Reoloji Nedir

Reoloji Nedir
Fiziksel mekaniğin, yoğunlaşmış maddenin akışını inceleyen dalı. Maddenin biçim değiştirmeleri ve zorlanmaları sürekli ortamlar mekaniğinde, hidrolikte ve malzemelerin direncinde incelenir. Kusursuz bir katı cisim hiçbir bozulmaya uğramaz. Bu çok basit model, yerini çoğu kez, sınırlı basınç ve kırma güçlerinin etkisi altında, sonlu doğrusal bozulmaya uğrayan katı cisim modeline bırakır: Bunlara esnek cisimler (elastik cisimler) adı verilir. Plastik cisimler ancak belirli bir eşikten başlayarak kırılırlar. Kusursuz akışkanlar sıkıştırılamaz ve bir kırma etkisi altında da durmaksızın akar. Alışkanlar çoğu kez sıkıştırılabilir ve ağdalıdırlar (Bkz. AĞDALILIK).

Bu farklı katı ve akışkan modelleri, maddelerin gerçek mekaniksel özelliklerini gösterme bakımından çok basittirler. Cisimler daha çok bu aşırı haller arasında bulunurlar. Nitekim, zift, katran, balmumu, alışılmış katı cisimlerin görünüşündedirler. Esnektirler ve çok büyük zorlamaların etkisinde kırılırlar. Bununla birlikte, ancak iki ucu üstünde durabilen balmumundan bir çubuk birkaç hafta sonunda bükülür. Bu cisimler son derece ağdalı sıvılar gibi davranırlar. Bu örneğe dayanarak çevre sıcaklığının etkisini tahmin etmek son derece kolaydır. Gerçekten de, söz konusu cisimlerin mekanik özellikleri basınç, sıcaklık gibi termodinamik olaylara bağlıdır: Bu cisimlere ağdalı-esnek cisimler (visko-elastik cisimler) denir.

Esnek bozulmaya bir de gecikmiş bir bozulma eklenir. Büyük güçlerin etkisi altında bulunan metal parçalar zorlama durdurulduğunda ilk biçimlerini almazlar; bu cisimlere de esnek-plastik cisimler (elastoplastik cisimler) adı verilir. Son olarak, heykel yapımında kullanılan hamur gibi cisimler. zorlamaya bağlı olan bir akış hızına sahiptirler: Bunlar da ağdalı plastik cisimler (viskoplastik cisimler diye adlandırılır. Bu farklı modelle! çoğu kez çok güç matematiksel hesap lan gerektirirler. Deneysel girişimleı reolojide önemli bir rol oynarlar: Yük sek sıcaklıktaki metallerin, killerin organik kimyadaki yüksek poliraerlerin davranışlarını olduğu gibi, krem ve boya gibi “hamurumsu” sıvıların daha çabuk bozulmalarının incelenmesini de sağlarlar, jeolojide, ağdalı-esneklik. Yer’in mantosunu oluşturan kayaların davranışlarının açıklanmasını sağlar: Bunlar, sert ve esnek bir katının yaptığı gibi, sismik dalgaları kusursuz bir biçimde iletmekle birlikte, çok ağdalı bir sıvı gibi, jeoloji devirleri düzeyinde büyük iç hareketlerle karşı karşıyadırlar. Kıtaların kayması ya da dağlık kütlelerin oluşumuyla ilgili kuramlar böylece açıklığa kavuşturulur.

Yorum yazın