Yılan Hakkında Bilgi

Yılan Hakkında Bilgi

YILAN, zool., (Lat. Serpens). Pullusürüngenler (Squamata) takımının, Yılanlar (Op-hidia) alttakımından, ince uzun gövdeli, ayaksız hayvanların genel adı.

Zehirli yılanlar ve zehirsiz yılanlar olarak iki gruba, birçok familyası, zehir dişi bulunup bulunmadığına ya da bu dişin ağız içindeki yerine göre kategorilere ayrılırlar. Zehirdişsizler (boa, piton), arttaoyukdişli-ler (suyılanları), önde oyukduşliler (kobra), olukluzehirdişliler (engerek, çıngıraklı yılan) gibi. Hangi türden olursa olsun tüm yılanlarda vücut çok cuzun bir silindir biçimindedir (örneğin Güney Amerika pitonlarında boy yaklaşık 12 m’yi bulur), iskelet yapısında çok sayıda omur vardır. Göğüs kemiği bulunmaz, kaburga uçları birbirinden uzaklaşıp mide rahatlıkla genişleyebilir. Çene eklemleri yerinden çıkarak iki çene kemiği birbirinden ayrılabilir. Bu son iki özelliği tavşan, sıçan hatta oğlak büyüklüğündeki hayvanları yutabilmesini sağlar.

Yılanlar ayaksızdır ancak batı türler körelmiş arka üyelere sahiptir. Beden plaklarla ve yan yana ya da kiremit benzeri dizili, üstleri düz kenarları tırtıklı olabilen boynuzsu pullarla örtülüdür. Bu boynuzsu tabaka belirli sürelerde değişime uğrar. Sindirim sistemi son derece güçlüdür. Tükrük bezlerinin gelişmiş olması bunda en önemli etkendir, yuttuğu avı çiğneyemediği için tükrük yardımıyla olduğu gibi sindirir. Mide, sindirim borusunun basit biçimde genişlemesiyle oluşmuştur. Dilleri çatallı, geri çekilebilir, zararsız ve gırtlağın altında bulunan bir kılıf içinde girebilen bir yapıdadır. Gözkapakları saydam bir tabakadan oluşan yılanlarda gözler az hareketlidir. Darie ya da elips biçimli göz-bebekleri vardır. Bazı türlerde gözler körelmiş olabilir. Yılanlar akciğer solunumu yapan hayvanlardır. Sol akciğer körelmiş, sağ akciğerde vücut boyunca uzamıştı. Solunum yavaştır. Ayrıca soluklarını uzun süre tutabilirler bu nedenle suda yaşayabilirler. Kalp iki kapakçık ve karıncıktan oluşur. Karaciğerdeyse yalnız bir lop vardır. Baş yapıları yılanları zehirli ya da zehirsiz olmalarına göre değişir. Zehirli yılanları başı üçgen biçiminde, kuyruğu küt; zehirsizlerde de baş yuvarlak kuyruk sivridir. Zehirli yılanlarda ayrıca avam zehirleyebilmek felce uğratmak ya da öldürmek için bir zehir dişi ve buna bağlı bir zehir kesesi bulunur. Yılanlar soğukkanlı hayvanlardır. Sıcak havalarda hareketli ve çevik, soğuk havalarda uyuşuk bir hal alırlar. Kışları kış uykusuna yatarlar.

Yılan zehirlenmeleri. Yeryüzünde yaşayan yaklaşık 350 zehirli yılan çeşidi vardır. Zehirli yılanlar, özellikle tropikal bölgelerde yaşayan insantar için büyük tehlike oluştururlar. Nitekim Hindistan, Brezilya ve Güneydoğu Asya ülkelerinde zehirli yılanların sokması sonucu tüm dünyada yılda yaklaşık 35.000 kişinin öldüğü saptanmıştır. Türkiye’de ise bu konuda kesin bilgiler yoktur.

Zehirli yılanlar zehirsiz yılanlardan şu özelliklerle ayrılır: Zehirli yılanlarda fani adı verilen ve içinden zehir akıttıkları üst çeneye tutunan bir çift uzun zehir dişi vardır. Zehirsiz yılanlarda ise bu zehir dişi bulunmaz. Zehirsiz yılanların gözbebekleri yuvarlakken zehirli yılanların ki elips biçimindedir. Zehirli yılanlar, kuyruklarının karın bölgeleriyle de zehirsizlerden ayırt edilirler. Çıngıraklı yılanın kuyruğunun ucunda çıngırak organı vardır; zehirsiz yılanlarda ise bu organ bulunmaz. Zehirli yılanların kuyruklarının karın yüzündeki pullar tek sıra oluşturduktan sonra en uca doğru çift sıra oluştururlar. Zehirsiz yılanlarda ise aynı bölgedeki pullar her zaman çift sıralıdır.

Yılan zehiri, baş, boyun ve gövde bölgelerinden vücuda girerse tehlike büyüktür. Zehir özellikle doğrudan bir damar içine boşalmışsa tehlike daha da büyür. Kol ve bacakların sokulmasıyla gelişen zehirlenme ise bir önceki bölgelere oranla daha az tehlikelidir. Zehirli yılanlar, bir sokmada tüm zehirlerini boşaltmazlar. Bu nedenle daha önce bir canlıyı sokmuş olan yılan, daha sonra başka canlıyı da soksa, zehiri yine de öldürücü etki taşır. Isırmadan sonra kas hareketleriyle kan akışı hızlanacağından, zeir başka vücut bölgelerine kolayca ulaşabilir. Bu nedenle ısırma sonrasında hareketsiz kalmak gerekir. Yılan zehirlenmelerine karşı en dayanıksız olanlar çocuklardır. Sağlıklı, vücutları kilolu ve iri kişiler ise yılan zehirlenmelerine karşı daha dirençlidir.

Yılan sokmasından sonra zehirin vücuda girdiği bölgede şiddetli bir ağrı ortaya çıkar. Yanı sıra şişlik, kızarıklık, morarma da öteki belirtileri oluşturur. Bu belirtilerin ardından bulantı, kusma, ateş, kanama, halsizlik, baygınlık, kas krampları, zihinsel bulanıklık ve gözbebeklerinde daralma gibi ikincil belirtilerin ardından koma, şok ve solunum felciyle 6-48 saat arasında değişen bir sürede sokulan kişi ölür. Bu zaman dilimi zehirli yılanın türüne göre değişir.

Yılan zehirine karşı en etkili tedavi yöntemi, bu zehire karşı geliştirilmiş olan serumdur. Bu nedenle zehirli yılanın soktuğu kisi zaman yitirilmeksizin hastaneye ulaştırılmalıdır. Serum tedavisinin yanı sıra yılanların ağızlarında çok miktarda mikrop bulunduğu için tetanos ve antibiyotik tedavisi de yapılmalıdır.

Etiketler: ,

Yorum yazın