Zen Budizmi Nedir

Zen Budizmi Nedir

ZEN BUDİZMI
Zen, en tanınan Budist mezheplerinden biridir. Ayrıca, Budizm’in batı düşüncesine en çekici gelen biçimidir. Zen, Hindistan’dan kaynaklanmış ve Bodidarma adlı bir rahip tarafından altıncı yüzyılda Çin’e getirilmiştir. Çinliler buna “dalınç” anlamına gelen Ch’an adını verdiler. Japonya’ya girişleriyle de Ch’an, Zen biçimine dönüştü.
Dalınç her zaman temel taşı olmuştur. Fakat Zen, bunun yalnız temel taşı olmakla kalmayıp her şey olduğunu gösterir. Zen’ciler dinsel törenlerden uzak kalmaya özellikle dikkat ederler; sutraları okumazlar, ne Buda’ya ne de herhangi bir Bodisatva’ya taparlar. Zen, her insanın kendi
içinde bir Buda özü olduğuna inanan Mahayana düşüncesini kabul eder. Bu özün, yalnızca dalınç yoluyla ortaya çıkabileceğine inanırlar. Bu nedenle Arıtılmış Ülke Budizmi’nin dualarını değersiz bulurlar.
Zen’de dalınç, diğer bütün mezheplerde olduğundan daha yoğun ve bütündür. Zen izleyicisinin, dalınç noktası dışında kalan her türlü bilinçli düşünceden kaçması gerekir.
Kendisine Zen öğretmesi için bir usta Zen eğitmene giden adamla ilgili ünlü bir Zen öyküsü vardır; usta Zen eğitmeni hiç bir şey söylemez ve ziyaretçisine sunmak için önceden dolu olan bir fincana çay koymaya başlar. Çay taşar ve masadan hasır kaplı döşemeye dökülmeye başlar. Zen ustası çaydanlık boşalıncaya dek fincana çay dökmeyi sürdürür.
Sonunda şunları söyler : “Sen bu fincan gibisin, dolusun. Senin içine nasıl Zen doldurabilirim? Kendini boşalt ve ondan sonra gel” der.
Zen dalıncı, kişilerin tek başlarına yapabilecekleri bir şey olmakla birlikte bir usta eğitmenin kılavuzluğunda yetiştikten sonra buna girişmek daha sağlam bir yoldur. Eğitmen öğrencisine, üzerinde dalınç yapabileceği ilginç konular
verir, ona sorular yöneltir. Koan’lar denilen bu sorulara sıradan yanıtlar verilmemelidir. Bunların amacı, insanı belli bir çizgide düşündürmek ve düşüncesini bir noktaya toplamaktır.
En çok kullanılan Koanlardan biri, “İki elin çarpış sesini duyabilirsin, fakat tek bir elinkini nasıl duyarsın?” sorusudur. Bir başkası şudur: “Çağrıldığın zaman seni karşılık vermeye iten nedir?” Yine bir başkası: “Eski yüzün, anne ve babanın seni dünyaya getirmeden önceki yüzün nasıldı?” Koana bir başka örnek: “Eğerhiç mutlak olarak hiçse, o zaman hiçlik nedir?” Ya da” Üç metre yükseklikte bir sırığın tepesine tırmandın. Şimdi yolun geri kalanını nasıl tırmanacaksın?” sorusu da bir koandır.
Son Koanı ele alalım: Açık olan yanıt, tepeden daha yükseğe tırmanılmayacağıdır. Usta Zen eğitmeni yanıtı reddedecek ve bizi daha derin bir biçimde düşünmeye zorlayacaktır.
Soru, daha yükseğe nasıl tırmanılacağıdır. Öyleyse, bunun bir yolu vardır. Dalınç haline giren zihnimiz sorunu tartar. Olası yanıtlar yeni sorular getirecektir. Zihnimiz soruların içinde derinlere inecektir. Düşünceler gerçek özü ortaya çıkardığından, biz aslında kendi özümüzü kurcalamaktayızdır. Eğer yeterince derine inersek, sonunda kendi Buda özümüzü ortaya çıkarırız.

ZEN YOLU
Zen aydınlanması ansızın gelen bir esinleme ile gerçekleşir. Ama bu çabuk ve kolay gelmez; ancak geldiği zamanda ansızın parlayan bir ışık gibidir.
Yıllarca çalışmasına karşın bir türlü aydınlanmaya erişemeyen bir Zen öğrencisinden söz edilir. Sonunda, bu öğrenci çok karanlık bir gecede tapınağı terketmek’ için hazırlıklara başlar. Usta Zen eğitmen ona, içinde yanan bir mum bulunan bir fener verir, öğrenci eğilerek teşekkür eder ve gitmek için döner. Tam bu sırada usta onu geri çağırarak feneri geri alır ve içindeki mumu söndürür. Sonra sönük feneri öğrenciye geri verir.
öğrenci, bir irkilme ve duraksama içinde bulur kendini. Aynı zamanda benliğini uçkun bir hafiflik sarar; o anda aydınlanmıştır. Bunun üzerine ustası onun gerekli tüm bilgilerle donanmış olduğuna karar verir. O ana kadar gecikmesinin nedeni hocasına bağımlı kalmasıdır. Oysa tüm soruların yanıtını kendisi, kendi içinde arayıp bulmalıydı.
Feneri söndürmek, kişinin kendi kendisine yolunu bulma gerekliliğini simgeler. Böylece ustasının hareketi öğrencinin gözlerindeki perdeyi kaldırmıştır. Sonunda kendi özünü ve kurtuluş yolunu görebilmiştir.

Yorum yazın