Siyah Camdan Bir Dağ ve Yüzen Taşlar

Siyah Camdan Bir Dağ ve Yüzen Taşlar
A.B.D.’de Wyoming eyaletinin Yellow Stone Ulusal Parkı’nda siyah cama benzer obsidyen adı verilen taşlardan oluşmuş bir dağ vardır. Obsidyen, granit türünden bir lavın içindeki değişik çeşitli madenlerin ayrılmasına olanak kalmadan Çok çabuk soğumasından meydana gelmiştir. Çoğu zaman siyah olan bu taş koyu gri, kırmızı ya da İçi siyah çizgili kırmızı renkte de olabilir.
Amerika yerlileri, bu dağdan kopardıkları obsid – yen parçalarını ok, mızrak, bıçak ve türlü kazıyıcı aletler yapımında kullanmışlardır. Meksika’daki Aztek yerlileri de kendi ülkelerindeki obsidyen taşlarından yararlanmışlardır. Cama benzeyen bu taş, dünyanın çeşitli yerlerinde bulunmasına karşın bilinen en büyük tek parça A B D.’ deki Yellow Stone Ulusal Parkı’ndadır.
Aynı granit türündeki lav, bazen o kadar çok gaz deliği bulunan camsı bir taş oluşturur ki, bu taşın parçası su dolu bir kaba koyulduğunda yüzdüğü görülür. Bu süngere benzeyen taşa “ponza taşı1′ adı verilir. Ponza kaynayan bir çorba ya da reçelin üstüne toplanmış olan köpük tabakasına benzer. Gerçekten de kaynayan lavın üzeri köpüğe benzer bir madde ile kaplanmıştır. Yeryüzüne çıkan lav köpükleri o denli hızlı soğumuşlardır ki, genleşen gaz soğumakta olan köpük tabakasının içinden kaçamamıştır. Taşın içersindeki yüzlerce minik delik içinde kalan gaz, böylece taşa adeta sünger görünümü vermiştir.
Ponza taşının yüzme özelliğinden ötürü bir de öykü vardır. 1883 yılında Karakatos adasındaki yanardağ büyük bir patlamayla püskürmüş, patlamanın sonucunda adanın üçte ikisi denize gömülmüş. Okyanusa o denli taş fırlamış ki, adanın çevresinde denizin üzerini ponza taşlarından oluşan bir örtü kaplamış. O sırada adadan iki mil ötedeki bir gemide bulunan denizciler, yüzmekte olan ponza taşlarının üzerine basarak adanın patlamadan geri kalan bölgesine gidebilmişler.
öğütülmüş ponza taşından çok iyi zımpara taşı elde edilir. Bu tozu dişçiler diş temizlemede, marangozlar da mobilyacılıkta tahtaların perdahlanmasında kullanılırlar. Bugün doğal ponza taşı azaldığından yerine yine ponza taşı adı verilen ama doğal olmayan yapay maddeler geçmiştir.
Gördüğümüz gibi yanardağların patlamasından birçok taş ve mineral biçimleri oluşur. Şimdi de yanardağ biçimlerini inceleyelim.

Yorum yazın