Mükellefiyet nedir

MÜKELLEFİYET i. (ar. mükellef ten mükellefiyyet). Maddî, manevî yükümlülük ve sorumluluk: Şu halde ne fert gücüyle, ne devlet gücüyle yakın zamanda başarılması mümkün olmayan bu faydalı işler için arkadaşın iş mükellefiyeti nazariye sinden başka çıkar yol bulamayacak mıyız? (R. N. Güntekin). || Zorla kabul ettirilen görev, yapmak zorunda bulunulan iş.

— 1da. huk. İdarenin, kamu kudretine dayanarak kişileri, rızalarını almadan, para veya mal verme veya çalışma zorunda bırakması.

— ANSİKL. 1da. huk. İdarenin, yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmet ve faaliyetlerinin bir gereği olarak, bazı para, mal ve hizmetleri kişiler arasındaki ilişkilerden farklı bir şekilde sağlamak yetkisi vardır. Meselâ, bir kimsenin başka birinden zorla para almak yetkisi yoktur; fakat, İdare, vatandaşlardan vergi alabilir. Bu yüzden de vergi ödemek durumunda bulunanlara mükellef denir. İdarenin kişilere mükellefiyet yüklemesi normal veya olağanüstü durumlara göre farklılıklar ve çeşitlilikler gösterebilir. Normal durumlardaki mükellefiyetlerin başında askerlik gelir. Kamulaştırma, vergilendirme, imece, bilirkişilik, nüfus sayımı görevliliği gibi mükellefiyetler de olağan zamanlarda uygulanabilir. Olağanüstü durumlarda ise, istimval, millî korunma mükellefiyetleri uygulamaları görülür. Sıkıyönetim rejiminde de kişilerin bazı yükümlere tabi tutulmaları söz konusu olur. Bu türlü yükümlülükleri olan kişilere de genel olarak mükellef adı verilir. Gerçekten mükellefler, kanunun açık hükümlerine dayanılarak idarenin tek taraflı hukukî işlemleriyle zorla hizmete aldığı yahut para veya mal verme zorunda bıraktığı kişilerdir. Mükellefiyetin üç esaslı unsuru vardır: geçicilik, gerekirse zor kullanma; cezaî müeyyide uygulama. (M)

Yorum yazın