Şebek Nedir

Şebek Nedir

şebek, Cercopithecidae familyasının Macaca cinsini oluşturan 12 maymun türünün ortak adı. Bir türü dışında Asya’ya dağılmış olan bu maymunlar gündüzleri etkinlik gösterir ve toplu halde yaşar. Gövdeleri sağlam yapılı, ayakları ve bacakları yaklaşık aynı uzunlukta, postları kahverengi ya da siyahımsıdır. Burunları babuinlerde olduğu gibi köpeğinkine benzer. Ama burunlarının yandan görünüşü yuvarlaktır ve delikleri üsttedir. Kuyruk, türlere göre ya uzun ya kısadır ya da hiç yoktur. Boyutları türler arasında olduğu kadar erkek ve dişi arasında da değişir. Kuyrukları dışındaki uzunlukları 41-70 cm arasında değişen erkeklerin ağırlıkları yengeç yiyen şebekte (M. irus) yaklaşık 3,5-8 kg’den başlayarak Japon şebeğinde (M. fuscata) 18 kg’ye ulaşır.

Şebekler birey sayısı değişen topluluklar halinde yaşar. Önderlik eden ve topluluk içinde düzeni sağlayan erkekler, dişilerden daha belirgin bir hiyerarşi içinde bulunur. Şebekler ağaçlarda yaşamaya babuinlerden daha yatkın olmakla birlikte yerde de dolaşır ve gerektiğinde yüzerler. Yaşama ortamları ormanlardan bozkırlara, ovalardan kayalık dağlara kadar uzanır. Hem bitkisel hem de hayvansal besinleri yer, yiyeceklerinin bir bölümünü geniş avurt keselerinde taşırlar. Belirli bir üreme mevsimleri yoktur. Dişiler yaklaşık altı ay süren gebelik döneminin ardından tek bir yavru

doğurur. Yavrular dört yılda eşeysel olgunluğa erişir. Erişkin evrelerinde oldukça saldırganlaşırlar. Şebekler en zeki maymunlar arasında sayılmaktadır.

Kısa kuyruklu Selebes maymunu (M. mau-rus) yakın akrabası olan kara maymunÇ) (Cynopithecus niger) gibi Selebes Adasında yaşar. Yengeç yiyen şebeklerin kuyrukları uzun, yüzleri kıllıdır. Yengeçleri ve balıkları yakalamak için sık sık suya girerler. Bu tür, al yanaklı şebekle(*) (A/, mulatta) birlikte çocuk felci aşısının bulunmasını sağlayan geniş kapsamlı araştırmalarda kullanılmıştır. Aslan kuyruklu şebeğin (M. silenus) yüzünü geniş bir yaka oluşturacak biçimde uzun kıllar çevreler. Kuyruğu asla-nınki gibi püsküllü, postu siyah ve yumuşaktır. Yalnız Hindistan’ın güneyindeki küçük bir bölgede bulunur. Domuz kuyruklu şebeğin (M. nemestrina) kısa ve sık tüylü kuyruğu sırtı üzerine kıvrılır. Bu tür Güney Asya’nın kıyı ormanlarında yaşamakta ve Malaylar tarafından olgun hindistancevizle-rini toplamak üzere eğitilmektedir. Dağlık yörelerde yaşayan güdük kuyruklu şebek (M. speciosa), yakın akrabası olan Japon şebeği gibi sağlam yapılı, kaba postlu, kırmızı ya da pembe yüzlü ve çok kısa kuyrukludur. Japon şebeği birçok ülkede halk öykülerine ve söylencelerine konu olmuştur. Budacı öğretideki “kötü olanı görme, duyma, söyleme” ilkesini simgeleyen, gözlerini, kulaklarını ve ağzını kapatmış üç maymun figüründe de bu şebekler kullanılmıştır.

Yorum yazın