Güdümlü Balon – Zeplin

Güdümlü Balon – Zeplin

Birinci Dünya savaşının ortalarından itibaren müttefik deniz kuvvetleri güdümlü balonlar kullandılar. Uzun süre havada kalarak uzak mesafelere gidebilen bu balonlar, mayın tarlalarının gözle görülerek tespit edilmesine,. böylece konvoyların korunmasına, ayrıca sistematik şekilde gözetleme karakollarının kurulmasına imkân verir. 1918’den sonra gövdesi madenî karkaslı balonların üst üste kazalar (1923*te Dixmude, ex-Zeppelin güdümlü balonu kazası) geçirmesinden sonra, bunlar avrupa deniz kuvvetleri tarafından kullanılmadı. Yalnız A.B.D. havadan daha hafif gaz kullanmak yoluna giderek incelemelere devam etti. Yaptıkları yenilikler, temel yatırımlarda a- ğır masrafları önledi (hidrojen yerine helyum, bağlama direklerinin kamyonlara yerleştirilmesi, denizde demirlemek için özel şamandıra kullanılması v.b.). A.B.D. Deniz kuvvetlerinin 1943’te 70 tane güdümlü balonu vardı, savaş sonunda bunların sayısı 134’tü ve 4 500 kişi bu alanda hizmet görüyordu. iki dünya savaşında da , alınan sonuçlar parlaktır; güdümlü balonlarla korunan konvoylarda hiç , bir gemi batmadı. Port-Lyautey limanında üslenen bir güdümlü balon filotillası, alman denizaltılarının Cebelitarık boğazından geçmesini engelledi. 1945’ten beri amerikan deniz kuvvetleri, gözetleme ve kurtarma modeli bu balonlarla birlikte, ülkenin uzak hava savunmasının emniyeti için büyük güdümlü balonları uçar radar istasyonu olarak kullanmaktadır. Bunlardan 1953’te yapılmış olan ZPG-2 balonu 27 000 m8 büyüklüğünde, 800 beygirlik 2 motorlu ve saatte 136 km süratindedir.
— Bayınd. Son zamanlara kadar serbest taşıtlardan sayılan otomobil Amerika’da yapımına başlanan magnetik veya elektronik güdümlü otorutların gerçekleştirilmesiyle güdümlü taşıt haline gelecektir. Yükleme ve boşaltma ambarlan veya tesislerinde bu u- sul kullanılmaktadır ve halk taşıt araçlarına da uygulanabilir.
— Hvc. Bütün aerostat*lar gibi güdümlü balon* da da, itiş (motorlar ve pervaneler), yön ve denge (yükseliş ve dönüş dümenleri) organlarının bulunduğu bir sepeti taşıyan, içi gaz dolu, kauçuklu bezden yapılmış bir zarf veya bir karina bulunur. İlerlemeye karşı hava direncini azaltmak için, zarf veya karina iğ biçiminde yapılır.
Yumuşak güdümlü balonlarda, karinanın şekli içteki gazların basıncıyle korunur. Balonun
şeklini değiştirebüen ve gevşemesine yol açabilen hidrojen dolu hacimlerdeki değişikliği önlemek için, bir vantilatör tarafından bir veya birkaç baloncuğun şişirilmesi basıncı sabit tutar. Ayrıca otomatik veya güdümlü olarak harekete geçen supaplar da basıncı ayarlar. Sepet karinaya, zarfın yan halatlarına tutturulan askı kablolarıyle bağlanır. Ağaç veya madenî takviyeli bir kirişten meydana gelen sepete uçuş ekibi ve araçları (motorların yükseliş ve yön dümenlerinin kumandaları) yerleştirilmiştir. İtiş, sepet ekseni üzerindieki bir pervane veya iki yan pervane aracılığıyle sağlanır.
örnek tipi «Zeppelin» (Zeplin) olan sert güdümlü balonların, boydan boya yerleştirilmiş kirişlerle birbirine bağlanan geniş halkalardan meydana gelmiş hafif alaşımdan sert bir karinası vardır. Her uç bir koni ile son bulur. Daha sivri olan arka uçtaki koni yükseliş ve yön dümenlerini taşır. Balonun yapı kafesi, ilerlemeye karşı direnci azaltmak için, geçirimsiz hale getirilir ve verniklenmiş bezle kaplanır. İç kısım dilimlere bölünmüştür. Bunların her birinde hidrojenle dolu bir baloncuk bulunur. Bu tip, yapı kafesinin ağırlığı dolayısıyle, aynı hacimdeki yumuşak balondan daha ağırdır, fakat karinanın katılığı sayesinde daha yüksek hızlara ulaşabilir ve büyük kapasiteli zarf sayesinde daha fazla yük taşıyabilir. (1900’de 100 000 m3, 1924’te 70 000 m3 ve 1938’den 200 000 m3.)
Almanların sert yapılı en son balonları, transatlantik seferler yapan Hindehburg (veya LZ-129) ve İkinci Dünya savaşında inşa halinde bulunan LZ-130 ve LZ-131 balonlarıdır. 190 000 m3 hacminde olan Hindenburg tam yükle 195 000 kg ağırlığında idi ve boş ağırlığı 107 800 kg, yakıt ağırlığı 65 000 kg yolcu ve eşya ağırlığı da 22 000 kg idi. Boyu 247 m ve maksimum çapı 41,20 m idi. Her biri 1 100 beygir gücü olan dört motorla donatılmış olan Hindenburg’un azamî hızı 135 km/saat, sefer hızı 125 km/saat idi ve 14 bin km mesafeye uçabilirdi. Graf Zeppelin LZ-130 veya LZ-131 ise 245 m uzunlukta ve 200 000 m3 hacimde idi. 40 Yolcu ve eşya taşıyabilen bu balonların tam ağırlığı 222 000 kg ve uçuş alanı 16 500 km idi. Güdümlü yarı sert balonlarda, balonun zarf kısmı yumuşaktır, altta sert bir omurga vardır. Güdümlü balonlar yerdeyken, rüzgârla sürüklenmesini önlemek için geniş hangarlara alınmalı veya yere sıkı sıkı bağlanmalıdır. Bu amaçla, güdümlü balonu arka ucundan bağlamak üzere bağlama direkleri kullanılır. Böylece balon rüzgâra karşı bir yel fırıldağı gibi yönelir. Bu direkler mürettebatın ve yolcunun balona binmesine, hidrojen ve yakıt ikmaline de yarar. Bk. BALONCULUK.

Yorum yazın