Sünger Hayvanı – Sünger Canlısı

Sünger Hayvanı – Sünger Canlısı

süngerler (Porifera), yaklaşık 5 bin türü tanımlanmış, suda yaşayan hayvan filumu. En ilkel çok hücreli hayvanlar arasında yer alan süngerler, genellikle dallanmış biçimleri ve kısa süren larva evreleri dışında bir yere bağlı kalmaları nedeniyle bitki sanılmış, hayvanlara özgü yapı ve davranış özellikleri ilk kez 1755’te ortaya çıkarıl

mıştır. Süngerler kemiksi iğnecikler, camsı çubuklar ya da keratinli liflerin kenetlenmesiyle oluşmuş gözenekli iskeletleriyle ayırt edilen, suyun altında tutundukları yüzeylerde tek tek ya da koloniler halinde yaşayan hayvanlardır. Günlük yaşamda geniş bir kullanım alanı bulan doğal sünger de bir sünger hayvanının esnek iskeletidir.

Süngerlerin yalnız 20 kadar türü (Spongilla cinsi) tatlı sularda, geriye kalan büyük bölümü denizlerde yaşar. Bütün denizlerin kıyı sularından 8.500 m’yi bulan derinliklerine kadar süngerlere rastlanmaktadır. Ama süngerler en çok denizlerin tropik ve astro-pik kesimlerinde yaygındır. Birçok türünün uzunluğu birkaç santimetreyi aşmazken bazıları yaklaşık 2 m yüksekliğe ya da çapa ulaşabilir. Dış görünüşleri bakımından büyük bir çeşitlilik kazanmışlardır. Bazıları parmak, vazo, kadeh ya da boru biçiminde, bazıları ağaç ya da çalı gibi dallanmış olabilir. Bazıları ise yassı ya da biçimsiz kitleler oluşturur.

Süngerler üç sınıf altında toplanır: Calci-spongiae (Calcarea), Hyalospongiae (Hexac-tinellida) ve Demospoııgiae. Calcispongiae ya da kalkerli süngerlerin üyeleri, kalsiyum karbonat iğneciklerden kurulu iskeletleriyle ayırt edilen deniz süngerleridir. Hyalospongiae ya da silisli camsüngerlerinin iskeleti silisli ve genellikle altı eksenli iğneciklerden kuruludur. İğnecikler kesintisiz bir ağ oluşturacak biçimde birleşebilir. Derin sularda yaşayan bu süngerlerin Venüs sepeti)*) gibi bazı türleri koleksiyonu yapılan değerli süs eşyaları arasındadır. Demospongiae ya da silisli süngerler 4.200 dolayında türle en geniş sünger sınıfıdır. İskeletleri sponjin denen, yalnızca süngerlere özgü bir madde içerebilen bu sınıf üyelerinin çoğu sığ sularda yaşar. Tatlı su süngerlerinin yanı sıra doğal banyo süngerleri de silisli süngerler grubunda yer alır.

Canlı süngerin vücudunu ince, yapışkan ve genellikle koyu renkli, yassı hücrelerden (pinakosit) oluşan bir epitel hücre katmanı örter. Sayısız gözeneklerle bağlantılı sünger boşluğu ise kamçı taşıyan yakalı hücrelerle (koanosit) döşelidir. Bu kamçılar hareketleriyle yarattıkları su akımı sayesinde gözeneklerden suyun sünger boşluğuna girmesini ve bir ya da birkaç geniş boşaltım deliğinden çıkmasını sağlar. Dış ve iç hücre katmanları arasında mesoglea denen ve içinde serbestçe hareket eden amipsi hücrelerin (amibosit) bulunduğu jölemsi bir katman yer alır. Yakalı hücreler su akımından hem oksijeni soğurur hem de bakterileri, öbür mikroorganizmaları ve besin taneciklerini süzer. Amipsi hücreler ise küre biçimli yumurtaları üretir. Döllenmeden sonra oluşan larvalar gövdelerini çevreleyen kirpiklerin yardımıyla uygun bir yüzeye tutunana değin yüzer. Burada hızla gelişen larva çok geçmeden erişkin sünger hayvanına dönüşür. Bazı türler tomurcuklanma yoluyla eşeysiz olarak da ürer. Tomurcuklar daha sonra ana süngerden ayrılarak gelişimini bağımsız bir biçimde sürdürür.

Bazı süngerler öbür hayvanlarla yakın ilişki içinde yaşar. Örneğin Dromis cinsinden yengeçlerin sırtı her zaman süngerlerle örtülüdür. Bu durum yengece etkin bir kamuflaj sağlar. Oyucu süngerler (Clioni-dae familyası) canlı ya da ölü, kabuklu deniz hayvanlarının üzerinde yaşayarak kabuklarını oyar ve kabuk bileşenlerini soğurur. İri süngerlerin içinde daha küçük canlılara sıkça rastlanır. Bu hayvanlar süngerleri beslenmek için değil korunmak için kullanırlar. Süngerlerin pek az doğal düşmanı vardır. Bunlar arasında bir mantar bazen ticari olarak değerlendirilen süngerlere büyük zarar vermektedir.

Doğal banyo süngeri ya da ticari sünger en çok Akdeniz’in doğu kesimleri, Meksika Körfezi ve Antil Denizinden elde edilmektedir. Genellikle 60 metreyi aşmayan sularda teknelerden kancalarla ya da dalgıçlar tarafından toplanan bu süngerler arasında Spongia officinalis en yaygın biçimde kullanılan türdür. Spongia officinalis değişik biçimlerde olabilir ve 12-15 cm boya ulaşabilir. Günümüzde doğal banyo süngerleri yerlerini büyük ölçüde yapay süngerlere bırakmıştır.

Yorum yazın