Aldehit nedir

Aldehit nedir , Aldehit hakkında bilgiler.

İşlevsel kökö H-O olan etanolla (etilik aldehit de denir: CH3-CH0 ) başlayan organik bileşikler sınıfının tür adı (Cenevre terimler sözlüğünde, aldehitler, karşıladıkları hidrokarbon terimine “al” takısının eklenmesiyle adlandırılırlar: Metana!; etanal; vb.)
Aldehitler, olağan sıcaklıkta gaz halinde bulunan metanal (ya da formal) dışında, karşıladıkları birincil alkollerden daha uçucu sıvılardır. C = O karbonil kökünün varlığı bu bileşiklere hoş bir koku verdiği için, koku (parfüm) kimyasında önemli rol oynarlar. Aldehitler C = 0 çift bağının (karbonil kökü) varlığı nedeniyle çok tepkin maddelerdir ¡.karbonil kökü, katılma tepkimesi doğurabilir ve a ’da yer alan, yani bir önceki C’a bağh H ’e hareket kazandırır. Su, karbonü köküne katılarak, komşu atomun taşıdığı klor oranında kararlı hidratlar oluşturur: Sözgelimi CCh-CH (OH)2. Sodyum bisüfitle elde edüenkatı bisül- fit bileşimi, aldehitleri bir karışımdan çıkarmada kullanılır; sonra asit katılarak, aldehit yenüenir. Üreyle su giderme işlemi uygulanabilir ve işleme, polimerleşme eşlik eder; formolle, üreformol reçineleri elde edilir. Derişik sülfürik asit ortamında, bir aldehitin oksijeni ile bir başka aldehitin aynı a karbonundan alınmış iki hidrojen arasında bir su molekülünün ayrıldığı gözlenir. “Krotonlaşma” denüen bu olay, iki molekül arasında oluşur; ama bazen sonsuza kadar sürebilir. Böyle bir krotonlaşmada, eşlenik çift bağlar bakımından zengin kırmızı reçineler elde edilir. Aldehitler polimerleşirler (Bkz. POLİMERLEŞME). Çevrimsel trimer etanal bir paraldehittir. Çok az yükseltgenen, az uçucu, beyaz bir katı madde olan bu bileşik, monomerini kolayca taşır. Bir başka polimer olan metaldehit, (ticarette “meta” diye adlandırılır), beyaz ve katı bir maddedir; ısıtmada yakıt olarak kullanılır; ayrıca kepekle karıştırıldığında, sümüklüböcekleri zehirlemeye yarar. Aldehitin yükseltgenmesi bir asit, indirgenmesiyse bir alkol verir; dolayısıyle. aldehitlerin hem yükseltgen, hem indirgen özellikleri vardır. Aldehit o’da H’den yoksun olursa, baz ortamda, aynı anda yükseltgenme ve indirgenme gözlemlenir. Öte yandan amonyaklı gümüş nitrat, aromatik olmayan bir aldehit eşliğinde ısıtılırsa, temiz bir cam kap gümüşle kaplanabilir. Fehling çözeltisi de sıcakta indirgenir ve bakır oksitten oluşan kırmızı bir çökelek bırakır.
Aldehitleri hazırlamada kullanılan çeşitli yöntemler arasında, hidrojen giderme ya da bir birinci alkolü yükseltgeme, bir asit klorürü kataliz yoluyla hidrojenleme, birinci alkol işlevi taşıyan bir aglikolün suyunu giderme, vb. işlemler sayılabüir. Aromatik aldehitleri hazırlamak için hidrokarbonu doğrudan doğruya yükseltgemek ya da bir hidrojen atomunun yerine, CHO kökünü koymak yet erlidir.
Aldehitler bitki örtüsünde çok yaygındırlar; sitral ve kâfuru gibi temel bitkisel yağların bileşimine girerler. Etanal, alkol mayalanmasının ara ürünlerinden biridir.
Şekerler, alkol işlevleri, çoğunlukla da aldehit işlevi (sözgelimi glikoz) taşıyan bileşiklerdir; yüksek tepkime güçleri nedeniyle, organik bireşimlerin önemli etmenlerini oluştururlar.

Genel olarak, birincil alkollerin oksitlenmesinden elde edilen sıvılara denir. Aldehitlerin çoğu uçucu ve renksizdir. Molekülleri büyüdükçe, kokuları da güzelleşir. Aldehitler, hidrojenlenirlerse, gene birincil alkollere dönüşürler. Amonyak ve alkali bisülfit İle de, katı aidehit-amonyak ve bisülfit bileşiklerini

meydana getirirler. Fenilhidrazon, ya da hid- roksilamin ile karıştırılınca da, bir molekül su çıkararak, fenilhidrazon, ya da oksimleri meydana getirirler, özellikle büyük moleküllü aldehitler çok güzel kristallenirler. Aldehitlere hidrosiyanik asit uygulanırsa, siyan- hidrinler oluşur ki, bunlardan da oksi-asitler elde edilir. Aldehitler kendiliklerinden kolaylıkla oksitlendikleri için, bunlardan indirgen olarak da yararlanılır, örneğin, amonyaktı bir gümüş tuzu eriyiği, herhangi bir aldehitle birlikte ısıtılacak olursa, gümüş ayrılır, bir “gümüş aynası” meydana gelir.

Etiketler: ,

Yorum yazın