Zaibatsu Nedir

Zaibatsu Nedir

Japon sanayiinin harekete geçmesinde en büyük pay Zaibatsu denen büyük aile şirketlerin indir. Bu şirketler bir ya da birden fazla aileden oluşurdu.
Japonya yöneticileri, yeni sanayiler kurma ve işletmeyi, hükümet tekeline almayı hiç düşünmemişlerdir. Böyle bir yöntem aslında, sosyalizm ile sağlanabilirdi. Ancak o güne değin sosyalizm hiçbir yerde uygulamaya konmamış ve denemeden geçmemişti. Yöneticilerin asıl amacı kapitalizmi, bir başka deyişle özel sektörü özendirmekti. Çünkü bu düzen diğer ülkelerde denenmiş ve yapıcılığı kanıtlanmıştı. Ancak Japonya’da kapitalist denilebilecek kadar pek az kimse vardı. Bu yüzden önderliği hükümetin yapmasından başka seçenek yoktu.
Parasal konularda sınırlı bir denemeye sahip olan Meyci yöneticileri, Restorasyon hareketini destekleyen tüccarlara ve onların kurdukları aile şirketlerine güveniyorlardı. Bu aile şirketleri arasında en zengin ve en yetenekli olanı Mitsui aile şirketi idi. Bu şirket yüzyıllardır ticaret ve sanayi ile uğraşmaktaydı. Yeni tasarımlara nereden ve nasıl başlanacağını da çok iyi bilecek güçte idi.
Mitsui aile şirketiyle diğer güvenilir iş adamlarına devletin parasını kullanma olanağı sağlandı.

Bu paralarla büyük yatırımlar yaptılar. Bazı iş alanları onların tekeline verildi.
Hükümet desteğiyle gelişen sanayiler amaçlarına ulaştıklarında, çok düşük değerlerle özel sektöre devrediliyordu. Böylece işadamları çok az tehlikeye girerek kendilerini sanayiin içinde buluyorlardı. örneğin, Mitsui aile şirketine değerli ipek fabrikaları ve ülkenin en zengin kömür yatakları gerçek değerinin çok altında bir fiyatla verildi. Bir başka aile şirketi olan Sumitomo, bakır madenlerini çağdaş düzeye getirmesi için hükümet yardımı gördü. Elde ettiği kârlarla yeni yatırımlar yapan Sumitomo zengin oldu.
Bununla beraber aile şirketleri genellikle çok tutucuydular. Hükümetçe kendilerinden parasal yardım esirgenmemesine karşın yeni yatırım alanlarına geçemiyorlardı. Oysa, yeni bir Japonya’nın kurulabilmesi için yürekli ve ileri görüşlü kimselere gerek vardı. Üstün nitelikli kişilere, bu cimri tüccarlar arasında rastlamak çok zordu. Ancak bu cesur kimseleri eskinin samurayları arasında bulmak olanağı vardı. Bunlar arasında Yataroİvvaza- ki ile Zenjiro Vasuda ünlü idiler.Japon sanayiinin kuruluşunda, hükümetle yatırımcı şirketler arasındaki uyumun sağlanmasında bu iki samurayın payı büyüktür.
Zaibatsu kurucuları onurlu, kibirli, katı kimselerdi. Birbirleriyfe insafsızca rekabet ediyorlardı. Demokratik her düzenlemeye karşı çıkıyorlardı. Şu da bir gerçektir ki, bu adamların kurdukları iş imparatorlukları ya tümüyle ya da büyük ölçüde vergi veren halkın sırtından oluşmuştu.

Yorum yazın