Amonyak Nedir

Amonyak Nedir
Amonyak NedirKeskin kokulu, renksiz bir gazdır. 10°’de, 6-7 atmosferlik basınç altında sıvı haline gelir. 0°’deki özgül ağırlığı 0,64’dür. Çelik kaplar içinde, sürekli basınç altında saklanır. Sıvı amonyak 133,5°’de kaynar. Bu sırada çok büyük ölçüde ısı harcadığı için, buz fabrikalarında, soğutma makinelerinde kullanılır. Daha da soğutulursa, 174°’de kitle haline gelerek donar. Amonyak suda kolay erir. 0°’de, 1 atmosferlik basınç altında, blr hacim suda 1300 hacim gaz amonyak eriyebilir.

Günlük işlerde kullanılan amonyak % 10 oranında sulandırılmış blr eriyiktir. Bu eriyik baz etkisi gösterir. Bundan dolayı, asitlerle amonyum tuzlarını verir. Amonyak oksijenle yakılırsa, su ile serbest azot meydana gelir.

Amonyak havagazı ve kok fabrikalarında, ikinci derecede blr ürün olarak elde edilir. Taşkömürünün kuru kuruya damıtılmasında, içinde bulunan % 1 – 1,5 oranındaki azot, amonyak halinde çıkar. Ayrıca, bir kısmı da, katranla birlikte yoğunlaşan “gaz suyu” nu meydana getirir. Bu gaz suyunun ısıtılmasıyla da, amonyak elde edilir.

Bugün endüstride amonyak hava azotundan, sentetik olarak elde edilmektedir. Bu usulü bir Alman kimyacısı olan Frltz Haber bulmuş, gene bir Alman kimyacısı olan Cari Bosch geliştirmiştir. Bundan dolayı, bu yoldan amonyak elde etmeye “Haber-Bosch” usulü denir.

Amonyak büyük ölçüde yapay gübre olarak kullanılır. Ayrıca, amonyum tuzları basmacılıkta, soda yapımında, soğutma İşlerinde de kullanılmaktadır.

insan ve hayvan vücudunda, proteinlerin parçalanması sonucunda, sürekli olarak amonyak meydana gelir. Bu amonyak idrar yoluyla boşaltılır. Gene hayvansal, bitkisel proteinlerin çürümesinden de amonyak meydana gelir. Amonyak sümUksel zarları tahriş ettiği için, amonyak kokusu insanın genzini yakar.

Dikkat, Zehirlidir!

Amonyak zehirli blr maddedir. Amonyak içerek zehirlenen kimselere sulandırılmış sirke, şarap, limon suyu gibi, hafif asitli sıvılar içirmelidir.

Amonyağın gözü yakması da tehlikelidir; hattâ gözü kör bile edebilir. İçlerinde amonyak bulunan çelik kapların patlaması, soğutma makinelerinin gevşemesi sonucunda amonyak sızdırmaları da, solunum organları için hem zararlı, hem tehlikelidir.

Etiketler:

Yorum yazın