Çinko, kadmiyum,cıva

Çinko, kadmiyum,cıva
Çinko, kadmiyum ve cıva, geçiş elementleri dizisinin son alt grubunu oluşturur. Bunların kimyasal özellikleri, periyodik sistem tablosunun II. grubundaki toprak alkali metallerinin kimyasal özelliklerine çok benzer.

Adı – Simgesi – Atom numarası
Çinko – Zn – 30
Kadmiyum – Cd – 48
Cıva – Hg – 80

II. grup elementlerin her birinin dış enerji bölgelerinde 2 elektron, daha büyüklerinin ise en iç kısımda boş bir enerji bölgesi vardır. Geçiş elementleri, en içteki enerji bölgeleri tümüyle dolana dek elektron alırlar. Çinko, kadmiyum ve civa da II. grup elementlerinin yapısındadırlar. En içte dolu bir enerji bölgeleri, dış enerji bölgelerinde de 2 elektronları vardır. En kararlı elementler, enerji bölgeleri tümüyle dolu ya da tümüyle boş olanlardır.
II. grup elementleri gibi bu üç metal de genellikle elektron vererek birleşirler. Böylece Zn + 2 gibi pozitif iyonlar oluştururlar.

ÇİNKO (Zn)
Çinko bakırdan daha çok bulunur, ama onun kadar metalik değildir. Kırılabilir; yüksek ısıda gevrektir. Televizyon ekranı ve floresan lambalar, genellikle bir çinko bileşiği ile kaplıdır. Çinkonun civa ile yaptığı alaşım diş dolgusu yapımında kullanılır. Çok az oranda çinko, insan ve hayvan yaşamı için gereklidir.
Çinko, kimyasal yönden çok reaktiftir. Yaş pillerde genellikle çinko metal şeritleri kullanılır. Demiri pastan korumak amacı ile çok ince bir çinko tabaka ile kaplayarak galvanize demir elde edilir. Galvanize demir, çöp tenekeleri ya da metal kutuların yapımında kullanılır.

KADMİYUM (Cd)
Kadmiyum çinkoya çok benzer; doğada iki metal birlikte bulunurlar. Kadmiyum sarısı olarak bilinen bir kadmiyum bileşiği, boya yapımında kullanılır. Kadmiyum metali, ayrıca nükleer reaktörlerde nötronları emerek tepkime hızını yavaşlatmak amacı ile kullanılır.

CIVA (Hg)
Bu metal, adım eski Roma’nın tanrı elçisi Merküri’den almıştır. Metaller içinde ergime noktası en düşük olan cıva (3,3 °C) oda sıcaklığında sıvı halde bulunan tek metaldir. Bir çok yumuşak metali, bu arada altın ve gümüşü bile eritebilir. Simgesi olan Hg, Latince’de “sıvı gümüş” anlamına gelen hydrargyrum sözcüğünden alınmıştır. Cıva metali ve tüm bileşikleri çok zehirlidir, özellikle cıva buharı çok tehlikelidir.
Maddeler genellikle ısıtılınca genleşir, soğuyunca daralır. Sıvı cıvanın hacmi ise, ısı ile birlikte büyük ölçüde değişir. Bu nedenle, barometre ve termometrelerde genellikle sıvı cıva kullanılır. Cıva birçok metal ile alaşımlar oluşturur. Cıva alaşımlarına özel olarak “amalgam” adı verilir. Cıvanın gümüşle birlikte oluşturduğu ve çabuk sertleşme özelliği gösteren amalgamı, gümüş dolgu olarak dişçilikte kullanılır.

Yorum yazın