Kontrol Kulesi – Hava Trafik Kontrol

Kontrol Kulesi – Hava Trafik Kontrol

Kontrol kulesi ya havaalanının en yüksek binasının üstündedir ya da kendi başına ayrı bir kuledir. Büyük bir havaalanının birden fazla kontrol kulesi olabilir.
Kontrol kulesinin duvarları özel bir camdan yapılmıştır. Burada çalışanlar her tarafı rahatlıkla, güneşten rahatsız olmadan görebilirler.
Kontrol kulesinin üstünde meteoroloji aygıtları ve uçaklara işaret vermekte kullanılan ışıldak bulunur. Işıldaklar önce yeşil, sonra beyaz yanarlar, böylece pilotlar havaalanını uzak yerlerden görebilirler.
Radar kulesi de buradadır. Radar her yöne elektronik dalgalar gönderir. Bu dalgalar havada bir uçağa çarpınca geri yansır ve havaalanındaki ekranda çarptıkları nesnenin bir çeşit resmini oluştururlar. Radar uzmanı, ekrana bakarak uçakların nerede olduklarını ve ne kadar hızla gittiklerini anlayabilir.
Amerika’da kontrol kulelerinde çalışanlar havaalanı hesabına değil, Amerikan hükümetinin bir parçası olan Ulusal Havacılık Dairesi (FAA) hesabına çalışırlar. Ulusal Havacılık Dairesi Amerika’daki tüm sivil ve askeri uçakların hava trafiğinden sorumludur. Havaalanlarına inen ya da kalkan tüm pilotlar, Ulusal Havacılık Dairesi nce eğitilmiş hava trafik denetçilerinin söylediklerine uymak zorundadırlar.
Büyük bir havaalanında değişik işler yapan birçok denetçi vardır. Uçaklar birkaç saniye gibi çok kısa aralıklarla inip kalktıkları için, pilotlar bu denetçilerin söylediklerine uymak zorundadırlar; aksi durumda kazalar olur.
Bazen denetçi, inmek için bekleyen bazı uçakları havaalanı üzerinde değişik yüksekliklerde dolaştırır. Buna uçakların iniş düzeni denir.
Her havaalanının kendine özgü bir uçuş düzeni, yani uçakların havaalanına yaklaşma biçimi vardır. Bir uçak havaalanına 16 km. yaklaşınca kontrol bölgesine, 5 km. yaklaşınca da trafik denetim alanına girer.
Pistte sıralanmış uçaklar düzinelerce bile olsa birbiriyle çarpışmazlar; çünkü hepsi uçuş düzeyinde kendi yerlerinde uçarlar ve kontrol kulesinin söylediklerini yaparlar.
Kontrol kulesinde çalışanlar uçakları görmeseler bile pilotlara yardım edebilirler. Kontrol kulesi ile pilotlar salt radyo ile değil,aynı zamanda kontrol kulesindeki ve uçağın içindeki öteki elektronik aletlerle haberleşmeyi sağlarlar.

PİLOTLARA YARDIM
Bir zamanlar pilotlar, uçağın kenarından dışarı bakarak nerede olduklarını anlarlardı. Sadece iyi havalarda ve gündüzleri uçarlardı.
Şimdi, küçük uçakların pilotları bile kendilerine yardımcı olacak tüm aygıtlara sahiptirler. Aygıtlar, motorun ne kadar hızla döndüğünü, uçağın ne hızla uçtuğunu, deniz yüzeyinden ne kadar yüksekte uçtuğunu söyler. Uçağın uçtuğu yönü, yataya bağlı konumunu ve uçağın her parçasının çalışma durumunu yine bu aygıtlar belirtir.
Yolcu taşıyan uçakların ve jetlerin aygıtları özel bir uçağın aygıtlarından çok daha çeşitlidir. Geceleri ve sisli günlerde yollarını bulabilmelerine yarayan radarlar ve havaalanındaki hava koşulları nasıl olursa olsun onlara yardım eden öteki aygıtlar pilotların en büyük yardımcılarıdır.
Uçakların rotada uçtuklarını ve hatta bir saniyelik rota sapmalarını bile gösterecek aygıtları vardır. Tüm yaklaşım ve iniş aygıtları kontrol kulesine bağlıdır. Tehlike durumunda uçak kontrol kulesinden yönetilebilir ve hatta alana indirilebilir. Pilotlar radyo aracılığıyla havaalanlarındaki kontrol noktalarıyla ve yol boyunca yer alan meteoroloji istasyonlarıyla sürekli olarak ilişki içindedirler.
Tüm uçaklar en yoğun olarak kullanılan bir hava koridorunda 65 km. genişliğinde imgesel bir hava yolu boyunca uçarlar. Uçaklar 5.000 m. yükseklikten başlayan ve aralarında 3 00 m. yükseklik farkı olan düzeylerden uçarlar. Aynı düzeydeki uçakların arasında en az 10 dakikalık uçuş zamanı farkı olmalıdır.
Tüm uçaklar her zaman kesin bir yer denetimi altındadırlar.

GÖKYÜZÜNDEKİ YOLLAR
Gökyüzü çok büyük görünür ve öyledir, içinde uçan tüm uçaklar için gökyüzünde yeterli yer var gibi görünür. Gökyüzünde bir trafik sıkışıklığın düşlemek zordur belki, ama büyük kentlerin üzerlerinde ve çok sayıda havaalanında bu sıkışıklık lar olur. Çoğu uçaklar gökyüzünde aynı “yollarda” seyahat ettiği için çok katı trafik kural larına uymak zorundadırlar.
Güneye ve batıya doğru uçarı uçaklar çift rakamla başlayan yüksekliklerde, örneğin 2 ya da 4 bin metrede, kuzey ve doğuya uçan uçaklar ise tek rakamla başlayan yüksekliklerde, örneğin 3 ya da 5 bin metrede uçarlar. Ana yolların her birine bir renk adı verilir. Tüm pilotlar hangi renk yolda uçtuklarını ve bu rengin anlamını bilirler. Yeşil hatta uçan uçaklar, her zaman geçiş üstünlüğüne (ilk geçebilme hakkı) sahiptir. Arkasından kehribar rengi, daha sonra kırmızı ve mavi renk gelir. Hava yollarının kesiştiği yerlerde tüm pilotlar geçiş üstünlüğü hakkının kimde olduğunu bilirler.

GÜVENLİK KURALLARI
Belki kendi uçağınızın olmasını, böylece de istediğiniz zaman uçağınıza atlayıp hoşunuza giden herhangi bir yöne doğru uçmayı kendi kendinize düşünmüşsünüzdür. Eğer yerleşim alanlarından uzak bir yerde yaşıyorsanız, bazen bunu gerçekleştirebilirsiniz. Ama genellikle bir uçak havalanmadan önce pilot, uçağın nereye gideceğini, izleyeceği rotayı, kalkış zamanını ve yaklaşık iniş zamanını bağlı olduğu havaalanına bildirmek zorundadır. Bu bilgilerin tümüne uçuş planı denir. Pilot, uçağı alana iner inmez yetkililere rapor vermek zorundadır. Yolcu uçaklarının ve askeri uçakların pilotları belirli zamanlarda ve yerlerde nerede olduklarını yetkililere bildirmekle yükümlüdürler. Bunların yanında başka güvenlik kuralları da vardır. Pilotlar kırsal alanlarda yerden en az 150 m, kasabalarda daha fazla, kentlerde ise çok daha fazla yükseklikten uçmak zorundadır. Tüm uçakların geceleri kuyruklarında beyaz, sol kanadın ucunda kırmızı ve sağ kanadın ucunda yeşil bir ışık yakmaları gereklidir. Bu ışıklar başka uçaklara uçağın hangi yönde uçtuğunu gösterir. Işıklar yanıp sönerler, böylece hiç kimse onları yıldızlarla karıştıramaz.

HAVA KOŞULLARI
Hava koşulları uçuşu büyük oranda etkiler. Bu nedenle meteoroloji istasyonlarında çalışan me- teorolojistler günün 24 saati uğraş içindedirler. Her hava tahmin merkezi günde 4 kez yeni bir hava haritası çizer, hava yolları boyunca ve büyük havaalanlarından havanın nasıl olacağı konusunda tahminleri yayınlar. Pilotlar, bu hava raporlarını öğrenmek için yol boyunca yerle ilişki kurarak bilgi alırlar.
Hava raporları rüzgârları, bulut türlerini ve ne kadar yüksekte olduklarını belirtirler (Buna tavan denir). Hava sıcaklığının görülebilirliği (Pilotun görebileceği uzaklık) ve herhangi bir fırtına olasılığını bildirirler.
Dünya çevresinde jet rüzgârı olarak adlandırılan bir rüzgâr eser. Çok sayıdaki jet rüzgârları çok hızlı hareket eden bir hava akımıyla birleşir. Bir jet rüzgârı saatte 480 km. hızla esebilir. Jet rüzgârları uçağın hızını ve rotasını değiştirebilir.
Hava raporları ayrıca jet rüzgârlarının hız ve yerlerini de söyler. Jet rüzgârları dünyadan genellikle 11 ya da 12 km. yükseklikte ve batıdan doğuya esen çok kuvvetli bir rüzgâr şeritidir. Jet rüzgârı içinde ve aynı yönde uçan bir uçak daha hızlı gidebilir ve daha az yakıt kullanır.

Yorum yazın