Elektrik Tesisatı Nasıl Yapılır

Elektrik Tesisatı Nasıl Yapılır

Evinizin her odasında elektriğin yapabileceği bir iş vardır. Bunun için tüm evin içinde tel şebekesi olmalıdır. Bunlar elektriği gereksinim olan yerlere taşırlar ve sonra da uzaktaki üretici tesise geri getirirler.

Genellikle siz bu şebekeyi oluşturan telleri göremezsiniz. Bunların birçoğu evin duvarlarının içindedir. Görünenler yalnızca lambadan, ekmek kızartıcısından ya da başka bazı elektrikli aletlerden duvardaki prize giden bağlayıcı kordonlardır. Bu kordonun dış yüzeyi kauçuk, plastik ya da başka yalıtkan maddeyle kaplıdır. Yalıtkanın içinde elektrik akımını ampule ya da ekmek kızartıcısına taşıyan bir tel ve akımın gereksinimi o- lan devreyi oluşturan geri taşıyıcı tel olmak üzere iki tel vardır.

Elektrik kullanan herhangi bir evde başka elektrik donanımı da vardır. Bunların bazıları duvarların içine saklanmıştır. Bazılarını görebilirsiniz. Bunlar hep birden evin elektrik tesisatını oluştururlar.

ELEKTRİK SAATİ

Elektrik tesisatı sokaktaki elektrik tellerinin eve girdiği yerden başlar. Bu yerin yakınında saat denilen küçük bir makine vardır.
Saat sizin ne kadar elektrik gücü kullandığınızı ölçer. Size elektrik satan kurum bunu bilmek zorundadır. Bu olmasaydı sizin kullandığınız elektrik gücü için ne kadar para alacağını bilemezdi.
Bir elektrik saati bazen bir evin bodrum katındadır. Bazen de dış duvarın üzerinde, demir bir kutu içindedir. Saatin içinde duvar saatine benzeyen, her birinde bir ibre bulunan birkaç küçük kadran vardır, ibreler normal saatin ibrelerinin yaptığı gibi dakika ve saati ölçmezler. Onun yerine yalnızca sizin elektrik kullandığınız dakika ve saatleri ve her seferinde kaç kilowatt elektrik kullandığınızı ölçerler. Elektrikçiler için ölçü birimi Kilowatt saattir. Evimizdeki elektrik saatini okuyan görevli hesabını buna göre yapar.

Elektrik akımı saatin içinden geçip evinize girerken saatin içindeki küçük bir motoru çalıştırır. Motor bazı küçük çarkları döndürür. Bu çarklar kadranların ibrelerini harekete geçirir. Sizin kullandığınız her elektrik enerjisi miktarı sayılır ve saatin ibreleriyle gösterilir.

Ayda bir ya da her iki ayda bir elektrik kurumundan biri saati “okumaya” gelir. Küçük ibrelere bakar ve her birinin gösterdiği sayıyı yazar. Bu, saatin son okunduğundan beri ne kadar elektrik kullanıldığını gösterir. Sonra bu enerji miktarının para değerini gösteren bir fatura yollayarak alacağını ister.

GÜVENLİK GÖREVLİLERİ:

SİGORTALAR
Elektrik akımı saatin içinden geçtikten sonra teller aracılığıyla sigorta kutusuna ya da devre kesiciye gider. Bunların her ikisi de elektrik tesisatınızın ve evinizin korunmasına yardım eder.
Sigorta kutusu evinizdeki devrelere bağlı sigortaları taşıyan demir bir kutudur. Birçok sigorta, ampulün yuvaya giren burgulu alt kısmına benzeyen küçük yuvarlak fişlerdir. Bunlara telli sigortalar denir. Evinizde sigorta kutusunda bir ya da birçok sigorta bulunabilir. Sigorta sayısı binanın büyüklüğüne ve içinde yaşayan insanların gereksinimi olan elektrik miktarına dayanır.

Her sigorta ayrı elektrik devrelerinin bir parçasıdır. Belki sizin evinizde bütün odalara akım taşıyan bir tek elektrik devresi vardır. Bu durumda sizin sigorta kutusunda sadece bir tek sigorta olacaktır.

Ya da evinizde belki iki elektrik devresi vardır. Bir tanesi elektriği mutfağa taşıyabilir, öteki de elektriği evinizdeki başka odalara taşıyabilir. Bu durumda sigorta kutusunda iki sigorta olmalıdır. Çok odalı büyük evlerde birçok sigorta olabilir.
Bir sigorta çok büyük değildir, ama çok önemlidir. Nedeni şudur : Evinizdeki her bir tel yalnızca belli bir miktar elektriği güvenle taşır. Kalın bir tel çok amperlik akım taşıyabilir, ama ince bir tel yalnızca birkaç amperlik akım taşıyabilir. Eğer fazla miktarda elektrik akımı ince telden geçmeye çalışırsa tel ısınır. Böyle olduğu zaman elektrikçiler tel aşırı yüklenmiş, yani taşıması gerekenden daha çok elektrik taşıyor derler. Eğer evinizdeki teller aşırı yüklenir ve ısınırlarsa evinizde yangın çıkarabilirler. Sigorta hem sizin hem gereçlerinizin güvenliğinizi sağlayan bir koruyucudur.

Sigortanın tepesindeki küçük pencereden bakın, ince bir metal şerit göreceksiniz. Sigortanın üzerinde bir yerde pirinç üzerine bir numara basılmıştır. Bu numara o sigortanın kaç amper taşıyabileceğini gösterir.
Her bir elektrik devresinden geçen tüm akım önce kendi özel sigortasının içindeki ince metal şeritten geçmelidir. Metal şerit, elektriğin üstünden geçmek zorunda olduğu bir köprü gibidir.

Mutfak devrenizdeki tellerin IS amperlik akımı taşıyabilecek büyüklükte olduğunu varsayın, öyleyse o devreyi koruyan sigorta 1S amper taşıyabilirleridir. Eğer doğru sigorta kullanılıyorsa üzerinde bir yerde 15 sayısı olmalıdır. Bu sayı bize o devredeki tellerin 15 amperden fazlasını taşımasını asla beklemememizi gösterir.
Ama eğer devreyi aşırı yüklersek taşıması gerekenden fazlasını taşıtmış oluruz. Bu durumda sigortanın içindeki ince metal şerit erir. Bu, “devreyi kesecektir.” Küçük metal köprü olmadan tellerin içinden elektrik akımı geçemez. Bu nedenle tel ısınmayacaktır ve yangın tehlikesi olmayacaktır.

Devre kesici denen bir başka çeşit güvenlik düzeni kısa devreler için bir önlemdir. Devre aşırı yüklendiğinde aynı bir sigortanın yaptığı gibi devreyi keser: Ama devre kesici bu işi başka biçimde yapar.

Devre kesicinin içinde bir devre anahtarı vardır. Bu bir ırmağın üzerindeki açılabilen köprü gibi bir şeydir ve buradan geçmesi gereken elektrik akımı da köprünün üstündeki trafiğe benzer. Köprü açıkken hiçbir araba ya da kamyon ırmağı geçemez. Köprü kapalıyken trafik yeniden üzerinden akabilir.

Devre kesiciden çok fazla akım geçtiğinde akım-kesici anahtar açılır. Böylece elektrik akımı geçişi durdurulmuş ya da kesilmiş olur. Devre anahtarı elle tekrar yerleştirilir ya da kapanır. Böylece akım devreden yeniden geçebilir. Anahtar elektrik akımını açıp kapadığı için akım kapama ve açma aleti olarak bilinir.

DUYLAR, ANAHTARLAR VE DUVAR PRİZLERİ
Elektrik ampulü kullanmak istediğimiz zaman duy da kullanmak zorundayız. Duyun, ampulü istediğimiz yerde tutma ve elektrik taşıyan tellere bağlama gibi iki önemli görevi vardır.
Gerek masa lambasından, gerek abajurda, gerekse herhangi bir çeşit lambada bulunan birçok elektrik ampul duyu aynı biçimde çalışırlar. Ve birçok lamba bir zinciri çekmekle ya da küçük bir kolu çevirmekle ya da düğmeye basmakla açılıp kapanır. Bu işlem duyun içindeki anahtarı çalıştırır.

Bazı anahtarlar denetledikleri elektrikli aletin bir parçasıdırlar. örneğin, televizyon alıcısının anahtarı kendi üstündedir. Vantilatörün anahtarı havalandırma motoruna bağlanmıştır. Masa lambasının anahtarı genellikle ampul duyunun üstündedir.
Ancak, bazı anahtarlar kontrol ettikleri şeyden uzaktadırlar. Oturma odanızın duvarındaki anahtar tavandaki lambayı kontrol edebilir. Bodrumdaki lambayı açan anahtar bodruma inen merdivenlerin başında olabilir.

Bu uzun mesafeli anahtarlar gizemli gözükebilir, ne var ki gerçekte çok basittir. Tavan lambasını kontrol eden duvar anahtarı şöyle çalışır : Tavan lambasına elektrik akımı taşıyan teller sigorta kutusundan doğrudan doğruya ampulün duyuna gitmezler. Bunun yerine bir tur yaparlar. Sigorta kutusundan duvar anahtarına, sonra da tavandaki duya giderler.
Eğer anahtar kapanırsa akım tavandaki duya kadar gidebilir. Böylece oradaki ampul aydınlanacaktır. Ama eğer anahtar açıksa elektrik akımı tavan lambasına gidemez ve ampul karanlık kalır.
Lambanın ya da ekmek kızartıcısının elektrik kordonunun duvarda sokulduğu yere yuva ya da “priz” denir.
Duvar prizi elektrik kordonunun ucundaki fiş ile birlikte çalışır. Bu fişe bağlayıcı fiş denir. Lambayı, ekmek kızartıcısını ya da başka elektrikli aletleri elektrik devresine bağlar ya da birleştirir.
Fişi prize soktuğumuzda iki bıçak klipslere değer. Böylece elektrik akımı fiş ve kordondan geçerek lambaya, ekmek kızartıcısına v.b. aygıtlara gidebilir.

Yorum yazın