LASER KULLANIMINDA EMNİYET

LASER KULLANIMINDA EMNİYET
9.1. LASER IŞIĞINDAN KAYNAKLANAN TEHLİKELER
Laser tehlikesi denilince, akla ilk olarak güçlü bir laserin kesici özelliği gelir. Oysa gerçekte bu çok nadiren rastlanan bir durumdur. Laserlerin yarattığı en önemli risk gözler içindir.
Tıpta kullanılan laserlerin çoğu insan gözünün göremeyeceği dalga boylarındadır. Karbondioksit, Nd: YAG, Holmium: YAG, Erbium: YAG, oftalmik Diyot Laserler bir taraftan kızılötesinde; Excimer laserler de diğer taraftan morötesinde ışık verirler. Görünen spektrumda sadece Argon, Dye, Krypton ve nispeten zararsız Helium- Neon laserler yer almaktadır. Laserin görünmez oluşu ve dalga boyuyla bağlantılı olarak değişik yüzeylerden yansıyabilmesi tehlikesini daha da arttırmaktadır. Özellikle Karbondioksit laser düz fakat mat bazı yüzeylerden, görünen ışığın aynadan yansıdığı gibi yansımaktadır.
Vücudun herhangi bir yerine laser değmesi bir yanma hissi uyandıracağından, sağlık alanı dışında kullanılan çok yüksek güçteki laserler hariç, laserin ciltle temas etmesi ufak yanıklar hariç genelde çok önemli bir tehlike teşkil etmez. Buna karşılık göz gibi hassas bir organ için laser ışığı fevkalade önemli bir tehlike unsurudur.

9.2. LASER TEHLİKE SINIFLARI
1.SINIF: Bu laserler çok tehlikeli ışık çıkarmazlar. Bu kategoride genelde çok düşük güçlü Diyot laserler bulunur.
2.SINIF: Güçleri 1 mW’ ın altında olan ve ışığı gözle görülen laserler (mesela Helyum Neon gibi). Doğrudan içlerine bakılmadıkça bu laserler tehlike teşkil etmezler. Gözün kırpma refleksinin bu laserlere karşı yeterli bir savunma mekanizması olduğu varsayılır.
3.SINIF: Ciltle temas ettiklerinde tehlike teşkil etmeyen, yangın tehlikesi yaratacak kadar gücü olmayan, ancak doğrudan ve ya yansıyan ışıklarına bakılmasında tedbir gerektiren laserlerdir. Bu laserler 2 alt sınıfa ayrılır:
3a sınıfı: Işığa büyüteç, mikroskop gibi optik sistemlerle korumasız gözle bakılması gereken laserler.
3b sınıfı: Işığa gözlüksüz bakılmamasını gerektiren laserler.
4.SINIF: Yangın tehlikesi oluşturan, cilt ve tabii gözler için tehlike teşkil eden laserler. Bu laserlerin yansıyan ve ya genişleyerek saçılan ışıkları dahi gözler için tehlikedir. Emniyet tedbirlerinin alınması gereklidir. Tedavi laserlerinin çoğu bu kategoriye girmektedir.

Laser ışığının görünür olması da genelde yeterli emniyet teşkil etmez. Oftalmolojide kullanılan Argon Lasere bile kısaca yandan bakmak retinada ciddi yanıklara neden olabilir.
Tedavi laserlerinin hemen hemen tümü göz için tehlike teşkil etmektedir. Hiçbir laserin içine doğrudan bakmamak gerekir. Nişan almada kullanılan kırmızı Helium- neon laser hariç tedavi laserlerinin tümüne yandan dahi bakmak tehlikeli olur.

9.3. LASER EMNİYET GÖZLÜĞÜ
Tıbbi laser kullanımında zaruri tedbir laser emniyet gözlüğüdür. Laser kullanılmakta olan odada hasta ve doktor dahil herkesin gözlerinin korunması zorunludur.
Laser emniyet gözlüğü ve ya mikroskop/ endoskop koruyucu filtresi seçimi yapılırken ilk olarak camın kullanılmakta olan laserin dalga boyunu filtre edici özelliklerde olup olmadığı incelenir. Bunu takiben gözlüğün ve ya filtrenin laserin gücüne göre yeterli optik yoğunlukta olması kontrol edilir. Camın optik yoğunluğunun mümkün olduğu kadar yüksek seçilmemesinin sebebi aşırı derecede yoğun olan filtrenin diğer dalga boylarını da bir miktar etkilemesi ve görüntüyü bozmasıdır.
Gözlükle bile olsa bir laserin doğrudan içine bakmak son derece tehlikelidir.
Gözle görülmeyen laser ışınları için uygun emniyet gözlükleri ve filtreleri genellikle renksizdir ve sürekli kullanılmaları mümkündür.

9.4. LASER ODASI
Tedavi laserlerinin kullanıldığı odanın kapısı kapalı tutulmalı ve üzerine uyarıcı levha asılmalıdır. ABD’ deki uygulama tüm yüksek güçlü laserlerin elektronik kumanda sisteminin odanın kapısının durumunu kontrol etmesi ve kapı açılığı anda laseri kesmesi yönündedir. Bunu sağlamak amacıyla laser ünitesinin bir yerinde ‘interlock’ adı verilen iki telli bir çıkış vardır. Bu tellerin, kapı kapalıyken devre tamamlanacak şekilde bağlanması gerekir.
Laserin kullanıldığı odada ayna ve ya başka yansıtıcı yüzey bulunmamalıdır. Odaya girmeye yetkili olan hastane personeli kendileri ve hasta açısından temel laser emniyeti konusunda bilgilendirilmelidir.

10. ELEKTRİKSEL TEHLİKELER
Laserle ilgili elektriksel tehlikeler kullanıcıdan ziyade teknik servis personelini ilgilendirmekle birlikte, bazı hususların herkes tarafından bilinmesinde yarar var.
Laserlerin çoğu çalışabilmek yüksek voltaj gerektirir. Diyot laserler gibi bu yüksek voltajı gerektirmeyen laser cihazlarında bile şehir cereyanı mevcuttur. Bu sebepten dolayı hiçbir laser cihazı gerekli eğitimi almamış bir kişi tarafından açılmamalıdır. Randımanı özellikle düşük olan Argon laserdeki önemli tehlike kaynaklarından biri ısıya dönüşen fazla enerjidir.
Argonun yanı sıra cerrahi laserlerin hemen hemen hepsi harici ve ya devridaimli dahili su soğutması kullanmaktadır. Bu nedenle periyodik bakımlar sırasında cihazın içindeki su bağlantıları kontrol edilmelidir. Kullanım esnasında su sızıntısı fark edildiği takdirde cihaz derhal durdurularak fişten çekilmeli ve teknik servise haber verilmelidir.

11. KİMYASAL TEHLİKELER
Excimer ve bazı model Karbondioksit laserler gibi harici gaz ihtiyacı olan laserlerde gaz sızıntısı kontrol edilmeli ve kullanılmakta olan tehlikeli gazların depolanması, bağlanması ve atılması ile ilgili tüm emniyet tedbirleri alınmalıdır. Normalde zararsız olan gazların dahi yüksek basınçlı tüplerde bulunduklarında, bir sızıntı neticesinde odadaki havanın yerini alarak nefessizlikten ölüme sebebiyet verebilecekleri unutulmamalıdır.
12. RADYASYON
Bazı model Excimer laserde ionizasyon aşamasında cihazın X- ışını yayması mümkündür. Bu teknikle çalışan cihazlarda rutin bakım esnasında sızıntı kontrolü yapılması gerekmektedir.
Bütün bu tehlike potansiyeline rağmen, cihazlar hastane ortamında profesyonel kişiler tarafından kullanıldığından, laser kaynaklı kaza ve yaralanmalara sık rastlanmaktadır.

Yorum yazın