Osiloskop Nedir – Osiloskop Çeşitleri

Osiloskop Nedir – Osiloskop Çeşitleri Hakkında Bilgiler

Titreşimlerin, daha genel olarak da zamanla değişen büyüklüklerin grafik biçiminde gösteriminin elde edilmesini sağlayan aygıtlar.
Osilograf, incelenen fonksiyonların kaydedilmesini, osiloskopsa bu fonksiyonların bir ekran üstünde yalnızca doğrudan doğruya gözlenmesini sağlar. Çoğunlukla bir kayıt düzeneği eklemek yoluyla bir osiloskop, osilografa dönüştürülür; bu amaç için bir fotoğraf makinesi ya da bir kamera kullanılır.İlk osiloskoplar mekanik ve optik düzenekler içeriyorlardı ve genellikle 10 hertzin (saniyede 10 titreşim) altodaki çok düşük frekanslara denk düşen olayların gözlenmesini sağlıyorlardı.

Osiloskop Nedir - Osiloskop Çeşitleri

Birkaç on yıldan beri, değişken büyüklüklerin gözlem ve ölçümünde evrensel araç olarak katot osiloskobu kullanılmaktadır; bu aygıttan, çok düşük frekanslardan başlayarak çok yüksek, yani onlarca megahertzin (1 megahertz = saniyede 1 milyon titreşim) üstündeki frekanslara kadar yararlanılabilir. Osiloskop ve osilografın kullanımı, fizik, elektroteknik, elektronik ve hatta tıbbın bütün alanlarına yayılmıştır.

Bir osilograf, temelde elektriksel gerilim görüntüsünü oluşturmakla birlikte, herhangi bir cinsten büyüklüklerin (konum, sıcaklık, basınç, parlaklık değişimleri,gibi) incelenmesinde de kullanılabilir; bunları elektriksel bir gerilime dönüştürmek yeterlidir.

KATOT OSİLOSKOBUNUN İLKESİ

Katot osiloskobu, bir elektron demetinin (katot ışınları) iki önemli özelliğinin bir uygulamasıdır:elektron demetinin bir elektrik alanı aracılığıyla (yani bu demetin bir potansiyel farkına bağlı iki metal levha arasından geçirilmesiyle) saptırılması ve kullanılan gerilimle orantılı bir sapma elde edilmesi;bu demetin konumunun flüorışıl bir ekran yardımıyla tutularak görünür duruma getirilmesi; bu yolla demetin böyle bir ekran üstüne çarpma noktasında, ışıklı bir leke ya da spot elde edilir. Böylece bir osiloskop, ekran üstündeki bir spotun bir u gerilimiyle orantılı yer değişimlerinin elde edilmesini sağlar. Genellikle, iki sapma sisteminin etkileri birleştirir: Bu sistemlerden u gerilimi altında olan birincisi, elektron demetinin belirli bir Oy doğrultusuna göre sapmasına neden olur; t zamanıyla orantılı yardımcı bir gerilim altında bulunan İkincisi demetin Uy’ye dikey bir Ox doğrultusunda sapmasını sağlar. Bu yöntemle, yOx eksenler sisteminde bir t anında, spotun y ve x yerdeğişimleri, sırasıyla u ve t ile orantılı olur: Ekran üstünde beliren y (x) eğrisi, u (t) fonksiyonunun gösterimsel eğrisine benzer. Bu durumda u (t) geriliminin görselleştirildiği söylenir.

TEK EĞRİLİ OSİLOSKOBUN DÜZENLENMESİ

Tek çizgi osiloskobu olarak da adlandırılan tek eğrili osiloskop, havası iyice boşaltılmış konik-silindir biçiminde, camdan bir katot tüpü içerir; koninin flüorışıl (fotoyayıcı) bir maddeyle içerden sıvanmış olan tabanı ekranı oluşturur. Silindirin içinde “elektron tabancası” adı verilen elektronik bir bütün, katot ışınları demetini sağlar. Bu bütün, bir T teliyle ısıtılan elektron yayıcı bir oksit tabakasıyla kaplı, metal elektrodun oluşturduğu bir katot, elektron demetinin şiddetinin ayarlanmasını sağlayan negatif bir elektron (W, VVehnelt elektrodu), demeti yoğunlaştırma ve elektronları hızlandırmada kullanılan A,, A2, A3 anotları, ya da katoda göre pozitif yüklü çeşitli elektrotlar içerir. Elektron demeti için değişik elektrotlar elektronik bir optik sistem oluştururlar; bu sistemin işlevi, bir mercekler sistemininkiyle (ışık demeti için) benzer özellikler taşır. Sistemin ayarlanması, elektrotlara uygulanan gerilim değiştirilerek yapılır; böylece aygıtı kullanan kişi az ya da çok büyüklükte veya az ya da çok ışıklı bir spot elde edebilir. Ekran üstüne ulaşan elektronların, tüpün bu bölümünde toplanmadığını belirtmek gerekir; bunlar tüpü besleyen kaynağın pozitif kutbuna doğru giderler (ekran camına tutturulan bir bağlantı bu elektronların kaynağa doğru geri dönmelerini sağlar, çünkü cam iyi bir yalıtkan değildir). Bir Uy geriliminin uygulandığı yatay bir L , L 1 levha çifti, düşey sapmayı (Oy’ye göre) sağlayan bir elektrik alanı oluşturur; bir Ux geriliminin uygulandığı L,, L’î düşey levha çiftiyse yatay sapmalı (Ox’e göre) elektrik alanı meydana getirir. Ayarlanabilir olan sürekli gerilimler, spotun, ekranın herhangi bir noktasında kalması için, bu sapma levhalarına uygulanabilirler. Bir amplifikatör, düşey sapma levhalarına uygulanan Uy gerilimini uygun bir sapma elde etmek için ekrana uyarlamayı sağlar. Yatay sapma levhalarına uygulanan gerilim, aygıta eklenen ayarlanabilir frekanslı testere dişli bir gerilim üreteci tarafından sağlanır; bu, sabit bir hızla (x yerdeğişimi zamanla orantılı) soldan sağa ve ani bir dönüşle sağdan sola (spotun geri dönüşü ekran üstünde görünmez) ekranın taranmasını sağlar.

ÇOK EĞRİLİ OSİLOSKOPLAR

Ekranda çok sayıda karşılaştırma fonksiyonlarının gösterimsel eğrilerini aynı anda elde etmek için, genellikle çok sayıda düşey girişli osiloskop, özellikle de iki eğrili (ya da çift çizgili) osiloskoplar kullanılır.

Bazı iki eğrili osiloskoplar, iki elektron tabancası içerir; bu da aynı anda iki görüntünün oluşmasını sağlar; söz konusu aygıtların katot tüpü iki tek çizgili osiloskop tüpüne eşdeğerdir. Öbür çift eğrili osiloskoplar, tek eğrili bir osiloskobunkine benzer bir katot tüpüyle donatılmışlardır; düşey sapma levhalarına plmaşık olarak önce görselleştirilecek ilk gerilimin, sonra İkincisinin uygulanmasını sağlayan yardımcı bir aygıta elektronik komütatör adı verilir. Bu durumda, spot önce bir eğriyi, sonra da öbürünü bütünüyle çizebilir (satır satır tarama) ya da spotun, önce birincinin çok küçük bir parçasını, sonra eşdeğer bir sürede İkincinin bir parçasını çizmesi sağlanır ve işlem böylece sürer (nokta nokta tarama); söz konusu parçalar çok küçük ve birbirlerine çok yakın olduklarından, eğrilerin sürekli gibi görünmesi için, birinden öbürüne parçaların hafifçe kaydırılması yeterlidir. Çoğunlukla bu eğriler saniyede birçok kez çizildiğinden, ekranda aynı anda çizilmiş gibi görünürler.

Yorum yazın