kullanacağını ve bu çiftin az çok en elektronegatif atom tarafından kullanılabileceğini tasarlamak olanaksızlaşır. Kovalansla gerçekleşen bağın neden denetlenmiş bir bağ olduğu da anlaşılamaz.- Bu sorular, dalga mekaniğiyle açıklanır. Gerçekten, Schrödinger denklemi, uzayın belli bir hacmindeki bir elektronun varolabilme olasılığını hesaplamayı sağlar. Atom yörünge alanı (A.Y.), tanımı gereği, belirli bir elektronla karşılaşma olasılığının % 95 olduğu, uzay konumudur. A.Y’lerin boyutu ve biçimi, kuvanta sayılan (n, asal;1, ikincil; m, magnetik) denilen tam sayılara bağlıdır. Bu sayılar, aynı zamanda, Bohr-Sommerfeld kuramındaki elektronların elips biçimindeki yörüngelerini de belirlerler. YERLEŞİK BAĞLAR. Yalnızca iki atom arasında kurulan bu bağlar, ilgili iki atomun bazı A.Y’lerinden kalkılarak molekül yörünge alanlarının (M.Y.) oluşmasıyla gerçekleşirler. A.Y’lerin örtüşmeleri eksensel- se, yani, iki atomun ekseni üstünde gerçekleşiyorsa, sigma (°) demlen yalın bir bağ elde edilir (çiz. 4). Bu örtüşme yanalsa o bağından daha zayıf bir pi (*) bağı elde edilir . Etilerik çift bağ, bir n ve bir bağından, asetilerik üçlü bağ ise, ik K bağından ve bir o bağından kuruludur.

YERLEŞİK OLMAYAN BAĞLAR
Bunlar, iki atom çekirdeğinden (bü tadiyen, benzen) daha çoğuna yay: lan M.Y’ler tarafından oluşturulmuş bağlardır. Benzen çekirdeği, aromtik özelliğini, yerleşik olmayan bir bağına borçludur.

BUZ VE SU BAĞLARI
Bir su molekülünün oksijeni ile komşu su moleküllerinin hidrojenleri arasındaki “hidrojen” bağlan, buzun ve suyun özel niteliklerini oluştururlar. Gerçekten buz,düzenli bir billur yapısı gösterir. Bir dörtyüzlünün merkezindeki oksijen, ortak birleşme değeri bağlarıyla iki hidrojene (komşu O-H uzaklığı 1 A ) ve hidrojen bağlarıyla başka iki hidrojene (komşu O-H uzaklığı, 1,75 A ) bağlıdır. Boşluklu yapıda olduğundan, yoğunluğu, suyunkinden düşüktür. Isıtıldığında, H bağlan belli ölçüde kırılır ve moleküller üst üste yığılır 0°C’ta sıvı suyun (aynı kütlede) hac mi daha azdır. Bu “yığılma” 4°C’ kadar sürer; söz konusu sıcaklıkta başlayarak asd genleşme önemli ranır ve ısıtma sürdürüldü düzgün bir hacim artışı gözlenir.

Yorum yazın