Değişik İş Türleri

Değişik İş Türleri

Bilim adamlarının “iş” dedikleri şeyin ne olduğunu daha açık olarak anlatmak için, belli bir yol boyunca bir kuvvet etkisiyle oluşan hareketleri düşünün.
Bir sandal yalnızca bir kuvvet onu ittiği ya da çektiği zaman suda hareket edebilir. Eğer bir kayık başka bir sandala iple bağlanıp çekilirse, kayığı hareket ettiren kuvvet önce ipin, sonra da diğer sandalın çekmesinden gelir. Öteki sandaldan gelen enerji ile kayık üzerinde bir iş yapılmıştır.
Ya da kürek çeken bir adam kayığı ileriye doğru hareket ettirebilir. Adam kürekle suyu geriye, sandalı ileriye doğru itmektedir. Kürekleri çekmekle kaslarından enerji çıkarmaktadır. Bu enerji, küreklerin sırayla önce suya, sonra da sandala kuvvet uygulamasını sağlar. Büyük miktarda su geriye doğru gönderilir ve sandal ileriye doğru hareket eder. Kayıkçı suyu itmekle, bir miktar daha iş yapar, ayrıca sandalı hareket ettirmekle de işe yeni enerji eklemiş olur.
Yelkenli, rüzgârın yelkenleri itmesiyle ileri doğru hareket eder. Yelken, direğin yardımı ve rüzgârın gücüyle kayığı ileri doğru iter. Bu durumda kayığı hareket ettiren enerji rüzgârdan gelmektedir.
Motorlu tekne, pervaneleri, motorunun içinde yanan benzinin verdiği enerji ile döndüğü zaman ileriye fırlar.
Eğer bir evin bodrum katından çatı katına ağır bir sandık taşırsanız çok fazla iş yapmanız gerekir. Yeryüzünün sandığa uyguladığı “yerçekimi” denilen, bizim kendi “ağırlığı” diye nitelediğimiz kuvvet, sandığı aşağıya çeker. Sandığı tutarken aşağı doğru çeken ağırlığı duyarsınız.
Kollarınızda sandık, çatı katının merdivenlerini çıkarken, bu yol boyunca onu kaldırdığınızdan, sandığı hareket ettirmek için güç harcarsınız. Bu, sandık üzerinde iş yapmaktır. Ayrıca, vücudunuzun ağırlığını da yukarı doğru hareket ettirdiğiniz için, kendi üzerinizde de iş yapıyor sayılırsınız.
Çim biçme makinesini itmek iş gerektirir. Çünkü makine ancak, çimin tekerlek ve bıçaklara dokunmasının neden olduğu direnmeyi, sürtünmeyi yenmeye yetecek kadar kuvvet uygulanırsa ileri doğru hareket eder. Sürtünme cisimlerin hareketlerini durdurmalarına yol açan bir kuvvet türüdür. Bu işin yapılabilmesi yani tekerleklerin dönebilmesi için bu sürtünmeyi gidermeğe yetecek kadar kuvvet uygulanmalıdır.
Bu işin yapılabilmesi için, çim biçme makinesine enerji verilmelidir. Enerji ya insanın kaslarında depolanmış olan “kas enerjisinden” ya benzin motorunda yanan yakıtta depolanmış olan “kimyasal enerjiden” ya da “elektriksel enerji” olarak bir çift telle elektrik motorundan gelebilir.
Bıçak bilenirken bileği taşını döndürmek de iş yapmayı gerektirir. Çünkü, bileği taşının kenarı, iki cismin birbirine değmesiyle oluşan sürtünmeyi yenerek bıçağa karşı hareket etmek zorundadır. Bu iş, bileği taşına, onu döndürmek için gereken kuvveti uygulaması için sağlanacak herhangi bir enerji türüyle gerçekleştirilebilir.
Bu iş yapıldığı zaman gerekli kuvvet herhangi bir enerji türünden sağlanır. Enerji, işi olanaklı kılan gizemli “birşeydir.” Enerjinin şu ya da bu türü olmasaydı, yaşamın sürmesi olanaksız duruma gelirdi.

Yorum yazın