Vesayet Meclisi Nedir

Vesayet Meclisi Nedir

Vesayet Meclisi, Birleşmiş Milletler’in (BM) başlıca organlarından biri. Vesayet altındaki ülkelerin yönetimini denetlemek ve bu ülkelerin özerkliğe ya da bağımsızlığa kavuşmasına yardımcı olmakla görevlidir. Genel Kurul tarafından üç yıl için seçilen meclis vesayet altındaki ülkeleri yöneten üye ülkeler, Güvenlik Konseyi’nin bir ülkenin vesayetini üstlenmemiş daimi üyeleri ve Genel Kurui’un seçtiği öteki üyelerden oluşur. Meclis yılda bir kez toplanır. Her üyenin bir oyu vardır ve kararlar oylamada yer alanların basit çoğunluğuyla alınır.

Sömürge topraklannın uluslararası denetimi kavramı ABD başkanı Woodrow Wilson tarafından Paris Banş Konferansı’nda (1919) ortaya atıldı. Wilson’in Almanya ve Osmanlı Devleti’nin yenilmesinin toprak ilhaklarına yol açmaması talebi Milletler Cemiyeti’nin manda sisteminin kurulmasıyla sonuçlandı.

BM’nin vesayet sistemi Milletler Cemiyeti’nin manda sistemine benzer biçimde, yenilen düşmanların elinden alınan sömürge topraklarının galip ülkelerce ilhak edilmemesi ve bu toprakların uluslararası bir komisyonun denetimi altındaki mandacı bir devlet tarafından, ülke kendi geleceğini belirleyecek duruma gelinceye değin yönetilmesi ilkesine dayanıyordu. Vesayet sistemi, meclisin bu bölgelerden ulaşan dilekçeleri incelemesi ve vesayet bölgelerine teftişler düzenlemesiyle manda sisteminden ayrılır.

1945’te Milletler Cemiyeti’nin denetiminde yalnızca 12 manda rejimi kalmıştı: Nauru, Yeni Gine, Ruanda-Urundi, Togoland ve Kamerun (Fransız mandası), Togoland ve Kamerun (İngiliz mandası), Pasifik Ada-lan. (Caroline, Marshall ve Mariana adala-n), Batı Samoa, Güney Batı Afrika, Tanga-nika ve Filistin. Uluslararası baskılara karşın Güney Afrika’nın vesayet sistemine girmesini reddettiği Güney Batı Afrika dışında bu manda rejimlerinin tümü BM vesayet sistemine içinde yer aldı. 1975’e gelindiğinde ABD yönetimi altındaki Pasifik Adaları Vesayet Bölgesi’nde yer alan dört ada grubundan üçü (Mikronezya Federe Devletleri, Palau Cumhuriyeti ve Marshall Adalan) dışında kalan vesayet altındaki ülkelerin tümünde bağımsızlık gerçekleşmişti. Bu üç ada grubu da izleyen dönemde uygulamaya konan aşamalı bir plan çerçevesinde içişlerinde bağımsız birer cumhuriyete dönüştü.

Yorum yazın