Esneklik enerjisi nedir – Esnek Enerji Nedir

Esneklik enerjisi nedir – Esnek Enerji Nedir

Topu zıplatarak enerjinin “esnek enerji”ye dönüşümünü gözleyebilirsiniz. Bir tenis topu ya da daha iyisi basketbol ya da futbol topu alın. Eğer yüksek basınçlı havayla şişirilmişlerse hepsi iyi zıplar.
Topu yerden olanak ölçüsünde yükseğe kaldırın. Bunu yaparken topta, daha önce sözettiğimiz bir potansiyel enerji türü olan “yerçekiminin potansiyel enerjisini” depoluyorsunuz. Çünkü yerçekiminin kuvveti topu aşağıya doğru çekebilir ve böylece iş yapmasını sağlar. Top düşerken potansiyel enerjisi yavaş yavaş kinetik enerjiye dönüşecektir. Top yere çarptığı zaman döşemeye değen tarafı düzleşir ve orada esnek enerji depolanır.
Bunun nasıl olduğunu anlamak için topun neden yapıldığını anlamamız gerekir. Dünyadaki herşey, bir çeşit materyal ya da maddeden yapılmıştır. Ve her tür madde, molekül denilen milyonlarca küçük parçacıktan oluşur. Topun içindeki hava molekülleri birbirlerine ve topun iç lastik kaplamasına çarptıklarında sıçrayarak sürekli olarak her yöne hareket ederler.
Moleküllerin topun iç yüzeyine çarpması, dışarıya doğru bir basınç oluşturur. Top döşemenin üstünde dururken parmağınızla topa kuvvetlice bastırmakla bu basıncı hissedebilirsiniz.
Topu bir yükseklikten düştüğü zamanki gibi döşemeye doğru kuvvetlice iterseniz içindeki hava molekülleri de birbirlerine daha çok sokulurlar. Bu onların her yöne daha kuvvetli bir basınç yapmalarına yol açar. Döşemeye karşı harcanan güç nedeniyle, döşeme topu yeniden havaya fırlatır.

Top döşemeden ayrıldığı zaman, depolanmış olan esnek enerjisi yeniden ve çabucak kinetik enerjiye dönüşür. Bu enerji de top yükselirken potansiyel enerjiye dönüşür.
Bir topu sert bir tahta ya da beton bir döşemenin mümkün olduğu kadar yükseğinde tutun ve döşemeden olan yüksekliğini cetvelle ya da mezura ile ölçün, sonra düşmeye bırakın, yere çarpıp zıplar. Top ne kadar canlı olursa o kadar yükseğe çıkar. Ama hiçbir zaman baştaki yüksekliğe çıkamaz; çünkü depolanmış enerjisinin bir bölümü, top döşemeye çarpıp zıpladığında kaybolmuştur. İlk yüksekliğin tümünü çıkmaya

Şimdi topun iki kez zıplamasına izin verin ve ikinci zıplayışın yüksekliğini ölçün. Bu, ilk zıplayıştakinden daha az olacaktır. Çünkü her yeni zıplama daha fazla enerji kaybına neden olmaktadır.
Şimdi topu ilk yükseklikten bırakın ve durmadan önce, kaç kez zıpladığını sayın. Sonunda durduğu zaman depoladığınız tüm enerji kaybolmuştur. Değişik tenis ya da ping pong toplarını belli bir yükseklikten bırakıp her birinin kaç kez zıpladığını gözleyerek karşılaştırma yapabilirsiniz. Eski bir top aynı yükseklikten bırakıldığında yalnızca altı kez zıpladığı halde, yeni, iyi bir top on kez zıplar. Çünkü eski top döşemeye her çarpışında bir toptan daha çok enerji kaybeder.

Otomobil lastiğine hava pompalayarak esnek enerji depolayabilirsiniz.
Pompanın kolunu aşağı yukarı hareket ettirerek lastiğe hava molekülleri yollamakla, iş yaparsınız. Bu moleküller lastiğin iç yüzeyine gittikçe artan basınç verdiklerinden, içine daha fazla esnek enerji koyabilir. Lastiğin supap kapağını açıp içerdeki basınçlı havayı kağıt fırıldağa tutarsanız, hava akımına, daha doğrusu buradaki enerjinin bir bölümüne iş yaptırarak onu yeniden elde edebilirsiniz.
Sağlam, çelik bir tanka hava pompalayarak pnömatik (havayla çalışan anlamına gelir) çekiç ya da matkabın çalışmasına yetecek kadar esnek enerji depolayabilirsiniz. Çok gürültü yapan ve çok enerji harcayan böyle bir matkapla kaldırım kıran ya da yol düzelten işçiler görmüşsünüzdür.

Bu enerji benzin motorundan gelir. Makine tanka
hava bastıran pompayı harekete geçirir ve böylece matkabı çalıştıracak olan esnek enerjiyi depolar.
Bir katı maddedeki moleküller, gazdakilere oranla birbirlerine daha yakındırlar. Bu moleküller onları bir arada tutan küçük, görünmeyen, çengele benzeyen elektriksel ve manyetik kuvvetlerle birbirlerine doğru itilir ve çekilirler. Bir metalde moleküller her kristalde tüm yönlere uzanan uzun zincirler oluştururlar. Esnek enerji, tel, levha ve yay biçimine dönüştürülmüş bir metal parçasında depolanabilir. Eğer böyle bir yay gerilir ya da bükülürse, içindeki moleküller, metalin ilk biçimini alması için birbirlerini iterler ve çekerler.
Bir yaylı kapının yayına tebeşirle iki işaret koyun, sonra kapıyı açın ve yay her iki uçtan çekilirken metalin nasıl büküldüğünü görün.

Lastik esnek enerji depolamak için çok kullanışlı bir maddedir. Çünkü lastik molekülleri öteki moleküllere oranla birbirlerinden çok uzağa gidebilirler ve yeniden geri dönmeye çalışırlar. Sapanla çakıl taşı atıldığı zamanki enerji, sapanın kenarlarını oluşturan lastik şeritlerde depolanmış olan esnek enerjiden gelmiştir.

Bir oyuncak uçağın pervanesi bir demet lastik şerite bağlanarak uçağın birkaç yüz metre uçması sağlanabilir. Pervane döndürülerek lastik şeritler sarıldığı zaman esnek enerji depolanmış olur. Pervane serbest bırakıldığında, lastik şeritler açılarak pervaneyi hızlıca ters yöne çevirirler ve uçağı havaya çekerler.
Bir golf topu elden geldiğince çok esnek enerji depolayacak biçimde yapılmıştır. Fotoğrafta gördüğünüz gibi, golf sopasının ucuyla topa vurulduğunda lastik sıkıştırılır, bu sıkışma esnek enerji depolar. Lastik ilk biçimine döndüğü zaman topu iter ve golf alanında uzaklara uçmasını sağlar.

Yorum yazın