UV Radyasyon Nedir?

UV Radyasyon Nedir?
Ultraviyole (UV) radyasyon, güneşten gelen radyant enerjinin bir şeklidir. Güneş elektromagnetik spektrum diye bilinen bir dizi enerji neşreder. Enerjinin değişik şekilleri veya radyasyon, dalga boylarına göre sınıflandırılır ve bir milimetrenin milyonda biri olan nanometreyle ölçülür. En kısa dalga boyu, en fazla enerjik radyasyondur. Azalan enerji sırasıyla radyasyonun başlıca şekilleri; gamma ışınları, X-ışınları, UV (ultraviyole) radyasyon, görünür ışık, infrared radyasyon, mikrodalgalar ve radyo dalgaları olarak sıralanabilir. Görünmez olan ultraviyole, görünür ışık spektrumunda morun yanında meydana geldiğinden bu şekilde isimlendirilir.
———————————————————————————————————————————
UV radyasyonun üç kategorisi :
a. UV-A 320 ve 400 nm arasında
b. UV-B 280 ve 320 nm arasında
c. UV-C 200 ve 280 nm arasında
UV Radyasyon Nasıl Zararlıdır?
• Ultraviyole (UV) radyasyon, dünya yüzeyine erişen güneş enerjisinin doğal bir parçasıdır, fakat daima zararlıdır.UV radyasyonu ne görebiliriz ne de hissedebiliriz, fakat o vücudumuza etki eder. Eğer normalin üstünde kafi miktarda UV dünyaya erişirse, en kısa dalga boylu UV radyasyon çok fazla oranlarda biyolojik zarar verici olabilir.
• UV-A, UV radyasyonun en az zararlı şeklidir ve dünyaya büyük miktarlarda erişir. Çoğu UV-A ışınları ozon tabakasının içersinden doğrudan geçer.
• UV-B radyasyon potansiyel olarak çok zararlıdır. Çok şükür ki, güneşin UV-B radyasyonunun çoğu stratosferde ozon tarafından yutulur.
• UV-C radyasyon çok enerjik olduğundan potansiyel olarak en fazla zararlıdır. Çok şükür ki, bütün UV-C stratosferde oksijen ve ozon tarafından yutulur ve asla dünya yüzeyine erişmez.
• Özetle, UV radyasyondan zararın esas olarak spektrumun UV-B sınıfından gelmesine rağmen eğer kafi derecede maruz kalınırsa UV-A da bazı riskler ortaya çıkarır.
Maruz Kaldığımız UV Miktarını Etkileyen Faktörler
Stratosferik ozondan başka faktörler de dünyamıza ulaşan UV radyasyon miktarını etkilemektedir. Bunlar:
a. Enlem: Güneş ışınları ekvator üzerinde çok daha dik açıyla dünya yüzeyine şiddetle çarparlar. Böylece, ekvator üzerindeki güneş ışınları çok daha kuvvetlidir. Bu nedenle de UV radyasyon ekvatora yakın enlemlerde daha büyüktür.
b. Mevsim: Kış aylarında güneş ışınları yazın olduklarından çok daha eğik bir açıyla inerler.Bu da UV dahil bütün güneş radyasyonu dünyaya ulaşmak için atmosfer içersinde daha uzun bir yol alır ve böylece daha az kuvvetlidir anlamına gelir.
c. Gün içinde zamanla: Güneşin açısındaki günlük değişiklikler, atmosfer içersinden geçen UV radyasyon miktarını etkiler. Güneş gökyüzünde alçak olduğunda, ışınları atmosfer içersinde daha uzun bir mesafe katetmelidir ve su buharı ile diğer atmosferik bileşenler tarafından saçılmaya uğrayabilir ve yutulabilirler. Güneş kendisinin en yüksek noktasında olduğunda yani gün ortası civarında UV’nin daha büyük miktarları dünyaya ulaşır.
d. Irtifa: Hava bir dağ zirvesinde daha ince ve daha temizdir. Oralara daha fazla miktarlarda UV erişir.
e. Bulut örtüsü: Bulutlar dünya yüzeyine erişen UV radyasyonun miktarı üzerinde bariz bir etkiye sahiptirler. Genellikle kalın bulutlar ince bulut örtüsünden çok daha fazla UV radyasyon geçişini engeller.
f. Yağış: Yağış koşulları UV taşınım miktarını azaltır.
g. Hava kirliliği: Bulutlar nasıl dünya yüzeyini UV radyasyondan bir kalkan gibi koruyorsa benzer bir yolla kentsel duman da dünyaya ulaşan UV radyasyon miktarını azaltabilir.
Kendimizi UV’den Nasıl Koruyabiliriz?
Ozon tabakasının incelmesiyle dünyaya ulaşan UV miktarı biraz artmıştır. Bu küçük artma dışarıya çıkmamamız anlamına gelmemektedir, fakat daima tedbirli olmak zorundayız demektir.
• – Sağlıklı olmak için güneş yanığı bir tene ihtiyacımız yoktur. Teninizi güneşten koruyun. Güneş altında daha az zaman geçirin.
• – Örtünün! Şapka takın, uzun kollu tişörtler ve uzun pantalonlar giyin.
• – Özellikle beyaz tenliyseniz teninizi güneşten koruyucu elbiseler giyin.
• – UV ışınlara karşı duyarlı güneş gözlükleri takın.
• – UV radyasyona karşı koruyucu etkileri fazla olan kremler kullanın ve dışarıdayken bunu sık sık her iki saatte bir sürün.
• – Vücudunuzun güneş ışınlarına daha çok maruz kalan kısımlarına; kulaklarınıza, yüzünüze, boynunuza, omuzlarınıza ve sırtınıza, dirseklerinize ve ayaklarınızın üst kısımlarına daha fazla önem veriniz.
• – Bulutlara kanmayınız. Güneş ışınları; bulutlardan, sisten ve pusdan nüfuz edebilir.
Bunları Biliyor musunuz?
1. Gelen UV radyasyon dünya üzerinde yüzeylerden yansır. Yansıyan UV; eğer maruz kalınma süresi uzunsa direkt UV gibi insanlara, bitkilere ve hayvanlara zarar verebilir. Çoğu yüzeyler UV radyasyonu farklı derecelerde yansıtır. Kar UV radyasyonun %85’in üstünde bir miktarla en yüksek bölümünü yansıtır ve UV radyasyon yükseklikle artar, bu nedenlerle de kayakçılar ve dağa tırmananlar dikkat etmelidirler. Kuru kum ve beton %12’nin üzerinde yansıtabilir. Su ise sadece %5’ini yansıtabilir.
2. Kumlu sahillerde güneş banyosu yapanlar, bir parkta yeşil çimenler üzerinde güneşe maruz kalanlardan %10’un üzerinde daha fazla UV-B alırlar.
3. Güneşli bir günde hafif bir rüzgar sizin serinlemenize neden olabilir, fakat bu sizin cildinize etki eden UV miktarını değiştirmez. Sıcaklığı UV radyasyonla karıştırmayın

Yorum yazın