Uyarım Nedir

Uyarım Nedir
uyarım, fizikte, atom, atom çekirdeği ya da molekül gibi bir sisteme belirli bir değerde enerji verilerek sistemin bir enerji düzeyinden bir başka enerji düzeyine geçmesinin sağlanması. Genellikle sistemin en düşük enerji düzeyinden (taban durumu) daha yüksek enerjili bir düzeye (uyarılmış durum) geçmesi söz konusudur. Sisteme verilen belirli (ve kesikli) değerdeki enerji, uyarım enerjisi olarak adlandırılır.

Atom, çekirdek ya da molekül sistemlerinde, uyarılmış durumlar sürekli bir dağılım göstermez; tersine, bu durumlar kesikli (ayrık) enerji düzeylerine sahiptir. Bu nedenle sistem dışandan ancak bu düzeyler arasındaki farklara karşılık gelen kesikli (ayrık) miktarlarda enerji (uyarım enerjisi) soğurabilir.

Tek bir protonlu çekirdek ile bunun çevresinde dolanan bir elektrondan oluşan hidrojen atomundaki elektronu taban durumundan ilk uyarılmış duruma yükseltmek için gereken uyarım enerjisinin değeri 10,2 elek-tronvolttur. Elektronu taban durumundan ikinci uyarılmış duruma yükseltmek için gereken uyarım enerjisinin değeri ise 12,1 elektronvolttur.

Çekirdekteki protonlar ve nötronlar da uygun değerlerde uyarım enerjileri verilerek kesikli üst enerji düzeylerine çıkarılabilir. Çekirdeğe ilişkin uyarım enerjileri, atoma ilişkin uyarım enerjilerinden yaklaşık

1 milyon kez daha büyüktür. Örneğin kurşun-206 çekirdeği için birinci uyarılmış duruma yükselme enerjisi 0,80 milyon elek-tronvolt, ikinci uyarılmış duruma yükselme enerjisi ise 1,18 milyon elektronvolttur.

Uyarılmış atomlar ve çekirdeklerde tutulan uyarım enerjisi, taban durumuna geri

dönen atomlardan (genellikle) görünür ışık, çekirdeklerden de gamma ışınımı biçiminde salınır. Bu enerji kimi zaman çarpışmalarla da harcanabilir.

Uyarım süreci, maddenin ışık ya da başka elektromagnetik enerji parçacıkların (örn. elektronlar ve alfa parçacıkları) çarpmasıyla ısınması ya da iyonlaşmasında izlenen temel süreçlerden biridir. Uyarım enerjisi atomlarda, yörüngede dolanan elektronlar tarafından soğurulur; bu enerjiyi soğuran elektronlar daha yüksek enerjili ayrık durumlardan birine geçerler. Çekirdeklerde ise enerjiyi protonlar ve nötronlar soğurarak uyarılmış durumlara geçerler. Moleküllerde enerjiyi soğuran elektronlar üst enerji düzeylerine geçer; uyarım enerjisi molekülün tümü tarafından da soğurulabilir, bu durumda molekül uyarılmış olur ve ayrık titreşim ve dönme biçimlerinin birinden öbürüne geçer.

Yorum yazın