Magma Çeşitleri

Magma Çeşitleri – Magma Türleri

Bir yanardağın patlayışını gözönüne getirdiğimizde, bir dağ tepesindeki kraterden kızgın kayalar, buhar ve çeşitli gazların büyük bir hızla havaya fırladığını düşünürüz. Yanardağların birçoğu böyle etkinlik gösterirken, birçoğunda lavın yavaşça aktığı görülür. Yanardağlarda patlamanın gürültülü ya da yavaş olması, bacadan çıkan magmanın türüne bağlıdır.
Başlıca iki tür magma vardır: Granit ve bazalt türleri. Granit magma, bazalt magmadan daha hafif ve açık renkli bir tür kayadan oluşur. Macun gibi olduğundan, daha ağır bir hızla akar. Bilimciler gibi tanımlamak istersek, granit türündeki magma, bazalt türünden daha viskozdur. Yani ağdalıdır.
Ağdalılığından ötürü magma, içinde büyük ölçüde gaz ve buhar saklar. Magma yeryüzüne doğru yaklaştıkça, gaz ve buhar dışarı sızmaya başlar. Birçok kez olduğu gibi, yanardağın bacası katılaşmış lavla tıkanmışsa, bu gazlar bir süre yer altından çıkamazlar. Yeterince bir gaz basıncı oluşup da bacayı tıkayan engeli iterek dışarı çıkıncaya dek gazlar yer altında toplanmayı sürdürürler. Yüzeye çıkarken de gaz basıncı bacayı tıkayan kayaları parçalayarak havaya püskürtür. Bu duruma “Patlamalı Püskürme” denir.
Öte yandan bazalt magma, koyu renkli ve ağırdır, öteki magma türünden ağır olmasına karşın, erimiş granitten daha akıcıdır. Başka bir deyişle, bazalt magma,granit magmadan daha az ağdalıdır, daha akıcı olduğu için de yer altındayken bu magmanın içinden buhar ve başka gazlar kolayca kaçabilirler. Dolayısıyla bu gazlar, yer altında birikme sonucu bir patlamayla yeryüzüne çıkmazlar. Bazalt magma yüzeye çıktığında,
lav akıcılığı nedeniyle çoğunlukla bacayı tıkamaz, katılaşmadan çevresinden akarak gider. Bu durumda bazalt magma yanardağın etkinlik göstermesine yol açar. Hawai’deki yanardağların etkinlikleri böyle olduğundan, bu tür lav akımına “Hawai Türü Etkinlik” denilir.

Yorum yazın