Buhar Nedir – Buhar Nasıl Oluşur

Buhar Nedir – Buhar Nasıl Oluşur

Birbirinden bağımsız moleküllerden oluşan aynı madde halini belirtmede «buhar» ve «gaz» terimleri kullanılır. Ancak, «buhar» terimi, sıvıya daha yakın bir hali belirtmektedir.

Şimdi havası vakum pompasıyla boşaltılmış bir kap düşünelim. İçine birkaç damla sıvı damlatılırsa ve sıvı miktarı kabın hacmine oranla çok yüksek değilse, sıvı o anda ve bütünüyle gaz haline dönüşür. Bu durumda «buharlaşma»dan söz edilir. Ancak burada söz konusu olan, kuru buhardır. Nedeni de, aynı cismin sıvı haliyle birlikte olmasıdır. Kuru buharın durumu, tıpkı gazın durumu gibidir; bir başka deyişle, kendine özgü hacim ve biçimi yoktur, genleşebilir, sıkıştırılabilir. Normal kaynama noktasına yakın sıcaklık bölgesinde, gazdan çok buhardan söz edilecektir. Bu yüzden normal sıcaklıkta, su, alkol, eter, buhar halindedir-, çünkü bu cisimlerin sıvı-buhar arasındaki geçiş sıcaklıkları birbirine yakındır. Buna karşılık, azot ve oksijen için gazdan söz edilecektir; çünkü sıvılaşma sıcaklıkları düşüktür.
• Gaz, aynı türden sıvıyla birlikte olduğunda «doyuran buhar»dan söz edilir; sözgelimi sıvı su ile birlikte olduğunda, su buharı, doyurandır. Ancak, bunun, su buharından oluştuğu söylenen sis ya da bulutlarla hiç bir ilgisi yoktur. Çünkü burada söz konusu, atmosferde asıltı halinde bulunan ince su damlacıklarıdır, yani buhar değil de sıvıdan söz edilebilir.
• Doyuran buharın özel nitelikleri vardır. Sıvı ile buharı arasında, birbirine dönüşebilmeleri nedeniyle bir denge kurulur. Eter örneğini ele alalım : Pistonu hareketli bir silindir içine, sıvı eter ve buharını koyalım. 25 C’ta basınç, belirli bir değere ulaşır. Sıcaklık değiştirilmeden piston çekilirse, sıvı eterin bir bölümünün buharlaştığı, ama basıncın aynı değerde kaldığı görülür. Belli bir sıcaklıkta, sıvıyla dengede olan buharın basıncı değişmez : Cismin doyuran buhar basıncı işte budur ve yalnız sıcaklığa göre değişir.
• Öte yandan, basınç değiştirilmeden silindir ısıtılırsa, oluşan ısı yalnız sıvıyı buharlaştırmaya yarar; buhar doyurucu nitelikte kaldığı sürece, sıcaklık değişmez; buna karşılık, hacim hızla artar, değişmez basınçta ısıtılan kuru buhara göre çok daha hızla büyür. Bu olgu bizleri şaşırtmamalıdır; çünkü kuru buhar gaza benzer, yani hacmi, değişmez basınçta mutlak sıcaklıkla doğru orantılı olarak artar. Buna karşılık doyuran buhar durumunda, sıvının bir bölümü buharlaşır ve hacmi en az bin katına ulaşır.
• Gene aynı biçimde, bir sıvının hacmi değiştirilmeden buharı ile birlikte ısıtılması, basıncın hızla artmasına ve çok yüksek değerlere ulaşmasına yolaçar. Bu olay önemlidir; sözgelimi, sıvısı çok buharı az bir bütan gaz tüpü güneşte kalırsa, iç basıncının çok çabuk yükseldiği görülür ve basıncın artması tüpün patlamasına yolaçar.
• Gerçekte, gaz ile kuru buhar arasında fark yoktur; ama kuru buharla doyuran buhar arasında büyük farklar vardır. O halde her ikisi için de neden «buhar» terimi kullanılmaktadır? Çünkü, değişmez sıcaklıkta sıkıştırılan kuru buharın bir bölümü sıvılaştırılır ve böylece kuru buhar, doyurucu buhar olur.

Yorum yazın