Tektonik Nedir

Tektonik Nedir

tektonik , Yer yüzeyindeki hareketleri ve biçim değiştirmeleri, bu arada kayaç katmanlarındaki kıvrımlanma, kırılma ve yarılma olaylarını ve başkalaşım (metamorfizma) süreçlerini konu edinen bilim dalı. Tektonik alanında geliştirilmiş olan en son ve en önemli kuram 1%0’larda ABD’li jeofizikçilerin ortaya attığı levha tektoniğidir)*); bu kuram, kıtaların kayması) kuramı ile deniz dibi yayılması kuramınıÇ) birleştirmiş ve geliştirmiştir.
Levha tektoniğine göre, Yer’in kabuk ve üstmanto bölümlerini kapsayan taşküre (litosfer) 12 ya da daha çok sayıdaki dev levhadan oluşmaktadır. Bu esnemez (rijit) levhalar mantonun astenosfer olarak adlandırılan bölümündeki kısmen erimiş kayaç üzerinde sürekli olarak sürüklenmektedir. Kıta parçaları ve okyanus havzaları bu levhaların üzerinde yer almaktadır; levhaların hareketi ve birbirleriyle etkileşimleri, levhaların sınırlarında tektonik etkinlik kuşaklarının oluşmasına yol açmakta, bu da Yer yüzeyinin değişime uğramasına neden olmaktadır. Özgün jeolojik süreçler ve yüzey şekilleriyle ayırt edilen başlıca üç tip kuşak ya da bölge vardır: 1) ıraksama, 2) yakınsama ve 3) kırılma kuşakları. Iraksama kuşaklarında levhalar birbirinden uzaklaşır, erimiş manto malzemesi bu aradan yukarı yükselir ve deniz dibi boyunca yayılır. Yakınsama kuşaklarında levhaların ucu birbirinin üstüne biner ve pek çok yerde astenosferin dibine doğru batar, bu da kıvrımlanmış dağların, yanardağların ve okyanus çukurlarının oluşmasına yol açar. Kırılma kuşaklarında, levhalar birbirlerine sürtünerek geçer, bunun sonucunda da dönüşüm kırıkları ve kopmalar oluşur. Bu kuşakların tümü sismik bakımdan etkindir ve en önemli deprem kuşaklarını oluştururlar.

Yorum yazın