7a Grubu Elementler ve Özellikleri – Halojenler

7a Grubu Elementler ve Özellikleri – Halojenler

VII. grup elementlerine halojenler denir. Bu ad, Eski Yunanca’da tuz üreticisi anlamına gelir. Kimyada tuz, çok iyi tanıdığımız sofra tuzunu da içine alan büyük bir bileşikler sınıfının tümüne verilen addır. VII. grup elementleri şöyle sıralanır:
Adı – Simgesi – Atom numarası
Flor – F – 9
Klor – Cl – 17
Brom – Br – 35
iyot – I – 53
Astatin – At – 85
VII. grup elementleri değişik renklerdedir. Flor uçuk sarı, klor ise yeşilimsi bir gazdır. Brom kırmızı renkli, az akışkan bir sıvıdır, iyot parlak siyah renkte katı bir madde olup mor renkli buhar çıkarır (süblimleşme), sudaki eriyiği kahverengidir. Nişasta ile mavi renkli bir bileşik yapar. Astatin katı bir maddedir; çok az bulunur ve çok az üretilir. Halojenlerin dış enerji bölgelerinde 7 elektron bulunur.
1 elektron alarak başka elementler ile birleşirler. Örneğin, sofra tuzu,klor ile I. gruptaki yumuşak parlak bir metal olan sodyumun bir bileşiğidir. Sofra tuzunun kimyasal tepkime denklemi:

NaCl (Sodyumklorür Sofra tuzu)
Tüm halojenler, genellikle I. ve II. grup elementleri ile bu türden tuzlar oluştururlar. Alkali metallerin elektron verme eğilimi yüksektir. Halojenlerin ise dış enerji bölgelerini tamamlamak için dışardan bir elektrona gereksinmeleri vardır. Halojenler kendi aralarında elektron paylaşarak bileşik oluşturmazlar. Kuvvetli elektronegatif elementlerdir. (Dışarıya elektron verme eğilimi sıfıra yakındır). Elektronegatiflik, en çok florda olmak üzere dizinin altına indikçe azalır.
Halojenler çok reaktif elementlerdir. Saf haldeyken koklamak ya da dokunmak tehlikelidir. Ancak, sodyum ve klor gibi çok tehlikeli elementlerin sodyumklorür gibi zararsız bileşiklere dönüştüğünü görmek şaşırtıcıdır.

FLOR (F)
Flor, hemen hemen tüm elementlerle tepkimeye girer. Bundan dolayı, florla çalışmak çok tehlikelidir. Flor uçuk sarı renkli bir gazdır; serbest olarak bulunmaz. Saf halde elde etmek için elektroliz yöntemi kullanılır. Elektroliz, bir bileşiğin eriyiğinden elektrik akımı geçirilerek bileşiği elementlerine ayrıştırma yöntemine verilen addır.
Florun hidrojenle yaptığı gaz halinde bir bileşiği olan hidrojenflorür (HF), suda çözündüğünde hidroflorik asit oluşur. En kuvvetli asitlerden biri olan bu asit, cama bile etki ederek eritir. Bundan ötürü cam eşyaların süslenmesi ya da resimlendirilmesinde kullanılır. Hidroflorik asit, özel olarak yapılmış plastik şişelerde saklanır. Hidroflorik asitle çalışmak da güçtür; deriye değdiğinde tehlikeli yanıklar oluşur.
Stannusflorür (kalayın -l- 2 değerlikli iyonu Sn + z’nin florla yaptığı bileşik) içme sularına ve diş minelerini sertleştirmek için diş macunlarına karıştırılır. Florun bir başka bileşiği, karbonla yapmış olduğu bir bileşik olan ve mutfak eşyalarının (yanmaz tava ve tencerelerin) yapımında kullanılan teflondur. Freon gazı da, soğuk hava aygıtlarında ve soğutucularda kullanılan bir flor bileşiğidir.

KLOR (Cl)
Klor, adını Yunancada yeşil anlamına gelen sözcükten almıştır. Saf halde yalnız volkanik gazlarda bulunur. Ciğerleri ve deriyi çürütücü etkisi vardır. Birinci Dünya Savaşı sırasında zehirli gaz olarak kullanılmıştır.
Klor bileşikleri çevremizdeki pek çok şeyde bulunur. Örneğin, yemeklerde kullandığımız sofra tuzu, mutfak ve banyomuzda kullandığımız temizlik tozları, çamaşır suları klor bileşiklerini içerir. Klor ayrıca, yüzme havuzlarında dezenfektan (mikrop öldürücü) olarak ve endüstride kâğıt yapımında kullanılır.

BROM (Br)
Brom, adını Yunancada pis koku anlamına gelen sözcükten almıştır. Oda sıcaklığında kırmızı renkte bir sıvıdır. Çok çabuk buharlaşarak kırmızımsı kahverengi bir gaz haline gelir. Brom buharının hoşa gitmeyen keskin bir kokusu vardır. Hem sıvı, hem de gaz halindeyken yanıklara neden olabilir. Brom buharı solunduğunda, solunum organlarını ciddi biçimde zedeler. Brom tuzları, başka maddelerle birlikte erimiş halde okyanus sularında bulunur. Saf brom, deniz suyundan ve özel bir işlem sonucunda elde edilir. Brom bileşikleri aklandırıcı maddelerde, süper benzinde ve ekmek mayalarında kullanılır. Uyku verici ve sinir yatıştırıcı bazı ilaçların yapımında da brom tuzları (bromürler) kullanılmaktadır.

İYOT (I)
İyot, insan ve gelişmiş hayvanların vücutları için gereklidir. Denizlerde iyot tuzları bol bulunduğundan deniz ürünlerinde ve denize yakın yerlerde yetiştirilen bitkilerde yüksek oranda iyot vardır. Evlerde kullandığımız tuza, herkesin yeterince iyot alması için az oranda sodyumiyodör (Na- I) ya da potasyumiyodür (Kİ) eklenmiştir. Aktif bir element olan iyotun alkol ile su karışımındaki çözeltisi (tentürdiyot), antiseptik (bakteri öldürücü) olarak kullanılmaktadır, insan vücudunda iyotu tiroit bezi kullanır.

ASTATİN (At)
Astatin radyoaktif bir elementtir. Çok ender bulunur ve çok çabuk bozunur. Uranyumun nükleer ayrışması ile küçük zerrecikler halinde oluşur. Bilim adamları, yerkabuğunda 30 gramdan az astatin bulunduğunu sanmaktadırlar. Astatinin 25 değişik izotopu vardır. Ancak, hiçbirinin yarılanma süresi birkaç saatten fazla değildir. Yarılanma süresi, radyoaktif bir elementin kitlesinin ışıma yaparak yarıya inmesi için gerekli süredir.
Astatin adı, Yunancada değişken anlamına gelen bir sözcükten alınmıştır.

Yorum yazın