Sürtünme Kuvvet Nedir Nelere Bağlıdır

Sürtünme Kuvvet Nedir Nelere Bağlıdır

Birbirine değen iki cisimden birinin, ötekinin hareketine karşı gösterdiği dirence sürtünme denir, örneğin büyük bir sandık yerde itilmek istenirse, büyük bir dirençle karşılaşılır. Hareket eden ve birbirine değen cisimlerde her zaman sürtünme ortaya çıkar.
Sürtünmenin iki şekli vardır. Yuvarlanan bir cisme karşı oluşan sürtünmeye yuvarlanma sürtünmesi denir. Bir otomobil lastiği ile yol arasındaki sürtünme, bu cinstendir. Bir kitabın sıra üzerinde kayması gibi iki cisim, birbiri üzerinde kayıyorsa, buna da kayma sürtünmesi adı verilir. Düşünürsek, yaptığımız her işte sürtünme olduğunu anlarız. Yürürken sürtünme ayakkabılarımızın yerde kaymasını önler. Buzda sürtünme az olduğundan, buz üzerinde yürümek zordur. Sürtünme aracılığıyla, trenin tekerlekleri raylar üzerinde ilerleyebilir, bir bantlı iletici, tanburlarla döndürülebilir. Sürtünme olmasaydı, çivi ve vidalar işe yaramaz, otomobillerdeki kavrama ve fren düzenleri çalışmazdı. Otomobil lastiklerinde, kaymayı önleyici ve yolu kavrayıcı girintiler vardır. Lastikler düz olsaydı, otomobiller kayardı ve kontrol edilemezdi.

Hava ile uçak arasında da sürtünme vardır. Bir uzay aracı, yolculuğundan dönüşte atmosfere girince, sürtünme nedeniyle, dış yanı ısınarak kırmızı renk alır. Isıtmak için ellerinizi birbirine sürtünce, sürtünmeyle ısı oluştuğunu anlayabilirsiniz. Makinelerde, sürtünmeden doğan ısı fazladır ve tehlikelidir. Bunu azaltmak için, hareketli parçalar arasında ince bir yağ tabakası vardır. Bu yağ hareketi kolaylaştırır ve çıkan ısıyı azaltır. Paslı bir bisikleti kullanmak zordur. Çünkü yağsızdır ve sürtünmeyi yenmek için büyük bir enerji harcamak gerekir.
Sürtünmeyi azaltmanın bir başka yolu, bilyalı yataklar kullanmaktır. Bilyeli yatak dingille tekerlek arasına konulan, sert çelikten bilyalardan oluşan bir düzendir. Tekerlek, bilyalar üzerinde, bilyalar da dingil üzerinde dönerler. Böylece, tekerlek ve dingil arasında doğrudan doğruya sürtünme olmamış olur. Yıllarca önce, bir kere harekete başlayınca hiç durmayacak makineler düşlenmiştir. Fakat sürtünme tam olarak ortadan kaldırılamıyacağı için, böyle bir makine yapılamamıştır.

Yorum yazın