Tavuk Hakkında Bilgiler

Tavuk Hakkında Bilgiler
tavuk, Galliformes (tavuksular) takımının Phasianidae familyasının Gallus cinsini oluşturan dört kuş türünün ortak adı. Dar anlamıyla tavuk denince, bayağı yaban tavuğundan (Gallus gallus) geliştirilen ve günümüzde en yaygın biçimde yetiştirilen kümes hayvanı olan evcil tavuk anlaşılır. Tavuğun erişkin erkeğine “horoz”, dişisine “tavuk”, yumurtadan yeni çıkan yavrusuna “civciv”, gencine “piliç” denir. Birçok yerde büyük pilice “yarka”, bazı yörelerde hem erkek hem dişi pilice, bazı yörelerde ise dişi pilice “ferik” adı verilir. Hızlı semiren soylarda piliç evresinin başlangıcı

4-5 aydan 5-6 haftaya kadar, yumurtalama evresinin başlangıcı ise 1 yıldan daha kısa bir süreye inmiştir.

Tavuklar öbür familya üyelerinden horozların tepelerindeki etli ibikler, gagalarının altındaki “sakal” denen etli uzantılar ve geniş bir yay çizen kuyruk telekleri gibi ortak özellikleriyle ayrılır (bak. yaban tavuğu).

Hâlâ yabanıl atalarıyla aynı tür (Gallus gallus) içinde sınıflandırılan evcil tavuk, en azından 4 bin yıl önce evcilleştirilmiştir. Yaban tavuğunun ilk olarak horozları dövüştürmek amacıyla evcilleştirilip beslendiği sanılmaktadır. Tavuk eti ve yumurtasının ticari olarak kitlesel üretimi ancak 19. yüzyılda başlamış, civciv üreten büyük tesisler 1920’den sonra önem kazanmış ve et üretimi yumurta üretiminin çok önüne geçmiştir.

Tavuk soyları genellikle Amerikan, Akdeniz, İngiliz ve Asya olarak dört gruba ayrılır. Günümüzde önem taşıyan Amerika kökenli soylar Plymouth Rock, Wyandotte, Rhode Island kırmızısı ve New Hampshire’ dir. Plymouth Rock soyunun beyaz ve boz üzerine siyah çizgili iki tipi vardır. Çizgili tipin eti lezzetli, yumurta verimi iyidir. Beyaz tip yalnız eti için yetiştirilir. Her iki tipin de yumurtaları kahverengidir. Tombul gövdeli Wyandotte soyunun et kalitesi yüksek. yumurta verimi iyidir. Çeşitli tipleri olmakla birlikte en yaygını beyaz tiptir. Parlak kızıl tüylü Rhode Island soyunun et verimi yüksektir ve et tavukları içinde yumurta verimi en yüksek olanlardan biridir. Bu soyun da yumurtaları kahverengidir. New Hampshire, Rhode Island’dan geliştirilmiş açık kızıl tüylü, hızlı semiren, erken olgunlaşan bir soydur. Yumurtaları kahverengidir.

Günümüzde önem taşıyan Akdeniz kökenli tek soy Leghorn’dur. İtalya’da geliştirilmiş olan bu soyun 12 tipinden en yaygını taraksız ibikli beyaz Leghorn’dur. Leghorn yeryüzünün en yüksek verimli yumurta tavuğudur. Yumurtaları beyaz olan bu soydan bir tavuğun yıllık yumurta verimi 300’ü aşabilir. Akdeniz kökenli beyaz Minorca da bir yumurta tavuğudur.

Günümüzde önem taşıyan İngiliz kökenli tek soy ise Cornish’tir. Bu iri yapılı soyun et verimi iyi olmakla birlikte yumurta verimi çok düşüktür.

Brahma tavuğu, günümüzde önem taşıyan Asya kökenli tek soydur. Daha çok eti için yetiştirilir.

Türkiye’de tarih içinde çeşitli tavuk soylarının varlığı bilinmekteyse de zamanla bu soyların çoğu karışıp yozlaşarak ortadan kalkmıştır. Yakın zamanlara kadar varlığını sürdürmüş, yumurta verimi yüksek bir soy olarak Gerze ve çevresinde yetiştirilen Gerze tavuğundan söz edilebilir. Günümüze değin saflığını korumuş en yaygın soy ise. horozlarının uzun ötüşüyle ünlü Denizli soyudur.

Türkiye’de aile tavukçuluğu dışında modern bir tavukçuluk sektörü kurulmasına yönelik çalışmalar 1930’da başlamış ve Ankara’da Merkez Tavukçuluk Enstitüsü kurulmuştur. Ama bu ilk çabalar bilgi ve teknik donanım yetersizliğinden başarısızlıkla sonuçlanmış, ancak 20 yıl kadar sonra 1952’de Tarım Bakanlığı’na bağlı tavukçulukla ilgili birimler kurulmuştur. Bu tarihte Türkiye tavuk varlığının düşük verimli yerli soylar ve daha çok da soy özelliklerini yitirmiş melez tavuklardan oluştuğu dikkate alınarak Tarım Bakanlığı’nca ABD’den Leghorn, New Hampshire ve Beyaz Plymouth damızlıkları getirilerek üretilmiş, elde edilen civcivler önce bakanlığa bağlı kuruluşlara, buralardan da Türkiye Milli Tavukçuluk Komitesi tarafından 1953-69 arasında halka aktarılmıştır. 1965’e gelindiğinde devlete ait hemen tüm tarımsal kuruluşlarda tavukçuluk birimleri açılmış, bir süre sonra özel sektör de damızlık üretimine girişerek kısa zamanda üretimini kamu sektörünün üzerine çıkarmıştır. Ama özel kuruluşlar kendi damızlıklarını yetiştirme yoluna gitmemişler ve uluslararası piyasadaki melez anaçlarla çalışmayı yeğlemişlerdir. Damızlık yerli melez tavukları yetiştirme çalışmaları ise 1965’te Ankara Tavukçuluk Araştırma ve Planlama Merkezi’nce başlatılmış, bu çalışmalar 1978’den sonra Ziraat İşleri Genel Müdürlüğü’nün “Ülkesel Tavukçuluk Araştırma Projesi” kapsamında yürütülmüştür.

Türkiye’deki tavuk varlığı 1967’de yaklaşık 30 milyondan 1987’de yaklaşık 58 milyona, yıllık yumurta üretimi ise yaklaşık 1,5 milyardan 6,9 milyara ulaşmıştır.

Yorum yazın