Sülün nedir

Sülün nedir

sülün, Galliformes (tavuksular) takımının Phasianidae familyasından 50 kadar kuş türünün ortak adı. Sülünleri keklik ve turaçlardan ayıran kesin bir taksonomik sınır yoktur. Bununla birlikte sülünlerin daha iri yapılı olmalarıyla bu kuşlardan ayrıldıkları söylenebilir. Genellikle 16 cins altında toplanan sülün türleri açık ormanlarda, çayır ve tarlalarda yaşayan uzun kuyruklu kuşlardır. Çoğu küçük sürüler halinde gezerek yem arar. Tümünün de kulağa hoş gelmeyen bir ötüşü vardır. Üreme döneminde öbür erkek sülünlere karşı düşmanca davranışlar gösteren erkek sülünün ayaklarında bir ya da iki mahmuz, genellikle başında parlak renkli tüysüz deri bölgeleri bulunur. Üreme mevsiminde dişilere kur yapan erkekler sonu öldürmeye varacak dövüşlere girişirken, dişiler çevrelerinde olup bitene ilgisiz gözükürler. Sülün türleri en bol olarak Çin’den Malezya’ya kadar uzanan bölgede görülür. Doğal yayılma alanının en batıdaki ucu ise Türkiye’nin batısına kadar uzanır. Başka bölgelere götürülen birkaç sülün türü yeni çevrelerine uyum sağlarken, bazı sülün türleri aşırı avlanma nedeniyle son derece azalmıştır. En yaygın sülün türü olan bayağı sülün (Phasianus colchicus) Asya’da, Anadolu’ dan Çin’e kadar uzanan çok geniş bir alanda doğal olarak yaşar. Bu geniş alanda, sayısı uzmanlara göre 20-30 arasında değişen alttüre ayrılmıştır. Bayağı sülün Asya’nın çeşitli bölgelerinden alınarak Avrupa ve Kuzey Amerika’ya da götürülmüştür. Buralardaki topluluklar çeşitli bölgelerden gelen farklı alttürlerin karışımından oluşur.

Sülün çalılık ve ağaçlıklara yakın ekin tarlalarında gezmeyi sever. Uzunluğu 90 cm kadar olan erkeğin uzun bir gövdesi ve üstü çapraz çizgili uzun kuyruğu vardır. Gövdesi kızıl kahverengi, özellikle göğsü kızıl pırıltılı, boynu mora çalan parlak yeşildir. Başında parlak kırmızı tüysüz bölgeler bulunur. Bütün gövdesi ince nakışlıdır. Daha kısa kuyruklu ve gösterişsiz kahverengi tüylü olan dişiler yaklaşık 60 cm uzunluğundadır. Üreme döneminde erkek genellikle üç dişiden oluşan bir harem kurar. Kuru otlarla yerde yapılan yuvaya dişiler 10 kadar yumurta bırakır. Yavrular 3-4 haftada yumurtadan çıkarlar.

Yeşil sülün (P. versicolor) Japonya’da yaşar. Vücut yapısı olarak bayağı sülüne çok benzer; ama bayağı sülünde kızıl kahverengi olan bölgeler yeşil sülünde metalik yeşildir. İnsanın hissedemediği yer sarsıntılarına duyarlı olan yeşil sülünler, bir sarsıntı olacağı zaman toplu halde bağrışırlar.

Güneydoğu Asya’da yaşayan argus sülünleri, göze benzer karmaşık desenler bulunan uzun süs tüyleriyle tanınırlar. Argus sülünleri iki cinse ayrılır: Tepeli argus sülünleri (Rheinardia) ve büyük argus sülünleri (Argusianus). Malaya, Sumatra ve Borneo’da yaşayan büyük argus sülününün (A. argus) uzunluğu 2 m’ye ulaşabilir. Çiftleşme gösterisi sırasında kabarttığı tüylerini hafifçe titretir. Bu sırada göz desenleri dönüyormuş gibi gözükür.

Parlak renkler ve güzel nakışlarla bezeli olan sülün türleri çok eski çağlardan beri süs hayvanı olarak beslenmişlerdir. En iyi tanınan iki güzel sülün türü, boynundaki yakaya benzer kabarık tüylerle tanınan Lady Amherst sülünü (Chrysolophus am-herstiae) ve altın sülündür (C. pictus).

Bazı sülün türlerinin renkleri çok ilginçtir. Bunlardan Orta Asya’nın güneyinde yaşayan monal sülününde (Lophophorus impe-janus) erkeğin başı ve gerdanı metalik yeşil, boynu ve ensesi bakır rengi, sırtı yeşil ve sarı, kanatları mor, arka bölümü beyaz, kuyruğu turuncu, alt bölümleri siyahtır. Günümüzde yalnızca Çin’in batısında kalmış olan Çin monal sülünü (L. Ihuysii) tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan bir türdür.

Asya’nın güney bölgelerinde yaşayan tra-pogan sülünleri (Trapogan cinsi) yeryüzünün en güzel renkli kuşları arasındadır. Üreme döneminde gagalarının altında küçük bir ibik oluşur. Başlarının iki yanında ibiğe benzer bir yapı gösteren birer küçük çıkıntı vardır. Trapogan türlerinde baskın renk kırmızı, gri ya da sarı olabilir. Bu renkteki zemin üzerinde beyaz benekler bulunur.

Yorum yazın