Depremden Kaynaklanan Sarsıntı Dalgaları

Depremden Kaynaklanan Sarsıntı Dalgaları

Kaya tabakalarının kırılması ya da oynaması sonucu yerküre içinde üç tür dalga oluşur. Bunlardan ikisi kırılmanın olduğu yerde aynı anda oluşur. Üçüncü dalga ise yüzeyde, ilk iki dalganın etkisiyle meydana gelir. Kırılmanın odak noktasından kaynaklanan iki dalga yerküre içinde değişik hızlarda yol alır. Hızlı olana ana dalga veya P. dalgası denir. Çünkü sismografa ulaşan ilk dalga odur. Dalga, önüne çıkan kayaları iterek ya da sıkıştırarak saniyede sekiz kilometre hızla ilerler. Bu nedenle bu tür dalgaya sıkıştırıcı ya da itici- çekici dalga da denilir. Dalga geçtikten sonra sıkıştırılan kaya eski haline döner. P dalgaları her tür cisimden (katı, sıvı veya gazdan) geçebilirler.
öteki dalgaya, ikinci dalga ya da kısaca S. – dalgası denir. Çünkü bu dalga sismografa ikinci olarak ulaşan dalgadır. S dalgası saniyede beş kilometre hızla ilerlerken önüne çıkan kayaları itmek yerine, kayaları dik açılarla sarsar ve yalnızca katı cisimler içinde yol alabilir. S dalgası sıvı ya da gaza rastladığında etkisini yitirir.
Üçüncü tür dalganın adı uzun ya da L. dalgasıdır. Bu dalga saniyede dört kilometre hızla yol alan yavaş, yüzeysel bir dalgadır. Bu dalgalar depremin şiddetini ve bazı bilgileri açıklamakta yararlı olsa da depremin yerini saptamada bilim adamlarına yardımları dokunmaz. Sismograf uzmanları P ve S dalgaları yoluyla depremlerin merkezini saptamaya çalışırlar. Uzmanların dalgaları sismograf yardımıyla nasıl incelediklerini görelim.

Yorum yazın