Altın, gümüş, bakır para metalleri

Altın, gümüş, bakır para metalleri
Eskiden bir at ya da bir evin değeri, 10 altın lirayı geçmezdi. Belki bugün bile elinizde bu eski altın liralardan ya da gümüş paralardan vardır. Bakır paralar ise yakın zamana kadar kullanılmaktaydı. Periyodik sistem tablosunda geçiş elementlerinin arasında yer alan bu üç element, çok eski zamanlardan beri dünyanın birçok yerinde para olarak kullanılmaktadır.

Adı – Simgesi – Atom numarası
Bakır – Cu – 29
Gümüş – Ag – 47
Altın – Au – 79

Ender bulunan saf altın ya da gümüş, günümüzde bozuk para olarak kullanılmayacak kadar değerlidir.
Bununla birlikte altın ve gümüşün yüzlerce kullanım alanı vardır, örneğin, değerli maden olarak takılarda, sofra takımlarında ya da süs eşyası olarak dekoratif amaçla kullanılır. Altın, gümüş ve bakır elementlerinin adları, aynı zamanda renklerinin adı olarak da kullanılır. Altın rengi, gümüş rengi, bakır rengi.

Para metalleri olarak anılan bu metaller, dövülecek ve çekilecek yumuşaklıktadırlar; elektriği çok iyi iletirler. Kolaylıkla kimyasal tepkimeye girmezler. Bu metallerin birleşme biçimleri, öteki geçiş elementlerine oranla çok daha basittir. Genellikle bir, iki ya da üç elektron vererek birleşirler.


BAKIR (Cu)

Bakır, bileşiklerinden ayrı olarak pek bulunmaz; ama kolayca çıkarılabileceği maden yataklarından hemen hemen saf olarak elde edilebilir. Eski çağların ilkel insanı, bakırı döverek alet ve takı yaptı ve onu eritmeyi, arıtmayı, kalıba dökerek biçim vermeyi öğrendi. Bugün nasıl ev kadınları yemek yaparken bakır tavalar kullanıyorlarsa, o zamanın kadını da belki yemeğini basit bakır kaplarda pişiriyordu.
Bakırın simgesi Cu, Latince adı olan cuprum- dan gelmektedir. Para ve mutfak eşyalarının yapımında kullanılan bakırın asıl önemi, elektrik taşıyan tellerde ve elektrik düğmelerinde, ondan iletken olarak yararlanılmasındandır.
Bakır, elektriği en iyi ileten elementler arasında gümüşün ardından ikinci sırayı alır. Bronz ve pirinç, bakırın öteki metallerle yaptığı alaşımlarıdır. Cu+ 2 iyonu, insan vücudunda kan yapmada çok küçük oranlarda katalizör görevi görür. Bakır, oda sıcaklığında en iyi ısı iletkenidir.

GÜMÜŞ (Ag)
Gümüş, genellikle saf metal külçeler halinde bulunur. Ayrıca maden yataklarında da gümüşe rastlanır. Simgesi olan Ag, Latince adı argentum sözcüğünden gelmektedir. Sağlamlık kazanması için gümüşe çok az bakır karıştırılarak elde edilen “sterling” gümüşü, sofra takımlarının, süs eşyaları şamdan ve basit takıların yapımında kullanılır. Tüm metallerin içinde elektriği en iyi ileten gümüştür; ancak bu amaçla kullanılamayacak kadar da pahalıdır. Gümüş bileşikleri fotoğrafçılıkta, aynaların sırla kaplanmasında, dişçilikte ve eczacılıkta kullanılır. Yeni doğan bebeklerin gözlerini enfeksiyonlardan korumak için gümüş iyonu içeren bir eriyikten yararlanılır. Yine aynı eriyik, yanıkların tedavisinde de kullanılmaktadır. Gümüş, saf havada asla kararmaz; havada çok az o- ranlarda bulunan bazı elementler, gümüşün siyah renk almasına neden olur. Eskiden bazı paralar, sertleşmesi için biraz bakır ile karıştırılarak gümüşten yapılırdı.

ALTIN (Au)
Altın, metallerin kralı ve belki de tüm elementlerin en çok arananıdır. Bu sarı metal, hemen hemen dünyanın her yanında ve genellikle saf halde bulunur. Tüm elementlerin en güzeli olan altın, asla paslanmaz ve kararmaz. Simgesi Au, Latince adı olan aummdan gelmektedir. O denli tepkimeyen bir metaldir ki, eriyebilmesi için özel bir asit karışımı olan altınsuyu kullanmayı gerektirir.
Güzelliği ve ender rastlanması nedeni ile altın para, bugün bile uluslararası para standardı sayılmaktadır.
Altın, kuyumculukta, dişçilikte ve koruyucu dekoratif kaplama olarak başka metallerin yüzeylerini kaplamada kullanılır. Altın, uzay araçlarında bile kullanılmıştır. Yüzyıllar boyu insanların uğrunda savaşmalarına ve ölmelerine karşın, bu elementin yararları sayılıdır.

Yorum yazın