Asetilen Nedir

Asetilen Nedir – Asetilen Hakkında Bilgiler

Üçlü bir bağ taşıyan, CH * CH formülüyle gösterilen hidrokarbon. Günümüzde son derece önemli olan asetilen, XVIII. yy. ortalarında da önemli bir maddeydi; nitekim Alman Friedrich Wöhler (1800-1882), asetilenin hazırlanmasında kullanılan kalsiyum karbür üretimini geliştirmek için, 1862 yılında büyük çaba harcadı. Fransız Marcellin Berthelot (1827-1907) da, 1862’de ünlü “elektrik yumurtası”nda, asetileni bireşim yoluyla elementlerinden elde etti. Hidrokarbonun üçlü bağ özelliğiniyse, Avusturyalı joseph Loschmidt (1821-1895) kanıtladı. Asetilen birçok tam yanmama olayı sırasında ortaya çıkar ve havagazında en az °/o 1 dolayında bulunur. Ama bu olaylarda ortaya çıkan asetilen oranı, sanayinin gereksinimini karşılamaktan uzaktır; bu yüzden metanın yükseltgenmesiyle ya da krakingiyle, özellikle de olağan sıcaklıkta, suyun kalsiyum karbüre (CaC2) etki etmesi sonucunda elde edilir (kalsiyum karbür, kalsiyum oksidin elektrik fırınında karbon eşliğinde ısıtılmasıyla üretilir). Elementlerinin dolaysız bireşimiyle asetilen elde etmek için, çok miktarda enerji gerekir. Formülü C2H2 olan asetilen, C„H2„ 2 genel formülüyle gösterilen alkinlerin ilk terimidir. Asetilen için n = 2 olduğuna göre, aslında adının etin olması gerekir; ama bu ad pek kullanılmaz. Üçlü bağ, kararlı bir1 o bağı ile zayıf iki n bağından oluşur ve molekül, çizgisel bir yapı sunar (Bkz. ASETİLEN BAĞI çerçeve yazısı). Asetilenin sanayide taşıdığı büyük önem, bu üçlü bağla açıklanabilir: Söz konusu zayıf bağlar üstüne çeşitli bileşikler katılabilir.
Arı asetilen, yoğunluğu havadan düşük, eterimsi kokulu, renksiz bir gazdır (arı olmadığı zaman, kokusu sarmısağı andırır). —85°C’ta, atmosfer basıncı altında, sıvı hale geçmeden katılaşır ve bir tür esnek kar oluşturur; ama, basıncın yükseltilmesiyle kolayca sıvılaştırılabilir. Sıvı halde son derece kararsızdır: kolayca patlar (bu yüzden sıvı asetilenin taşınması yasaklanmıştır). Suda oldukça düşük olan çözünme oranı asetonda 25 kat arttığı için,asetonda çözündürülerek korunur ve taşınır (ayrıca, çarpışma tehlikesine karşı, asetonun da gözenekli bir maddede soğurulması sağlanır). Bununla birlikte, kullanım yerinde üretilmesi yeğ tutulur. Asetilenin, karbon ve hidrojenin kimyasal bireşimiyle elde edilmesi için çok miktarda enerji gerekirse de (« -60 kkal), yandığında çok güçlü bir ısı sağlar (312 kkal); bu ısı, en iyi koşullarda 3 000°C’ın üstünde bir alev sıcaklığına eşdeğerdedir. Öte yandan asetilen, bu sıcaklıklarda kararlı olan tek karbürdür. Bu büyük ısı miktarından yararlanılarak, metallerin kesiminde ya da kaynak yapımında (su altında bile) kullanılan oksiasetilen hamlacı (üfleci) üretilmiştir. Ayrıca sıcak alevin yüzeyi büyütülürse, aydınlatıcı bir özellik kazanır (bu niteliğinden yararlanılarak, elektrikten önce aydınlatmada kullanılan asetüen lambası üretilmiştir). Asetilen yandığında, pigment olarak kullanılan toz halinde asetilen karası verir. Klor, asetileni patlama biçiminde ayrıştırarak yükseltger.
Çağdaş sanayide asetilenin katılma bileşikleri temel ürün olarak kullanılır; ayrıca hidrojenle yer değiştirme sonucunda, asetilürler elde edilir. Sözgelimi, hidrojenin yerine iyodun geçmesi iyodoform adıyla kokusuz mikrop kırıcı olarak kullanılan tetraiodoetileni verir. Amonyaktı bakır klorürden (euCl) elde edilen bakır asetilür(Cu-C^C-Cu). kırmızı bir çökelek oluşturur

Yorum yazın